Editorial: Saluadan ti Press Freedom | Tawid News Magazine - Weekly Ilocos News 📰

Saluadan ti Press Freedom

NAGSAYAAT ti pannakairanana a kabayatan ti pannakarambak iti Pilipinas ti National Press Week ket maysa a mabigbigbig a journalist a kritiko ti administrasion ti inaresto dagiti ahente ti National Bureau of Investigation (NBI) gapu iti nabayagen ken naibasura a kaso a Cyber Libel.

Inarestar dagiti NBI agents ni Maria Ressa, Chief Executive Officer ti Rappler online news iti opisinana kalpasan ti office hours idi Pebrero 13, 2019 babaen ti bileg ti warrant of arrest nga imparuar ni Manila Regional Trial Court Branch 46 Judge Reinalda  Estasio Monteza gapu iti panaglabsing iti “Cyber Crime Act of 2012.” Naipaumianan ni Rezza iti holding center iti NBI headquarters gapu ta saan a dagus a nakapagpiansa ta nakaserran dagiti korte. Nawayawayaan met laeng a temporario ni Rezza kabigatanna kalpasan a nakapagpiansa iti P100,000. 

Nagramut ti kaso ni Ressa iti impila ti negosiante a ni Wilfredo Keng gapu iti news report a sinurat ni Reynaldo Santos, sigud a reporter ti Rappler, a ti nagluganan daydi sigud a Chief Justice Renato Corona kabayatan ti impeachment trial ket kukua ni Keng a konektado kadagiti human smugglers ken drug traffickers. Naipablaak ti news report idi Mayo 2012 sumagmamano a bulan kasakbayan ti pannakaaprobar ti Cyber Act idi Setiembre 2012. Dayta ti gapu a nangibasuraan ti DOJ iti kaso ta naipablaak ti news report sakbay a naipasa ti linteg.

Maibasar iti darum, naipablaak manen ti news report iti online idi Pebrero 2014 a gapu ti nakabiagan ti kaso ta madaman a  maipakpakaten ti “Cyber Act of 2012.” Naipila ti baro a kaso itay Enero 2019.

Immunan a naarestar ni Ressa idi Disiembre 3, 2018 gapu iti kaso a tax evasion ti kompania nga imatonanna a Rappler, ngem nakapagpiansa iti P60.000. Naimandar pay idi ti pannakaserra ti Rappler gapu iti alegasion a kontrolado ti gangganaet a kompania nga Omidyar foreign investment a kontraladona ti kadakkelan a share of stocks ti Rappler. Ngem nagapila ti Rappler iti Security and Exchange Commision;  ken indeklararen ti Omidyar nga indonarna ti kukuana nga stocks kadagiti 14 a Pilipino managers ti online news site tapno awanen ti kontrobersia iti foreign ownership wenno panagtagikua iti Rappler.         

Naglak-am ti negatibo a kritisismo ti wagas ti pannakaarestar ni Ressa iti Pilipinas ken kadagiti ganggannaet a pagilian a dayta ket panagatake iti Press Freedom. Naglayus dagiti nadumaduma a reaksion iti social media a nakakondenaran ti pasamak.

Kinuna ni Presidential Spokesperson Salvador Panelo a ti pannakaaresto ni Ressa ket saan a panaglabsing iti Press Freedom, ngem nakaaramid ni Ressa iti krimen, ket nakita ti korte nga adda probable cause ti darum. Ibilang met dagiti kameng ti Union of Journalists of the Philippines a ti pannakaaresto ni Ressa ket gapu iti namaneobra a kaso nga aramid dagiti adda iti turay a mangpastidiar kadagiti komontra kadakuada.

Nalawag a panangpastidiar ken panangpaulimek ti media ti pannakaaresto ni Ressa iti kaso a siguden nga inabsuelto ti DOJ ta pagaammo ti publiko a napeklan ti Rappler a kritiko ti administrasion ni Presidente Rodrigo Duterte nangruna iti nadara a kampania kontra droga a nakatayanen dagiti rinibu a tattao.

