sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Sapasap koma kano dayta SAP

LINTEG itan ti Bayanihan Act to Heal as One. Paset daytoy ti makunkuna a SAP wenno Social Amelioration Program. Sagudayen daytoy ti pannakaited ti tulong (kuarta) kadagiti agkasapulan unay a kailian ita a panawen ti krisis a pinaltuad ti COVID-19.

Napintas unay ti panggep ti linteg. Pagaammotayo nga adu ti kailian a nagsardeng a nangged gapu iti panagraira ti bayrus. Masapulda la unay ti ayuda nga agtaud iti gobierno. No awan, sigurado nga agbisin ti pamiliada.

Aggatad iti P5, 000 agingga iti P8, 000 ti maited kadagiti mabenepisiaran a kailian – iti mamindua a daras (maminsan kada bulan). Bassit no ar-arigen. Ngem dakkelen a tulong kadagiti apektado unay a pamilia.

No apay nga agduduma ti gatad a maited, gapu ta agduduma met ti pagnanaedan ti tunggal maysa. Adda dagiti rehion a makuna a nanginngina ti panagbiag iti inaldaw. Pagarigan kadagiti urban areas. Isuda ngarud dagiti maipaayan iti agingga iti walo ribu a pisos.

Imbilin a dagus ni Pangulo Rodrigo R. Duterte ti madagdagus a pannakaipababa ti pondo tapno di unay maparigatan dagiti kailian. Binilinna ti Department of Social Welfare and Development (DSWD) a mangyimplimentar iti programa. Masapul a masigurado a maipaay ti tulong kadagiti makunkuna a “karirigatan kadagiti marigrigat” wenno poorest of the poor.

Dagus a nayulog dagiti pagalagadan tapno masigurado a makadanon ti tulong kadagiti nakaisangratanna. Pagdaksanna, dakkel manen nga isyu ti naparnuay.

Gapu ta madakamat ditoy dagiti opisial iti barangay, nga ad-adda a makaammo no asino dagiti agkasapulan la unay iti sakupda, adu manen ti rimsua nga anabaab. Kas kano met laeng iti programa a 4Ps wenno Pantawid ng Pamilyang Pilipino Program. Mabenipisiaran dagiti asideg iti sakaanan dagiti opisial.

Uray dida koma mayannatup nga agawat iti tulong!

Adda dita ‘tay kompleto iti alikamen ngem gapu ta asideg ken ni kapitan, nakastrek a 4Ps. Uray pay dagiti addda kabbalayna nga agtrabtrabaho idiay ballasiw-taaw; dagiti adda negosiona a groseria; ken adu pay. Idinto a dagiti sangkasapulan ken sangkaapuyan ken adu ti annakda a pamilia, saanda man laeng a napagasatan iti tulong.

Iti met padastayo a kas adipen ti tisa, adu dagitay nagannak a naggaget a mangipalista iti anakda no kasta a panaglulukat ti klase. Sa alaenda a dagus ti sertipikasion a nayenrolda ti anakda. Daytoy ti ipasada iti coordinator ti 4Ps tapno agtultuloy latta ti maawatda a tulong.

Pagdaksanna, inton nakatengnga ti klase, mabaybay-andan dagiti annakda. Manmanon dagitoy a sumrek. Ket inton asideg manen ti panagebalweyt dagiti coordinators, baunento manen dagiti nagannak dagiti annakda a sumrek iti pagadalan tapno saan laeng a mapugsat ti kina-4Ps-da.

Adu a sirib ti ar-aramiden dagiti nagannak gapu laeng iti ayatda a makaawat iti tulong!

Ket itoy a kaadda manen ti ayuda nga aggapu iti gobierno, dagitoy a kameng ti 4Ps, awtomatik manen ti pannakaawatda iti tulong. Dagiti dadduma, agdalanda pay iti abut ti dagum sakbay a makadilamutda met itoy.

Kas nakunan, nakasentro daytoy SAP kadagiti karirigatan kadagiti marigrigat. Dagitoy dagiti kailian a mangnamnama laeng iti aginaldaw a sueldoda – nga itan awanen gapu iti agraraira a bayrus. Napasardengda kadagiti pagtrabahuanda wenno nagsardengda nga agtrabaho ta addan daytoy makunkuna nga enhanced community quarantine.

Sakup pay ti SAP dagiti natengan (senior citizens) ken solo parent. Ngem anian ta adu pay laeng ti “no” daytoy. Pagarigan dagiti nataengan. Karamanda no awan pay ti aw-awatenda a pension, no awan ti kabbalayda nga anak a mangsupsuportar kadakuada, no awan anakda nga adda iti ballasiw-taaw, ken no…

Iti biang met ti solo parent, kwalipikado no awan ti regular a panggedanna, no awan ti mangsupsuportar a nagannak kenkuana, no…

Pagdaksanna manen ita kadaytoy SAP, adun a panagsisinnukat iti kapanunotan ti naparnuay. Naikkan la kano iti SAC wenno social amelioration card dagiti masmasnop a kabagian dagiti opisial. Awan manen ti panagpapatas. Nalabsan dagiti pagtaengan a saan idi a supporters ti agdama nga ama ti barangay.

