sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Pasiarem man met ti Hotungan Hidden Paradise!

NAKUNATAYO itay lawasna nga adda kayaw ti kalgaw. Kapintas ti agpasiar kadagiti bagi ti danum a pakairamanan ti karayan, waig, baybay, dissuor wenno burayok ken kaarngida.

Paset ti tallo-nga-aldaw a kombension dagiti mannurat nga Ilokano a napasamak idiay Luna, Apayao itay laeng Abril 26-28 ti panagpasiar dagiti delegado kadagiti ipagpampannakkel ti probinsia a buya ti nakaparsuaan. Malaksid iti agdindinnamagen a Dupag Rock Formation ken Manacota Underground River iti Marag Valley iti ili ti Luna, napan dagiti mannurat iti Lussoc Cave iti bario ti Dagupan ken iti Hotungan Hidden Paradise.

Pinilik ti kimmuyog iti grupo dagiti mannurat nga agpasiar iti Hotungan. Malaksid ngamin a barbaro daytoy iti panagdengngegko, nabayagen a nauli ken nastrekko ti Lussoc Cave. Saan pay idi a napintas ti dalan– saan a kas ita nga akaba ken sementado— akikid ken narigat nga agsinnabat ti lugan malaksid pay a nabato ken nalasong.

Kunada nga iti kabangibang nga ili ti Pudtol ti pakasarakan ti nasao a paraiso. Mapan a duapulo minuto ti biahe manipud iti venue ti Dap-ayan ti GUMIL iti San Gregorio, Luna.

Nanam-ay ti biahe nga agturong iti destinasion ta napintas ti kalsada. Sementado ken awan pay unay a lugan.

Naglabbet a gagar ken ragsak ti nariknak idi taltaluntonenmin ti kalsada nga agturong iti destinasionni. Agay-ayam iti muging ti saludsod no apay nga inawaganda dayta a pagliwliwaan iti Hotungan Hidden Paradise. Gapu ngata ta nailemmeng iti nabayag a panawen ti kinangayedna?

Ket kadagitoy laeng a mabukatan a mabalin a pasiaren dagiti lokal ken ganggannaet a turista?

Iti igid ti dalan ti yan ti bassit a puesto dagiti mangimatmaton iti iseserrek ken iruruar dagiti agpasiar. Dita payen a mismo ti pagparkingan ta awanen ti sabali. Bakras ti bantay ken derraas iti agsumbangir ti kalsada. Manipud dita, masapul nga agbayad ti turista iti P40 para iti environmental ken entrance fee.

Ag-logbook amin a bisita. Kalpasanna a makapagbayad, mabalinen ti umulog iti agdan a mangitunda iti aw-awaganda iti paraiso. Nasurok a 160 ti tukad ti agdan.

Masapul ti andur ti bagi!

Nagpangadua ti riknak idi bumabaak koman kadagiti agdan. Kabaelak ngata ket diak met nakasagana iti kastoy nga adbentiur. Napia koma no naisagana ti bagbagi.

Ngem adda ditan. Nakabayadak payen. Ken manmano dayta a gundaway!

Mayat met pay laeng idi damo. Ngem idi ngannganikon magudua ti dalan, angsenak metten. Permi payen a pannakadaripespes iti ling-et.

Naimbag laeng ta adda nabitbitko a gudua ti litro a danum. Daytoy ti inin-inutko nga intangad no kasta nga aginanaak kadagiti resting area kadagiti paset nga agbaliw ti turong ti agdan.

Iti abay ti dalan, nadumaduma a mulat’ bakir ti maimatangan. Pako, atap a saba, barit, lanlanut ken natatayag a kaykayo.

A mamagsaludsod kenka; Kasano ti panagbibiag dagita a kayo idinto a bato (limestone) ti kimmalipipan/nagtubuanda?

Sabali laeng no nakaparsuaan a talaga ti mangtaripato ti adda iti ikubna! Maysa a misterio a rumbeng koma nga ipateg ti asino man tapno saanna a dadaelen dagitoy a makitana iti aglawlaw.

Umas-asideg iti baba, pumigpigsa a pumigpigsa ti daranudor ti danum a mangmangngegan. Dissuor wenno karayan? dayta ti nasaludsodko iti bagik.

Ketdi, kasla samiweng a mangpalag-an iti rikna ti panagdengngegko iti daranudor. Adda abbukayenna a rikna a di mailadawan.

Nasungbatan ti saludsodko idi magtengmi ti kaudian a pangal ti agdan iti baba. Naibaskag iti imatangko dagiti nagdadakkelan a bato a naidaknir iti tengnga ken iti agsumbangir a paset ti karayan a dumaranudor ta aggapu ti danumna iti surongenmi. Maysa a nabiag a karayan ti adda iti sanguananmi!

