SARITA: Bugbugtong iti Sirok ti Bayakabak (Maikatlo a Paset)

Saanna a maawatan no kasano nga ammo ni Manang Lilia a nakatakder a bugbugtong iti sirok ti bayakabak.  Kayatna a panunoten, a sumaren ti kaipapanan ti amin, ngem nariknana ti keddel iti kannigid a bakrangna. Naitalmeg. Saan a naibbatan ti kuddot.

“Dika pay la sumrek! Naglam-ek…!”

Nariknana ti panangiduron ni Manang Lilia kenkuana iti uneg ket nagtulok lattan a simrek. Nangngegna ti nairikep a ridaw ken ti pannakai-lock ti serradura. Naaddaan iti puersa a mangmatmat ken ni Manang Lilia, a nagduaan daytoy ti nagbaniekes, marurod ti langana. Ngem ad-adda a ti panangilala ni Manang Lilia ti marikrikna ni Mang Brando.  Saan a mailadawan a panangilala. Nabileg a panangilala. Inamiris ti mugingna: di pay nagkupas ti panangilala ni Manang Lilia kenkuana?

“Ti laklakayan itoyen ta katosakto ngatan!” kannawan ti nailayat manen a disnog iti rupa ni Mang Brando. “Ikkatemon a, dagita sapatosmo! Yalaanka iti pagsukatam!” Timmallikuden ni Manang Lilia nga agturong iti maysa kadagiti tallo a siled.

Saan latta a makatimek ni Mang Brando. Nabbasan. Ngem ammona met nga uray ni Manang Lilia ket nasaprian iti bayakabak. Nakaing-ingpis ti seda a bestida a pagturog nga aruat ni Manang Lilia. Matimudna nga agbaybayakabak pay la iti ruar. Agangin. Nalamiis la ketdi ti aglawlaw, ngem saan a marikna ni Mang Brando ti lam-ek ta nabara ti bagina, a kas iti sumsumged a tungo a naladaman – nakarikna met iti pannakaladam itay, lalo idi narikna ti takiagna ti bara ti barukong ni Manang Lilia a naidennes. Ti naingpis a panturog ni Manang Lilia ti umel a pammaneknek nga awan suot daytoy a bra.

Inuksotna ti sapatosna a lalat a nangisit, sa dagiti nangisit a medias. Ngem nagtalinaed a sitatakder. Naguray ken ni Manang Lilia.

Ania daytoy a mapaspasamak? nakunana iti nakemna. Ngem ad-adda ketdi a ti daranudor ti pimmigsa pay a bayakabak ti simmungbat iti saludsodna. Bayakabak a kas idi duapulo ket liman a tawen ti napalabas – daydi naudin nga idadap-awna iti daytoy a balay. Agbaybayakabak met idi, malagipna pay laeng – ti aldaw ti nadursok a tignay ti kinaagtutubo…

Now I don’t know how I can go on/Somehow I feel I can go on/Somehow I feel so all alone/Wondering where I’ve gone wrong…

Simmeksek iti panunotna, tallo nga agkakabsat da Manang Lilia. Dua a lalaki, agpareho a nars ken agnanaeddan nga agpada sadiay California, agraman ti pamiliada. Iti suli ti mugingna, agpito ngatan a tawen ti napalabas sipud pimmusay ni Nana Digna nga ina ni Manang Lilia. Saanna a nakita daydi Tata Celo nga ama ni Manang Lilia, ta balon ni Nana Digna idi nagam-ammoda ken ni Manang Lilia – agkaeskuelaanda idi sadiay St. Louis University iti BS in Accountancy.

“Ania pay la ti pampanunotem? Agtangatangaka pay laeng! Ikkatemon a dagita kawesmo ket naglam-ek!” nakigtot ta dina napuotan ti yaasideg ni Manang Lilia, a nanglayat iti disnog ti mugingna. Linibbianna laeng nga iniseman ni Manang Lilia, a mangpumpunas itan ti nabasa nga ulona babaen ti nabanglo a tualia. “Laklakayan daytoy nga… nagbabasa ketdin! Kuddokuddotekto ngatan…” kinunana ngem umis-isem.

Ni met laeng Manang Lilia ti nangikkat kadagiti butones ti Barong Tagalogna. Sao a sao ni Manang Lilia ngem di nagtimek ni Mang Brando. Kayariganna ti ubing a pagung-ungtan ti inana – mariknana ti nabara a panangipateg kadayta a panagunget. Kabuyog ti panangilala dayta a panagunget.

Nagbalaw ni Mang Brando idi naamirisna nga uray ni Manang Lilia ket nakasukat metten iti nalayak a puraw a tisiert ken bumegkes ti suotna a bra. Nakasuot itan iti puraw met la a pajama. Ammo ni Mang Brando nga agtaud iti bagi ni Manang Lilia ti maang-angotna a makapasalibukag nga ayamuom. Ti ayamuom a nangbalkot iti aglawlaw. Ti nabileg nga ayamuom a nangtali ti dilana tapno saan a makatimek; intulok lattan ni Mang Brando ti bagina a maiyanud iti agos ni pasamak.

Pinunasan ni Manang Lilia ti labus a bagi ni Mang Brando. Ngem itoy a gundaway, immaponen ti bain iti panunot ni Mang Brando, ket kinunana: “Siakon, thank you…”

“Sige, agsukatkan idiay banio. Dagitoy ti pagsukatam: tisiert, pajama, ken ti sinelas. Ikabilmo iti laundry basket dagita kawesmo, ta masapakto nga i-washing machine. Mamagaanda siguro kalpasan ti dua nga oras.”

“I-hangerko laeng. Mamagaanda siguro a mabigatan…”

“Idiay likud ti pagbalaybayan, adu ti hanger sadiay…”

Kinamang ni Mang Brando ti CR a para lalaki idi pinidut ni Manang Lilia ti sapatosna sana  inkabil dagitoy iti shoe rock iti porta.

Nagsukat ni Mang Brando. Inhangerna dagiti kawesna sana imbitin iti balaybayan a barut iti likud. Pagammuan ta nagmalanga. Nanglagip idi nadlawna ti suotna a tisiert, pajama, ken ti sinelas a para balay. Insubli ti lagipna ti napalabas. Kawesna dagitoy, saan kadi? Indulin la ketdi ni Manang Lilia!

Apay nga iduldulin ni Manang Lilia dagitoy kawesna ken sinelas iti nabayagen a tiempo? Saan a mabatok ni Mang Brando ti naadalem a saludsod ti mugingna.

(Adda tuloyna)