Nagriri met dagiti dadduma ta naglawag kano ti naipadamag iti telebision a kada pamilia ti maikkan iti SAC. No iti maysa a pagtaengan ket tallo a pamilia ti agnanaed, ay, ket tallo kano, a, a card ti maited. Saan a maymaysa ta saan kano met a kada balay laeng ti nasao a programa!

Idinto a di pay naresolba iti adu nga isyu, adu a riri a pinarnuay daytoy a programa, adda manen dita ti reklamo nga apay a dagiti laeng poorest of the poor ti maipangruna? Amin ket apektado itoy agdama a krisis. Ngarud, amin, maikkan koma iti tulong. Ta uray pay kunaem nga adda ‘diay abrod ti maysa a kameng ti pagtaengan, saan metten a makaipaw-it daytoy gapu iti agdama a mapaspasamak. Uray pay kunaem nga adda bassit negosiom idiay plasa, saanka metten a makapagopereyt. Awan ngarud ti namnamaem. Ngarud, kasapulan ti tulong.

Dagitay met regular ti trabahoda, nga agtultuloy latta ti panagsueldoda, rimtab met latta ti saanda a pannakapagusto itoy a mapaspasamak. Rasonda, isuda kano ‘tay kanayon nga agbaybayad iti buis. Marigrigatanda a mangmangged para iti pamiliada. Ngem di a kompleto a maawatda ti sueldoda ta adda dayta buis a rumbeng a bayadanda. Buis a nagdakkelan pay met ngarud!

Idinto a dagiti adda iti impormal a sektor, saanda unay, ken saan pay ketdi dagiti dadduma, nga agbaybayad iti buis. Kinapudnona, mabalin pay a kunaen a sobsobra ida ti pagilian ta saanda met nga agbotbotos. Sa ita, isuda ti pakaigamporan dagiti tulong a mapanunot ti gobierno.

Di kad’ kasla bangking wenno agir-irig daytoy a sistema. Ti koma kano pakaitalimudokan ti tulong, isuda a pannakatulang ti ekonomia. Awan mapastrek ti gobierno no di gapu kadagiti buis a maik-ikkat iti sueldoda.

Dakkel dayta a punto. Agpayso la unay. Aglalo ket maapektaranda latta met iti daytoy krisis a sangsanguen.

Isu nga ita, adda dagitoy politiko a nangsakay manen iti isyu. Kiniddawda a maikkan koma nga agpayso iti tulong dagiti adda iti middle class. Isuda a pudpudno a katulongan ti gobierno iti yaaddang daytoy.

Ngem iti daytoy a panawen ti krisis, maipaigid koma pay laeng ti kastoy a panirigan. Pudno, dagitoy a regular a mangmangged ti mangbibiag iti ekonomia, ngem saanna met koma a kayat a sawen a makiinnagaw pay iti nagbassit la ngaruden a maitulong ti gobierno kadagiti apektado (la unay) a kailian. Saan koman nga agbalin pay a babantot iti gobierno.

Kitaentayo man a kastoy: Agaw-awattayo latta iti sueldo iti baet ti krisis. Regular dayta. Ngem umam-ambing kadagiti kailian a makaaw-awat iti tulong. Daytada la mangnamnama iti tulong!

Ngem kalpasan ti krisis, maputed dagitoy a tulong kadagiti kailian. Agsublida iti dati a kasasaadda. Sika, addaka latta a di agparikut unay ta regular latta ti panagsueldo. Nagasgasatka pay laeng nga amang!

Ita, kayatmo a mabaliktad ti situasion? Kayatmo a sika met ti umawat koma iti tulong? Panunotem koma a naimbag daytoy.

Saan met nga agnanayon a kasta. Panunotentayo laengen a nagasattayo ta naparaburantayo. Nga iti baet ti kinarigt ti biag, naikalukagtayo ti nagsapul iti napia a pagbiagan.

Ken saantayo koman nga umambing pay. Panunotentayo a maysa daytoy a panangtulong kadagiti kailian. Ad-adunto ti supapakna.

Naragragsak ti mangted ngem ti maikkan, saan kadi? Iti dayta pay laeng a punto, nasupapakanen dagiti ibaybayadtayo a buis! Anian a kinaragsak iti kaunggan ti makatulong! Isu a saantayo koman nga ipilit pay a sapasap koma dayta a SAP! Sapasapentayo ketdi ti pannakitinnulong/kinamanagtulongtayo. Labantayo amin daytoy agdama a krisis. Sapasap ngarud ti pannakikaysa iti gobierno! Saan a sapasap iti kinaambing!