Saridandan (Maikadua a paset)

“Mag-an nay, Kakang?”

“Napia met, Ading Saridandan. ‘Nia kadit’ ibagam?”

“Sadino aya ti naggapuam?” Ti langa ti baro ti kayatna koma a saludsoden ngem dagus met a siniggawat ti baro ti saona.

“Ay, Adik a Saridandan, no saludsodem ti innak naggapuan, ay ket, ni Ama a nagutangan ken Ina a namungan…”

“Ni Kakang met,” immisugsogna.

“Agpayso met, di kadi?”

“Wen, apo! Ngem ti kayatko a sawen, dayta langam! ‘Pay kagapgapum ‘diay pagbabakalan?”

“Ku, ni ngamin mulagat a Wakel, sinanebnak.”

“Tay barrairong a taga- Capariaan?”

“Wen. Talaga a duldog daydiay a tao.”

“Ta ‘pay met nay?”

“Agilem!” nagayek-ek ti baro, nagkiyyekiyyet, naglibbi a pinaraipusanna iti kidday iti balasang.

Napamulagat ni Saridandan ken napaatras, sana inyapput ti kanigidna iti ngiwatna bayat ti panangipampagna ti kanawanna iti barukongna. Inawisna ti baro a dumanon iti balayda idi naallangonna ti riknana.

NALAUS ti panaganug-ogna a nakapakleb iti katre a naaramid manipud iti parunapin ken nalagaan iti uway. Agan-anug-og sipud pay naawatna ti bilin ni Taraki a dumar-ayda a sangapamilia iti kallaysa ti baro ken ni Libnos a taga-Casilagan.

Iti panagsaibbekna, kasla ubing nga agkusaykusay a mangdandanog kadagiti pungan ket urayna la nagngarietan a kinayammet ti maysa ket kimmali dagiti atitiddog ngem nadadalus a kuko, sana imbarsak ket immatipukpok ti linaon ti pungan a kapasanglay.

Wen, agkasaren ti lalaki nga ay-ayatenna.

Inandingay ti inana. “Ti pudno a relasion ket agtaud iti nasin-aw a panagayat ti babai ken ti lalaki, saan a ti maysa laeng kadakuada.”

“Diak maako, Inang…”

“Akuem ti kinapudno. Saan a ni Taraki ti lalaki a para kenka, ta nainkabsatan laeng ti mariknana kenka. Nagadu nga agrayo kenka, ‘pay dika la makapilin?”

Ngem nakullaapan ti panunotna ket naiyagus ti riknana. Nabileg ni ayat ta gulibanna ti nasimbeng a panunot.

ITI MAYSA a nakuyem a bigat, nalimed nga inummongna dagiti lima a lallaki iti nalimed a bunggoy. Iwayatda ti maysa a panggep: kautibuenda ni Libnos!

Kalpasan ti makalawas, nadamagna a pinapatay ni Bang-asan, ti pangulo dagiti agaagab ken mammapatay ti bunggoy nga imbaonna.

Pinasukonna ni Kired – ti aglemlemmeng a bandido. Ngem nabatad ti panagpalawag ni Kired iti panangpaay daytoy iti kalikagumna.

“Narigat ti ipapaaramidmo, Adingko a Saridandan. Ti puersa ti bunggoyko ket nainget a tungpalenna dagiti napagtutulagan nga alagaden dagiti nalimed a bunggoy. Tungpalentay’ koma dagitoy nga alagaden iti Taripnong iti Bantay Tirad; dagiti bunggoytayo ket agserbi laeng para iti wayawaya ken pagsayaatan ti ingungoten nga ili ken pagimbagan dagiti umili, a saan ket a para iti pagsayaatan ti maysa wenno sumagmamano laeng a tao. Dakkelen ti bunggoy da Ama Sadiri nga amam ken ni Dupir a kakam. Nalabit a daytoyton ti kadakkelan a bunggoy ditoy deppaar. Dagiti laeng dangkok a ganggannaet a mangad-adipen kadatayo iti naundayen a panawen ti gapuna no apay nga addaak iti bantay.”

SAANEN A kinaliday ti marikriknana – pungtot! Saanen nga ilem ken Libnos – lunod ken gura!

No apay ketdi a saan a makapili kadagiti agrayo kenkuana. Uray kadagiti seseñores a Kastila, awan a pulos ti sumgar a dutdotna iti uray asino kadakuada. Gura ketdi ti mariknana kadagiti ganggannaet a mangiturturay ken mangad-adipen kadakuada iti naundayen a panawen. Makarikna iti saem nga umukuok no malagipna dagiti babbalasang a rinames dagiti Kastila. Agburek ti darana no malagipna dagiti kadaraan a pinapatay dagiti ganggannaet; dagiti sanikua nga inagumanda.

APAGSINGISING pay laeng ngem addan iti plasa ti Casilagan. Aldaw ita ti kallaysa da Taraki ken Libnos. Bitbit ni Saridandan ti bassit a bay-on a naglaon iti pistola. Itay pay la a wanwanawananna ti balay iti sikigan ti plasa, tallo a bloke iti kannigid ti simbaan. Naburnok dagiti tao ngem dina maimatangan ni Libnos.

Insimpana ti kawes ken dalungdongna, Pattapattana nga awan ti makailasin kenkuana a manglimlimo a baket. Daytoy man met laengen ti aruatna idi indauluanna dagiti tiktik a mangadal ti kasasaad ti Puerto Azotea a kuta dagiti puraw sakbay a rinebbekda.

Tinaldiapanna ti kabalio a bayyo iti sirok ti nalayog nga algarruba.

Naem-em ti bibigna. Nakaikeddengen: iwayatna a waywayas ti panggepna.

(Adda tuloyna)