SARITA: Panagsareb Iti Sumipnget (Maikalima a paset)

Ay, anak ti tianak! Agbayadak koman iti accounting ngem beinte pesos met la gayam ti linaon ti walletko! Adda ketdi agenrolen iti kolehio a beinte pesos laeng ti kuartana? Timmarayak iti kaasitgan nga ATM machine saak nagsubli iti accounting office.

Adda panagkedked ti kannigid a pispisko ta ipapilitna ketdin a sabali a lubong ti nastrekko. Simrekak iti lubong nga adayon iti panawenko. Maysa a lubong a saan a maibagay iti nataenganen a kas kaniak, iti lolo a kas kaniak. Wen, nagarapaapak met idi a dumteng koma daytoy a panawen. Ngem idi dayta. Agingga laeng iti arapaap. Saan a nagmata. No labsen ti agsao, naaddaanak pay ketdin iti stiff neck iti katatangadko kadagiti bituen. Kunada man, saan kano a dakes ti agarapaap ta libre daytoy, ngem naim-imbag met laeng a no agarapaapka ket agtignayka. Isu a nagtignayakon, insardengkon ti makaipas iti rikna nga aramid. Maamakak iti tao a naipas ti riknana ta dakkel ti tendensiana nga aponan ti nangisit nga ulep. Adda tudo nga awit ti nangisit nga ulep. Nasayaat laeng no tudo, ngem kasanon no bagyo? Di pay ket adda pangta a didigra ti awitna? Isu nga insardengkon ti tumangad kadagiti bituen ta awan met laengen ti agmata a namnamaen. Ngem iti nabayagen a panangisardengko a mangnamnama, isu metten ti idadatengna. Ita a dimteng, sumken met ti gudenggudeng. Panagriknak, kaslaak pusa a nairagup iti grupo dagiti walang nga aso. Wenno Ilokano a nairagup iti ummong-tungtongan dagiti Chabacano. Adda dakkel a lapped iti komunikasion, isu dayta ti edad. No mapasamak man ti komunikasion, awan ngata ti marikna a singed? Ngamin adda level ti utek. Adda level dagiti balikas nga umayon iti edad. Masapul nga iti kabiitan a panawen, masarakak ti ridaw ti solusion tapno saanak nga agpatis a bugguong.

Kasla mago met ti kannawan a pispisko nga agibalakad a nasken nga umaddangak ta addaak iti umno a dana. Ket umaddangak a, abante ako!

Makitayo daytoy? imparabawko iti center table iti salas ti puraw a registration form a nalabaga ti suratna. “Dikay’ mamati? Adtoy ti resibo. Full payment, twelve thousand plus! Isu a dakayo amin, maksayan ti alawansyo iti beinte pesos iti inaldaw tapno maaddaanak met iti alawans. Saan laeng a dakayo ti maymayat nga agiskuela, uray siak met!” Inaldaw ngamin a sangagasut a pisos ti alawans ti buridek nga adda iti hayskul, hanred pipti ni kolehiala, ken tu hanred ti agreprepaso sadiay review center.

Awan ti nakatimek. Natalian sa ketdi dagiti dilada? Wenno kaykayatda ti paaklolo iti ulimek. Kasla natalged ti panagriknada iti ulimek. Ngem dida la ammo a kasingin ti peggad ti ulimek. Pinaliiwko ida. Dagiti laeng matada ti agsasarita. Dagiti mata a kunam la no rinaut ti peste. Dagiti mata a nagawit iti agsisimparat a saludsod, a gapu ta awan dila ti mata, saanda a maiyebkas. Ngem mabasak ti linaon dagiti matada: Sino ti agluto? Sino ti aglaba? Sino ti agplansa? Sino ti agdalus iti pagtaengan? Sino ti aguray iti trak ti basura kada Martes ken Biernes? Sino ti mapan agbayad iti opisina ti kuriente, telepono, ken danum iti binulan; ken iti kontribusion iti SSS ken quarterly tax iti city hall? Sino ti agistimar no madadael ti kompiuter? Sino ti pagdamagan no adda saan nga ammo a proseso iti kompiuter? Asino ti agaramid wenno pagpatulongan iti panagaramid iti asaynment? Dinalapus ti peste ida nga agpayso!

Manipud ita, adda division of labor. Addaan amin iti responsibilidad…!”

Ngem immuna a nagreklamo ti inada idi addakamin a dua iti sallukob ti ules: “Irengrengreng daydiay inaunaam ti panangituloyna nga agiskuela…”

Ituloyna a, apay ketdin a saan? Ngem bay-am a nanamenna pay nga umuna ti inaramidna tapno makasursuro. Iti panagbiddut a makasursuro ti tao. Balakadam ketdi nga agtrabaho tapno adda isustentona iti pamiliana. Saan a makasursuro daydiay agingga a kunkonsintirem. Maasianka koma met iti anakmo. Maasianka koma met iti apokom…”

(Adda tuloyna)