Ti daklis, ti karudkod ken ti partaan ti salaksak (Maikatlo a paset)

Daddadakkel ti minata ti daklis iti sungaban, bumas-bassit nga in-inut nga agpatingga sadiay bubona a naaramid ti sinamay. Saan met a maitapog ti lima laeng. Adu ngarud ti mairanud.

Daytay met three ply ket daytay iket a kasla sadeng ngem tallo ti iketna. Agrurutap nga iket. Adda daddadakkel a minata, bumasbassit inggana iti kabassitan. Awan met pakawanenna uray pay tariptip. Maipakat met daytoy babaen ti bilog a demotor. Daytay laengen a ngata panagpusot ti ikan ti pagpatulonganda iti tao no maitsamba nga adu ti maala. Ngem, uray pay, dagiti met laeng naasideg kadakuada ti makaitured a makigamulo.

Adda met idi resolusion ti konseho ti ili a kas naalimadamadko met idi ken Tatang a mangiparit kadagitoy a pagkalap. Ngem, ita, agrairada man metten.

Ibutosdakto met a, kinuna kano idi ‘tay pulitiko nga akingapuanan ti pannakaiparit dagitoy a pagkalap. Ket no imparitmo met ti kakaisuna a pagbiaganmi, insumra kano met dagiti piskadores a kaaduanna a Bisaya. Kasta man idi ti nangngegko a pata-ngan da Tatang ken dagiti kainumanna iti GSM Blue gin. Isu, naisubli manen.

Adun dagiti Bisayano a nagdappat kadagiti ig-igid ti baybay ditoy partena iti laud a paset ti Pangasinan. Nalinak ti baybay ken makawayada pay. Tao dagitoy dagiti babaknang a makaipuonan ti pagkalap. Adu metten ti nakaasawa ken rimmang-ay ti biagna a Bisayano ditoy gapu ti panagkalap. Kasta met dagiti makaipuonan iti daytoy. Kasla naigameren ti lasagda iti panagkalap.

No nadawel ti daklis, nadawdawel pay ti tri ply ken ti karkar. “Buklis” ti awagko kadagitoy. Impetteng ti unegko a nangusok iti ludong a rikep ti paraanganmi. Saanko pay ket napupuotanen a napagnak ti nasurok sangakilometro a desdes nga agpadaya a dumanon ditoy putputong a kalapawmi.

Agas-asuken ti dalikanmi. Urayla mangurat ti tengnged ni Nanang iti panangpuyotna iti beggang. Masayangan ngata a ti maysa manen a palito ti pusporo. Anusan ni Nanang nga urnosen ti aluten ket gaburanna met laeng ti dapo no kastan a makaluto. Dayta, adda pay laeng beggang nga usarenna manen a pagpasged!

“Naa, nagbaliodongka manen karaho!” imbugtak ni Nanang idi madarimumosannak a sumrek iti ruangan ti kusina. “Daytay kaldingmo ken daytay nuang, malemen, saanmo pay laeng ida napainom ken naiyapon. Immalaka ken no siasino nga immal-alaam iti kinadupek. Bayanggudaw!” inyaributantan ni Nanang ket uray la naguyek a nakasay-op iti asuk ti dalikan a saan pay laeng simged.

“Ne!” intupakko ti kallugongko iti dulang. “Makauma met ngaminen ti puro nateng nga awan pay sagpawna uray koma bugtong wenno duling a daing nga aramang. Dagita ti napanak nagbayanggudawan.”

Uray la napamulagat ni Nanang sa met laeng nagsabat dagiti kidayna. Mapilpilpil ti isemna a nangtaliaw kaniak. Napabainan ngata. Giniddatok metten ti rimmuar ta nabainak met a nangsungbat kenkuana. Tinurongkon ti bubon nga apanko pagtawingan iti ipainumko kadagiti tarakenko a nuang ken kalding.

“Kitam, sika! Dim’ pay met ngamin urayen a makaanges ‘ta anakmo sakbaymo a banatan,” ti nalikudak a sao ni Tatang.

“Iyapuram ket sumipngeten. Guyodemto man pay ‘tay bareta ‘idta sirok ti kalapaw ket sapaentanto nga apan lagdaan dadiay alad. Guyodek koman ngem agsakit metten daytoy siket ken tumengko nga agrukob,” impakamakam ti Tatang.

Nagbalin ket ngarud a dayamudom ken dayengdeng ti ayug koma nga irubuatko. Haah! Kunak man laengen ket impug-awko laengen ti sennaayko.

Tinarengtengko a tinupar ti ayan ti kaldingko idi mapunnok iti danum ti nagudua a dram a pagpapainumak iti nuang. Pinag-otko ti padol ket binulosak lattan ti kalding. Ammo ti kalding ti agawid iti pagaponanna. Dinagasnak pay met laeng a dinanggel daytay turo nga urbon ti kal-dingko ket urayak la naparupanget ti ut-ot a nangapros ti lulodko a nadungpar ti muging ti urbon.

“Ninam met!” kinunak ket pimmidutak ti bato sako pinakamakaman a binarsak. “Uray mapilayka metten,” indayamudomko ngem saan met a napuntaan. Daytay netib a kalding kunak idi ti gatangen ni Nanang a kas taraknek ngem daytoyen mestisa tapno daddadakkel met laeng ti annakna, kunana met idi. Daytay netib koma ti kayatko ta barbareng makaanak iti dua tunggal aganak. Nabibiit ti agpaadu. No makaanak iti dua a kabay-an, ad-adu koma ti pamusian. Ngem ita, turo la ket ngarud a sulpeng. Bugbugtong pay.

Bigla a nagrisak ti salaksak ket kasla man sinippayotnak pay. Simgar dagiti dutdotko. Sumipngeten ket buisit kano ti salaksak nga aguni no kasta nga agsipnget.

(Adda tuloyna)