Salimetmetan ti bunga ti nakappia a panagalsa sadiay EDSA

ITA a lawas, lagipen koma dagiti Pilipino a mangipatpateg iti demokrasia ti nakappia a panagalsa dagiti adu Pilipino sadiay Epifanio De los Santos Avenue (EDSA), Quezon City idi Pebrero 22 – 25, 1986 a nangigibus iti nasurok a dua a dekada a panagturay daydi Presidente Ferdinand Marcos, ken nangisaad iti akem daydi Presidente Corazon Aquino.

Napateg a maipasa ken mataginayon iti puso ken panunot dagiti Pilipino ti bunga ken kaipapanan ti EDSA People Power para kadagiti sumaruno a henerasion tapno ilalaenda ti agdama a

Konstitusion ken ti nagun-od a demokrasia a sagsagrapen ita dagiti Pilipino, nangruna ti kalintegan a nawaya a mangpili kadagiti mangituray iti pagilian.Ti EDSA People Power Revolution ket alimpatok ti panagtignay ken panagkaykaysa dagiti Pilipino a napaidamaan iti wayawaya kalpasan nga indeklarar ni Marcos ti Martial Law iti pagilian idi Septiembre 21, 1972, ken nasukatan ti 1935 Constitution tapno mailayon a mangituray.

Inrason ni Marcos nga indeklararna ti Martial Law tapno salbarenna ti pagilian iti komunismo ta bumilbileg idi dagiti komunista ken dumardara dagiti protesta kontra iti administrasionna. Saan a mailibak a kabayatan ti Martial Law ken ti 1973 Constitution ti nangpatalinaed ken ni Marcos iti turay agingga idi 1986. Kabayatan dagita a tawen ket naserraan ti Kongreso. Naiddep ti wayawaya nga agsarita. Narabsut ti “freedom of the press.” Naarestar dagiti adu a kameng ti oposision agraman daydi Senador Benigno Aquino Jr., dagiti kameng ti media ken lider dagiti progresibo a grupo.

Nagpaut iti turay ni Marcos kabayatan ti panagtalinaed a napudno kenkuana dagiiti nagipatungpal iti Martial Law a da Defense Minister Juan Ponce Enrile ken Philippine Constabulary / Integrated National Police Chief Lt. Gen. Fidel Ramos.

Ngem dagiti dua nga arkitekto ken nangipatungpal iti Martial Law ket isuda met laeng ti EDSA People Power kalpasan ti narugit nga Snap Presidential Election idi Pebrero 7, 1986 ket indeklarar ti Batasang Pambansa ken Commission on Elections a nangabak da Presidente Marcos ken ti kapartiduanna a ni Arturo Tolentino iti laksid dagiti adu nga alegasion ti panagsuitik ken irregularidad.

Imbulgar idi da Enrile ken Ramos ken dagiti kameng ti Reform the Armed Forces Movement, kabayatan ti press conference sadiay Department of National Defense Building idi malem ti Pebrero 22, 1986, dagiti anomalia iti panagturay ni Marcos ken inawisda dagiti kakaduada iti military ken sibilian a suportaranda ida.

Nagpatulongda ken ni Jaime Cardinal Sing nga Arsobispo ti Manila a nangkiddaw kadagiti tattao iti Radio Veritas a mapanda sadiay EDSA tapno salaknibanda dagiti nagalsa a soldado.

Iti panaglabas dagiti oras, nagpatnag ken nagmalem ket immadu dagiti tattao sadiay EDSA, iti nagbaetan dagiti agsango a kampo ti militar – ti Camp Aguinaldo nga ayan ti AFP General Headquarters, ken Camp Crame a PC / INP Headquarters. Immadu dagiti puersa ti AFP a kimmappon kada Enrile ken Ramos nga addada idin sadiay Camp Crame.

Kadagiti press conference daydi Presidente Marcos, imbulgarna ti napaay a kudeta ti insayangkat da Enrile ken Ramos, ket immandarna ti isusukoda. Immandar met ni AFP Chief of Staff Gen. Fabian Ver ti pannakaraut dagiti rebelde.

Naibaon dagiti adu a puersa ti Army, Marines ken Air Force pakairamanan dagiti artillery, tangke, helicopter ken dadduma pay a puersa ngem napaayda a nangpapanaw kadagiti nagadu a tattao sadiay EDSA nagserbi a sarikedked dagiti rebelde a soldado a nagpaingen sadiay Camp Crame. Imbarikada dagiti tattao dagiti bagbagida tapno saan a makapagna dagiti tangke ken puersa dagiti loyalista a soldado.

Dagiti namandar a puersa ti Air Force 5th Fighter Wing a napan mangraut kadagiti rebelde a soldado sadiay Camp Crame ket kimmapponda kada Enrile ken Ramos. Isuda pay ti nangisayankat iti persuasion attack sadiay Malacañang a nangipaay iti buteng kadagiti agindeg iti palasio.

Idi bigat ti Pebrero 25, 1986, nagsaruno a nagsapata a Presidente ti Pilipinas, ni Marcos sadiay Malacañang, ken Cory Aquino sadiay Club Filipino. Karabianna, inlibas dagiti United States military personnel ti Pamilia Marcos ken gagayyemda babaen kadagiti helicopters. Manipud Malacañang, naitarusda sadiay Clark Air Base. Kabigatanna, naitayabda sadiay Guam, USA, sada naipan sadiay Hawaii.

Iti panagtakem ni Cory Aquino, naideklarar ti Revolutionary Government. Nawara ti Batasang Pambansa. Nasukatan dagiti lokal nga opisial babaen kadagiti officer-in-charge. Nabukel ti Constitutional Commision a nangputar ti baro a Pamunganayan-Linteg, ken naratipikakan idi 1987. Naisaruno ti umuna a National and Local Elections. Napasamak met dagiti pito a napaay a kudeta. Idi 1992, naangay ti Presidential and Local Elections, ket nagakem a Presidente ni Fidel Ramos.

Aglabasen ti 35 a tawen kalpasan ti umuna nga EDSA People Power Revolution. Namin-adu metten a nagandat ti pannakamendar ti 1987 Constitution.

Ni Presidente Rodrigo Duterte ket benepisario ti EDSA People Power ta idi 1986 ket nadutokan nga OIC Vice Mayor sadiay Davao City. Itan ta Presidente, adu ti pammabalaw kenkuana iti pannakalabsing dagiti karbengan dagiti umili, ti pannakapastidiar dagiti kritiko ti administrasion. Maikamkamakam met iti House of Representatives ti gannuat para ti Charter Change tapno maamendaran dagiti economic provisions.

Mapagam-amkan a no agballigi ti Charter Change ket mapukaw ti bunga ti nakappia a panagalsa idiay EDSA.  Nasken ti panagridam ken panagtignay dagiti umili tapno agtalinaed ti demokrasia iti pagilian.