Iti kadakkel dagiti agkaraiwara a bato (ta adda ay dakdakkel ngem bus), nagmayat man ti ag-selfie iti rabaw dagiti dalumpinas.

Nalitnaw ti agay-ayus a danum. Awan ti makita a basura a mayan-anud. Kunada ngarud a mabalin a diretsuen nga inumen ti danumna. Dinarasko ti timmapog. Nabang-aranak iti kinalamiis ti danum.

Iti panagipalawlawko iti imatangko, panagriknak, kasla dati a kueba ti yanmi. Mabalin a narsuod idi nadalanan ti napigsa nga ayus iti unegna wenno naginggined ketdi. Kasla latta ngamin nabawbawan laeng iti rabawna. No tangadem, kasla sisasagana pay ketdi a rumugma dagiti nagdadakkelan a bato iti agsumbangir ti karayan. Nakapayongda laeng iti karayan.

Saan a napnek dagiti kaduami. Nagpasurongda dagiti dadduma. Kunada nga amang a napimpintas sadiay. Adda ngamin kakasla lamisaan ti kalinisna a batbato a mabalin a panganan. Linakubda ti paset ti karayan a kasla la ngaruden aglanglanga a pool.

No kayat a madanon ti nasao a disso, masapul a taraigiden ti karayan. Umuli-umulogka kadagiti nagdadakkelan a bato a kasla nagtutulagda a nagtitinnuon tapno agserbi nga agdan a dumanon iti dayta a paset.

Ngem pulos a dikanto agbabawi a makadanon iti tuktok. Nalamiis ti danum, kas met laeng iti umuna a matupar a paset ti karayan. Ken nalitnaw. A danggayan pay ti nadumaduma nga uni iti bakir.

Adu dagiti nadanonmi a padami a turista. Nakaragragsak dagitoy aglalo kadagiti ubbing a saanda a maipawil iti panagnunogda iti danum.

Nakunami a no saan a maabuso daytoy a paset ti karayan, sigurado nga adu ti matulonganna kadagiti agindeg ken makitanto pay dagiti sumarsaruno.

Karayan Maton (ta adda ngarud iti paset ti Lower Maton) ti sigud nga awagda iti disso. Ngem binaliwanda tapno maiduma iti dadduma a paset ti karayan a pagpalpallailangan pay dagiti dadduma. Kayatna a sawen, iti sibubukel a Karayan Maton, saan laeng a maymaysa ti mabalin a papanan dagiti sidingan ti dapanna.

Ala, no kayatmo met ti makagteng iti Hotungan Hidden Paradise, isaganaamon. Adu pay ti gundawaymo ita a kalgaw. Kayatmo la ketdi met ti kasla agpasaklot iti nakaparsuaan, ti mangrikna iti talinaay nga itden daytoy.

No aggapuka iti Kailokosan wenno iti Rehion Dos, agsardeng laeng iti kanto ti Junction Libertad, Abulug, Cagayan. Suroten ti kalsada nga agpa-Luna, Apayao. Inton madanon ti Brgy. San Isidro, agpakanigid agingga a madanon ti sumaruno nga ili ti Pudtol. Manipud iti sentro ti Pudtol, itultuloy a suroten ti national highway. Sumagmamano laeng a barangay, magtengmon ti papanam. Makitam a dagus daytoy ta kas nasaon, adda laeng iti igid ti kalsada.

No met ti agpakanawan a kalsada ti nasurotmo iti San Isidro, awan latta ti danag. Itundanaka daytoy iti sentro ti Luna. Iti kanto iti Luna National High School, agpakanigid laeng. Suroten ti dalan agingga a malabsam ti Sports Complex a nakaangayan ti maika-51 a Dap-ayan ti GUMIL. Rummuarkanto iti paset ti Brgy. Dagupan, Luna (a yan ti Lussoc Cave). Diretsuem latta ti dalan ta awan sabali a pagtungedan daytoy no di ti ili ti Pudtol.

Tips laeng: masapul a naandur ti bagi a mapan iti Paraiso. Agbalon iti umdas a danum nga ipauneg bayat ti yuuli ken yuulog kadagiti agdan. Aglalo ket kadagaangna.

Maigunamgunam a saan koma nga agibelbelleng iti ania man a kita ti basura iti lugar. Pudno, adda dagiti napusgan nga agdalus ngem rumbeng laeng a makitinnulongtayo. Saan a pakadanagan ti paglinongan iti karayan ta kas nasao payen, nalamiis ti lugar ta kasla paypayongan dagiti kasla balay a bato.

Ala, yur-uraynakan ti Hotungan Hidden Paradise. Dumagaskanto pay iti ili ket mabalinmo ti agselpi iti pakabigbigan ti ili a produktona— ti aliwa, maysa a klase ti buneng nga us-usaren dagiti natibo nga agindeg. Gumatangkanto payen iti souvenir-mo.