Footer

SARITA: Nadaraan a Linnaaw (Umuna a paset)

Tinangad ni Padre Cristobal ti sangaasmang a kalapati nga agsinsinnippit iti aringgawis ti duog a mangga a narnuoyan iti bunga. Simngay ti isemna idi kellaat a tumayok dagiti kalapati, nagrikosrikosda iti ngatuen ti nalitnaw a dan-aw sada nagsuek nga agdisso iti tapaw ti daan a kampanario.

Kalkalpas ni Padre Cristobal a nangmisa iti dayta nga aldaw ti Domingo ket kalpasan ti naladaw a pammigatna, rimmuar iti kapilia tapno agpagnapagna.

Immaplaw ti nasalemsem a pul-oy ket immanges iti nauneg ni Padre Cristobal. Uray medio nakangaton ti init iti muging ti Bantay Bullagaw, nalamiis pay laeng ti apros ti angin. Kadagiti sangsanga, agkakanta dagiti dina ammo ti naganna a billit.

Iti adayo a masanguanan, natiliw dagiti matana dagiti tumuyutoy a tattao iti sanguanan ti pandek a tiendaan publiko. Aldaw ti tienda ket nakitana ti sumagmamano a nataengan a katutubo nga agim-imaro kadagiti produktoda.

Iniseman ni Padre Cristobal ti sumagmamano nga agtutubo a nangkablaaw kenkuana. Daytoy ti magustuanna iti daytoy a lugar. Nadayaw dagiti agindeg.

Maikaliman a tawen ni Padre Cristobal a kura paroko iti Legleg. Idi damo, nakayakay dagiti agindeg kenkuana. Ngamin, saanda a kalaingan ti sinuktanna a padi. No mangmisa idi, nakarasrasay ti tao. Sa maysa, adu dagiti sekta iti Legleg. Adda Iglesia ni Kristo, Saksi ni Jehovah, Pentekostes, ken dadduma pay.

Ngem umad-adu met laengen ti makimisa tunggal Domingo. Ibilangna dayta a resulta ti panagpaspasiarna uray kadagiti nasulinek a paset ti ili nga Angaki. Saan a nagpangadua a sumang-at kadagiti bantay tapno laeng maiyasidegna ti katoliko a pammati kadagiti agindeg.

Ngem naamil ni Padre Cristobal ti bibigna idi malagipna a dina manen nakita iti ummong dagiti nakimisa ni Ama Dalmeg. Manmano met dagiti taga-Begnas a nakimisa.

Adda ngata pakainaigan iti problema nga indanon da Ama Dalmeg itay nabiit?

Maysa a nasapa a bigat idi napan a lawas, nariinganna ni Ama Dalmeg a mangur-uray kenkuana iti sanguanan ti kapilia. Impalgak ni Ama Dalmeg a miniting ida ni Mayor Manolo Aguimbag ket imbaga daytoy ti panggep ti gobierno probinsial a mangpenned iti Karayan Ambatan.

“Dimi kayat a mapenned ti Kalayan Ambatan, padle!” kinuna ni Ama Dalmeg. “Tulongannakami koma a makisao ken ni Mayol Aguimbag.”

Inkari idi ni Padre Cristobal ti panangkuyogna kadagiti agindeg iti Begnas nga umasideg ken ni Mayor Aguimbag. Inton bigat ti natinongda nga ipapanda iti pagtaengan ti mayor.

Maysa kadagiti kasulinekan a sitio ti Legleg ti Begnas. Nasurok a sangapulo kilometro ti kaadayona manipud iti poblasion.

Masarakan iti sakaanan ti singin a bantay iti sakup ti Begnas ti panglawaen ken nauneg a Karayan Ambatan. Daytoy a karayan ti nangbeltak iti purok ken lumasat kadagiti nadumaduma a barangay ken sumagmamano nga ili sa tumipon iti Karayan Amburayan iti Tagudin. Iti daytoy a karayan ti pangaw-awidan dagiti agindeg iti Begnas iti padanum kadagiti bangkagda.

Nalabon dagiti makalapan ken masilawan a lames iti karayan agsipud ta saan nga impalubos da Ama Dalmeg ti panagtuba dagiti kalugaranna. Nainget ti pannakaipatungpal daytoy a linteg ti lugarda. Nadagsen ti multa ti matiliwan nga agsalungasing: sangabukel a baboy ken kagudua kaban a bagas.

Mararaem ni Ama Dalmeg a panglakayen iti lugarda. Ti Begnas ti katalnaan a sitio iti sibubukel nga Angaki.

Saan unay a managaliwaksay ti lakay. Ad-adda a masarakan nga agtrabtrabaho iti bangkagna. Adu ti mula ni Ama Dalmeg iti bangkagna kas iti saba, kahoy, pinia, nadumaduma a nateng ken agbungbunga a kayo a kas iti mangga, tsiko, abokado, naranghita ken dadduma pay. Saan a maaw-awanan ti balayda iti prutas. Mapan ilako da Ina Aggay nga asawana dagiti burasenda a prutas iti Legleg iti Domingo, pambaranda iti aggatang iti abastoda iti makalawas.

Nabun-as ti apit iti bangkag ni Ama Dalmeg ken dagiti kaabayda agsipud ta saanda a parikut ti pagpadanum iti mulada.

Dua laeng ti anak ni Ama Dalmeg, ni Palwew, agtawen iti duapulo ket dua, ken ni Annaya, agtawen iti sangapulo ket siam.

Iti Begnas, adu a babbalasang ti mangparparimrim ken ni Palwew, saan a gapu ta isu ti manamnama a sumukatto a mangipangulo iti lugarda no di gapu ta imetna dagiti saguday ti maysa a nalaing a mannakigubat ken natibker a sadiri ti umok a bangonenna iti denna ti babai nga agbalin a kapisi ti pusona.

Adu metten ti mangipalpalapal iti ayatda ken ni Annaya. Kayariganna ti sabong nga atap nga agay-ayamuom ti banglona iti lailo ti pul-oy bakir a kankantaan dagiti billit bayat ti panagakar-akarda kadagiti sanga. Ngem awan pay ti nakaisalat iti puso ti balasang. Ken ni Annaya, makauray ni ayat. Naituon ti imatangna iti panagadalna. Addan iti maikadua a tawen ti kinamaestra iti maysa nga unibersidad iti siudad ti Baguio.

Arapaap ni Annaya nga apaman a makaturpos, agsubli iti Begnas a mangisuro.

Nagbuelta ni Padre Cristobal tapno agsublin iti kapilia. Mangrugi metten a kuminnit ti init.

Nasaripatpatan ni Padre Cristobal ti maysa a panglakayen iti sikigan ti kapilia. Ni Ama Dalmeg. Kasla isu ti ur-urayen ni Ama Dalmeg.

“O, Ama Dalmeg, simmalogka man,” inyisem ni Padre Cristobal sana pinikpik ti nasabang pay la nga abaga ni Ama Dalmeg. Iti tawenna nga innem a pulo, nabaked pay la ti pammagi ti lakay. Nasiken pay dagiti takiagna.

“Adda gagalak kenka, Padle Clistobal,” kinuna ni Ama Dalmeg. Nairut ti petpetna iti gayangna.

“Inta dita uneg,” kinuna ti padi.

“Saanen, padle,” kinuna ni Ama Dalmeg. “Adi agbayagak. Agsubliak met la iti pulokmi.”

“Ania ti gagaram kaniak?”

“Padle, linugiandan nga ipatakdel ti penned iti Kalayan Ambatan. Ania ti alamidenmi?”

(Maituloyto)