Ti daklis, ti karudkod ken ti partaan ti salaksak (Umuna a paset)

“Poko! Poko!” inlaaw ti tagamuntar ket nagwagis iti kannigid nga ayanmi. Inngatona met laeng ti makannawan nga imana a nakagemgem a kasla adda guyguyodenna iti ngato wenno danogdanogenna ti langit. Paulit-ulit. Senial ti panangyagyagna met iti makannawan a grupo a paspasanda bassit ti gumuyod. Timmaneb kalpasanna ket idi lumung-aw, iggemna ti murdong ti bubo. Sinirutna ti reppet sana met laeng inibbatan. Intudona ti pataw. Bangking! Nakankannigid. Ipasimudaagna a saan a nakasimpa ti bubo. Yinagyaganna manen dagiti agguyguyod iti adda iti kannawan a tali babaen met laeng ti kanawan nga imana a kasla man mangyudaud ti tali a nakaigalut iti law-ang. Insardengmi bassit ti nagguyod idinto nga aguanta ti panagdadanggay ti panagguyod dagiti adda iti bangir. Pirmi a maisikkad ti saka iti panagguyod sa met laeng tumaray iti masanguanan dagiti dadduma a kumpet manen iti tali a maibukot, maguyod iti agkaykaysa a pigsa. Masapul ti panagdanggay iti panagguyod ti daklis. Kasla marusngi ti siket no kasta a maikontra ti guyod wenno kaska la nambaan a manabtuog no mailaw-an ti pigsa ti panagguyod a saan a maidanggay.

Inikkatko ti sakotek iti tali ket inunorko ti murdong ti nakadalutaytayen a tali. Rinugiak a kinawikaw. In-inut ken naannad. Nakersang ti tali a narasras iti bato ken darat. Timmangken pay ketdin ti pannakaidalutaytayna iti kainaran. Adda met sumagmamano a gannanan a gapuanan ti naynay a pannakabinbinnatna, kasta met iti kagat ti maipulipol a sakote.

Nasakit metten dagitoy dakulapko a narasras iti kaguguyod iti tali, kasta met iti pannakirriitna iti dilpat ti apgad. No koma asin ket nasanan. Impusingko ti maysa a kapulsot a naguyodmi. Agpaabagatan ti agus isu a nalaglag-an ti ayanmi. Nalaklaka a guyoden. Inyabayko ti naurnosen a tali iti ayan ti kuribot. Sapay koma ta adu met ti maalami, intanamitimko. Pilatpilat, kinunak ket inaprosak pay ti kuribot. Agrakaya metten daytoy kuribot. Agur-uray laengen ti panagretirona. Kasta met ti assiw. Narukopdan iti inaldaw a pannakaiyuper ken pannakainarda. No koma laeng mabalin, kaykayatdan ti malusak ken matukkol tapno makainanada metten.

Umuna pay laeng a wayat ngem makapautoyen. Nasakit latta ti kinnit ti init uray no lumakayen ti aldaw. Kasla saniit ti agdisso a kullayot nga iyanikki nga ibaut ti amo iti nuang a napakilen ti kaguguyod ti ulnas. Ket siak, kaslaak iti nuang a tumaliaw, kumusilap iti amo no kasta a manabsiit ti baut ditoy bukot ngem agpatinggaak laeng iti bang-es sa met laeng agsikkadak nga agguyod idinto nga umanay a pagpapasan dagiti ngilaw a sutil ti tuktokko. Agpatinggaak laeng iti panangiwang-it ken panangibautko iti ipusko ngem kaadduanna a ti met laeng bakrangko ti madusag ken ti bukotko ti masaplit. Kinusilapak ti init. Ngem, kasla met laeng iti nuang, indumogko ken inyarudokko ti rigat.

Iladladawtayo ti agiwayat barbareng adu ti maalatayo, kinuna ngamin dagiti dadduma a makidaklis. Ad-adu ngamin ti ikan iti igid ti baybay no kasta a bigbigat ken malmalem. Pumudot ti danum ti baybay no ngumaton ti init ket agturong dagiti ikan iti naun-uneg a paset ti danum a nalamlamiis. Ngem no kasta a lumamiis metten ti danum, agpaigid met laeng dagiti babassit gapu ta marigatanda a makipinnuged kadagiti agsakmal a daddadakkel. Ngem suroten met latta dagiti dadakkel nga ikan ida ket daytay agsakmalen ti kuaenda. Kastoy man ti kuna dagiti lallakay a kakaduami nga agdakdaklis. Limmakaydan iti daklisan ngem awan pay ti bukodda a pagkalap.

Uppat nga aldawen nga agsasaruno a sangkaakup laeng ti rupis ti tunggal maysa. Ngayemngeman pay koma ti pusa ti kinakisang ti makalapnmi no labsen ti agsao.

Tinurongko met laeng ti grupok tapno tumulongak manen nga agguyod idi makitak ti pataw a nakasimpan. Dua nga iman ti panagsenias ti tagamuntar. Kayatna a sawen a masapul ti panaggiddanen ti panagguyod. Nakarabawen iti balsa ti tagamuntar a kasinsinko met laeng. Iggem ti makannawan nga imana ti gaud ket inruginan nga igaud nga agpaamianan ti luganna a balsa. Apan tumulong sadiay bangir. Makitan ti murdong ti pakawan sadiay labes ti pantay. Ngannganin maungpot ti maikadua a tali.

Nabara ti darat. Kuminnit a sumarut inggana iti tumeng ti barana no mailumlom ti dapan. Inikkatko ngamin ti tsinelasko dinto ket magsat. Agungetto manen ni Inang. Aganges pay ti masinggan no ar-arigen ngem saan ken ni Inang no makaunget.

Napasennaayak a nangapiras ti rupak. Napigket, naladog. Tinarapnosko metten nga inamoy ti buokko a saanko pay a malagipen no kaano ti maudi a pannakailagidna iti getteng. Inamlidko ti agtedtedteden a ling-etko. Naapges ti ling-et a sumrek iti matak.

Intaliawko ti rupak ket nasaripatpatak dagiti kapatadak nga agpipinnuged. Biernes ita ket nasapa ti dismisal ti eskuela. Imbag pay isuda ta makapaglang-ayda, inyay-ayko iti bagik.

(Adda tuloyna)