Maysa nga aldaw iti biag ni Juan Bangaoil, mangisursuro

Wen, yaddangmo ti sakam ditoy daga ti Zigzag, Juan Bangaoil, uray ket kaub-ubingam pay laeng iti tawenmo a 25.  Kaasiam dagiti mangisursuro nga addan iti liebo kuarenta nga agpangato, sigurado a marigatanda a sumang-at-a-sumalog iti dalanem iti daytoy a parbangon.

Alas 4:30 pay laeng, nasapa pay. Uray dika unay dardarsen ti magna, masapakanto pay laeng a sumangpet iti pangisursuruam a Battawang Primary School, pagadalan ti duapulo nga estudiante, pito a grado uno, tallo a grado 2, lima a grado 3 ken uppat a grado 4.

Mano met laengen dayta uppat nga oras a panagnam; wen, no iparpartakmo ket alaem pay ti tallo nga oras, uray desdes laeng ti dalanmo. Mayat koma ngarud no kaduam ita ni Ma’am Krisanta a kakaisuna a kaduam a mangisursuro iti Battawang, ken, ehemm…

Ania’t kunam, maymaysaka, ket makatitileng ti magmagna nga awan kaduana? Ania ket ni Juanen?  Nangnangngegkon ti panagkankantam bayat ti panagnam.  Uy, adda bosesmo, sika! No dika ngata nagbalin a mangisursuro, maysaka a nalaing a kumakanta.

He-he, maan-ano aya a pasabloganka sagpaminsan?  Ket wen met, napintas ti bosesmo, ngem sigurado a didaka denggen ta dua  met laeng ti ammom a kansionen: ti kantayo iti Kankanaey tribe ken dagiti kanta dagiti ubbing nga isursurom iti grade 1 ken 2.

Nagasatka ta nagbalinka a mangisursuro.  Agyamanka ta adda dagiti sumagmamano a programa ti gobierno a nakatulong iti panagbasam iti kolehio.  Ala, uray adda kurakot dagiti agtuturay, ti napateg ket natulongandaka a mangtun-oy iti arapaapmo ken makaalut-ot bassit iti kinarigat. Wen, aruatmo ita ti duyaw a polo barong a uniporme ti distritoyo.

Malagipko a kinasaritam idi  ni Amangmo kalpasan ti panagraduarmo idi iti haiskul iti Cervantes.

“Kayatko ti agbasa, Amang.  Kayatko ti agbalin a mangisursuro.  Kayatko ti agtalinaed iti lugartayo a mangisuro kadagiti ubbing.  Tapno saanton a dagiti kabarbaro a serrek a maestra ti  mangisuro iti pagadalantayo. No apay ketdi a dida kayat ti agtalinaed ditoy; no kai-inda, mayatda, ngem no addan umalisanda, pumanawda.  Ket dagiti kabarbaro manen nga ‘in’ ti sumublat ditoy.  Saan kano nga iti kabambantayan ti arapaapda.  Waengda ketdi, uray pumanawda iti lugartayo, bantay met laeng ti ayanda.”

“Marigrigattayo, Juan.  Ditoy ayantayo, nagasatkan no ammom ti agbasa, agsurat ken agkuntar. Ngem ala, dika paayen iti dayta nga arapaapmo.  Ikarigatak, basta la ketdi ikarigatam met. Ipagnata ti kinatributayo.”

Ket ti programa nga scholarship ti gobierno para kadagiti kameng ti cultural minorities wenno kameng ti tribtribu ti nangtulong kenka.  Nagasat ti distritoyo agsipud ta asideg iti banga ti congressmanyo, dakdakkel ket ngarud ti pannakauging ti imana.  Amin sa nga agnanaed iti kabanbantayan, basta kayatna ti agbasa, mabalin a maikkan iti tulong babaen ti National Commission on Indigenous Peoples.

Maymaysa met laeng ket ti kasapulan—saan a masapul a nasiribka, saan a masapul a natayagka.  Ti masapul ket kamengka ti tribu – ti tribu ti kankanaey.

Idi damona, impagarupmo a maala nga insigida ti pondo apaman a maaprobaran ti papelesmo, ayna, haan met gayam.  Ania ket a talagan ti gobierno.  Ngem pipia laengen ta mabalinmo met ti umutang santo bayadam intono maalam ti tseke.

Dakkel a tulong ti suporta ti pamiliam.

Tunggal makitkitam dagiti ubbing iti sitioyo nga agbasbasa iti elementaria, makitkitam met ti arapaapmo a panagturposmo.  Isudanto ti isurom. Dagitoy nga ubbing ti arapaapyo nga isuro kada Imelda a taga-Battawang met laeng ken ni Krisanta iti Poblacion.  Classmatemo idi ida iti Cervantes National High School. Ni Imelda, ti kaayan-ayatmo. Kasta ti arapaapmo idi.  Ngem nagbaliw a naminpinsan daytoy a gagemmo idi nagsinakayo ken ni Imelda.

Nee, nakasang-atka met gayamen iti Mayapyap.  Nalabsam met gayamen ti Bessang ken Biwak.  Kitaem laeng met aya no nasariwawek ti panunotmo.  Ti la pagpaspasiaran ti darepdepmo, ti la malaglagipmo, dika pay ketdin mapupuotan nga adayo gayamen ti napagnam.

Makabannog met!

Ket wen, a.  Apay, asi-asi aya ti sumang-at iti medio nagalis a bantay?  Ammom metten ditoy nasang-at a paset ti Cervantes, nangruna idiay Bessang, nalamlamiis pay ngem Baguio City.

Ania ngata no ma-develop ti Bessang, atiwenna, a, ti Baguio ta napimpintas ti aglawlaw ken nalamlamiis ti klima. Napuspuskol ti angep a mangkumot iti nataktakder a saleng. Malaksid iti dayta, adda pay ti Battle of Bessang Pass a pakasaritaanna.  Ay, addan sa pay dagiti saggaysa a balitok nga inkalkali dagiti Hapones idi sumansanudda!

Kunada a ti Battle Of Tirad Pass ti dangadang iti ulep.  Ngem para kaniak, daytoy Battle of Bessang ti pudpudno a dangadang iti ulep.

Dakkel ti tulong dagitoy nga angep iti panagsanud dagiti Hapones ta dida makita dagiti Amerikano ken Filipino a sumang-at: malagipmo a kinuna idi ni Mayor Maggay.

(Adda tuloyna)