Iti naglabas, saan a nailemmeng ti panangat-atakar ti Presidente iti Rappler, ken pannakapababain ti reporterda a mangkob-cover iti Malacañang. Nagpangta pay ti Presidente kadagiti kompania iti media a mangkritkritikar kadagiti gannuat ti administrasionna a pilaanna ida iti kaso a tax evasion, ken lapdanna ti pannakapabaro ti prangkisa dagiti media institutions.

Naipalaon iti 1987 Constitution ti Press Freedom tapno agbalin ti media a paset ti sistema ti “check and balance,” ken instrumento ti pannakairakurak ti kinapudno, dagiti nasayaat ken dakes a mapaspasamak iti pagilian ken kagimongan para iti nasayaat a pannakamanehar ti gobierno. Ngem ania ti anag ti Press Freedom  no dagiti agpapaay iti media a saan a kumanonong kadagiti addang ti administrasion ket mapastidiar ken mapaulimekda babaen ti pannakaipila iti kaso iti husgado?

Naindaklan a responsibilidad ti agpaay iti media, kasingin ti gagar a mangipaay iti pudno nga impormasion, ti annongen a mangsigurado ti kinapudno nga ipadamag tapno awan ti mapardaya ken madadael ti dayawna. Nagbalinen a kadawyan ti pannakaipila iti darum kontra iti kameng ti media nga addaan iti tured a mangirakurak iti kinapudno no dagiti mabaddekanna ket addaan iti turay wenno addaan iti nabileg a koneksion. Ibilang dagiti dadduma a kameng ti media a ti pannakaidarumda iti korte ket kadawyanen a paset ti trabahoda, ngem dayta ket iyanninawna ti peggad ti agtakder iti kinalinteg no madungpar dagiti addaan iti bileg ken turay.

No man pay naipalaon iti Konstitusion ti Press Freedom, awan met ti naan-anay a wayawaya ken karbengan ti agpapaay iti media a mangballikog ti kinapudno wenno mangirakurak ti kinaulbod. Nasken ti pannakarespeto ti kalintegan ti sabali a tao a mainaig iti damag a mairakurak ta no madadaelton ti dayawna ket narigat wenno saanton a masimpa. Kasapulan ngarud a dagiti agirakrakurak iti damag ket agbalinda a naannad ken ikagumaanda nga ipalgak laeng ti kinapudno ta no aglabsingda iti linteg ken karbengan ti padada a tao ket mabalin a makasuan ken madusada.

Naminsanen a naiddep ti Press Freedom iti Pilipinas idi naideklarar ti Martial Law idi 1972, a napaserraan dagiti amin a radio, telebision, pagiwarnak ken magasin; ket idi agangay, dagiti laeng kompania dagiti “cronies” wenno asideg iti turay ti napalubosan a nanglukat kadagiti media outlets. Ngem ania ti napasamak iti nangiddep ti Press Freedom iti Pilipinas idi 1972?

Naisubli laeng ti Press Freedom kalpasan ti 1986 EDSA People’s Power Revolution. Namin-adun a nagsisinnukat ti administrasion ken adda latta dagiti isyu iti Press Freedom, ngem saan a kas ti kakontrobersial iti agdama. Nagbalin nga arsagid dagiti mangituray kadagiti kritiko nangruna iti media ta ti kayatda laeng a mairakurak ket dagiti naimbag a damag a pabor iti turay. Nasken ti panagridam dagiti umili nangruna dagiti agpapaay iti media kadagiti pangta iti pannakaiddep ti wayawaya ti panagirakurak ta agtultuloy ti pannakapastidiar ken gandat a panangpaulimek kadagiti agirakrakurak a komontra kadagiti saan a maiparbeng nga aramid ti turay. (Eden Alviar)