sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Siak, ti Baybay ken ti Daniw

Kolum : Sinursuran

Ni Jobert M. Pacnis

(Umuna a paset)

 

ITI pannakasirayko kadaytoy a lubong, nagbalinen a paset ti biagko ti  nakaparsuaan. Nayanakak iti disso a pannakaparaanganna ti aplaya; dimmakkelak kadagiti daranudor dagiti dalluyon, kadagiti naumbi nga aplaw ti angin-amian, kadagiti sayamusom dagiti agkakaimas a saramsam a kas iti bayuyo, bayyabas ken barakbak kadagiti pampantok; kadagiti musika a patauden dagiti billit a kainnagaw kadagiti saramsam. Pannakasamiwengko man idi dagiti agburak nga allon wenno dalluyon iti kadaratan.

Malagipko ti panagubingko. Awan ti bakasion iti eskuela a dikami umammingaw iti baybay wenno dikami makikulangtot kenkuana. Ti grupomi nga ubbing, agtarus nga umuna kadagiti pantok. Sumpokkami iti kasamekan. Inton rummuarkami a sumalog iti kadaratan, namnamsekton dagiti bolsami kadagiti naluom a bunga ti bayyabas, barakbak ken bayuyo. Ti danum-apgad ti pangpabulonmi kabayatan ti panagdidigosmi. No dikamto pay la mapnek, mangusimaykami wenno agkamat kadagiti annak ti tarukoy tapno kilawenmi. No saan met, agkutkotkami kadagiti gakka. Adda met dagiti panawen a kaadu dagiti karibuyo (kimmabibe, kimmaggo ti kadakkelna a gakka) dagiti masikkarudmi kadagiti ngarab ti pantay no kasta a kalinakna.

Idi addaakon iti hayskul, nasumokko metten ti sumurotsurot kadagiti agdaklis. Makipagguyodak ta inton agawidak, addan yawidko a masida. No kaadu ti lulo, dimi latta samiren uray nakagatgatel ti katayda. Pagaayatmi ketdi a tiliwen dagitoy sa pagbibinnansagmi nga aggagayyem iti kadalluyonan. Laingen laeng ti bumatok no kasta a bansagendaka dagiti kakaduam tapno malisiam ti nagpaiduma a gatel. Nupay kasta, awan latta ti di aggagatel nga agawid kadakami. Ngem apagbiit laeng dagitoy a maawan. Dimi ammo no gapu iti uggot dagiti bayyabas a malabsanmi nga isu ti iradradmi iti nabuduan no magmagnakamin nga agawid.

No kaburnok pay ti lulo nga itakdang dagiti daklisan, pagiinnunaanmi nga aggagayyem a bukiboken ta adda no kua dagiti ikan a nakaemda. Isu pay a nayon dagiti matangdanmi a tumulong a makipagsang-at. Inton awanen, pagiinnunaanmi met la dagitoy nga iradies babaen dagiti dapanmi. Ditadan kadaratan agingga a kumbetda iti darang ti init santo met la yanud ida dagiti dalluyon apaman nga agatab.

Dagitoy a padas, imetko iti inaldaw. Saanda a pulos a nagkupas iti lagip. Nagimnas a subliasublianan a lagipen. A no maminsan, padpadasek nga isubli (nupay ammok a saanen a mabalin).

Diak met ketdi a nayadayo ditoy a disso ta agpapan kadagitoy, addaak met pay laeng iti disso a pannakaparaanganna ti aplaya. Ket daytoy ti ammok a rason no apay a napateg kaniak daytoy a paset ti nakaparsuaan. Ragsak, taraon, ken padas a napnuan kaipapanan ti insangbayna iti biagko.

Isu ti dakkel a rason a nagbalinen a paset kadagiti putputarek a dandaniw ti baybay!

ITI mapaspasamak iti agdama a pannakaminas dagiti aplaya ditoy Amianan a Luzon (ken uray pay kadagiti dadduma a paset ti pagilian), saan a diak makarikna iti leddaang. Kasla ‘toy barukong ti makurob no kammeten ti bakko ti aplaya a pangikuduaganna kadagiti “nangisit a balitok” nga agtultuloy latta a pangunguartaan dagiti ganggannaet iti suporta dagiti parparisiakanda (wenno gabgabsuonanda) iti kuarta a politiko kas katukad ti proteksionda.

Idi pay laeng damok ti agsuratsurat, pinadaskon nga inyabel ti baybay, biag iti baybay, ken paspasamak iti baybay kadagiti sursuratek. Daniw, dayta ti nagrugiak. Naipatangatang dagitoy kadagiti estasion ti radio ditoy Tanap.  Naurnong idi dagitoy kadagiti notbukko. Ti makadakes, iti panagalis iti pagtaengan, nairaman dagitoy kadagiti di nabagkat ket idi masublianan, naibellengdan a kadua dagiti nagkaadu a pappapel. Dagiti laengen dadduma ti na-retrieve. Makinilia pay laeng idi ti igam nga agsurat.

Pinadasko ti nagsurat/nagipatulod kadagiti magasin. Adu a panangpadas sakbay a rimmuar ti saritak a “Daklis” iti Bannawag.

Ditoy metten ti nanipudan ti ad-adda pay a reggetko nga agsurat. Dandaniw latta ti nakaitalimudokan dagiti sursuratek nupay adda met sarita ken salaysay no dadduma. Ket kas nasaon, gapu itoy a pannakaminas dagiti aplaya, rimtab dagiti dandaniw ken salaysay a nangtratar kadaytoy nga aramid. Wen, awananak iti bileg a mangtubngar itoy ngem naikarik iti bagik a babaen man laeng iti sagut ti Namarsua a talentok, maibuksilak dagiti mapaspasamak, matiliwko ti karirikna dagiti biktima (ken biktimanto pay) a kakailian.

(Adda tuloyna)