sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

SINURSURAN: Kinaina

ADDA pay laeng iti ICU (Intensive care Unit) ti maysa a maladaga a nakitada itay nabiit a basta lattan naibati iti sikigan ti maysa a pasdek.

Masaludsod la ngarud no apay a kasta lattan ti kalakana a baybay-an dagiti maseknan nga inna dagiti annakda.

Gapu ngata ta bunga daytoy ti napait a padasda? Wenno saanda a kayat a maibabain ti pamiliada? Wenno gapu iti kinarigat ti biag?

Wenno naawanan iti naan-anay a panunot ti ina gapu iti napasamakna ket saannan nga ammo ti inar-aramidna?

Ania man kadagiti nadakamat, iti uray ania nga anggulo, saan a maikanatad ti panangbaybay-a iti anak. Ti anak, maysa a sagut ti Namarsua a rumbeng a tagipatgen. Akem ti tunggal maysa a tapayaen ti ubing a nagtaud kenkuana. Siguraduen ti nasayaat a masakbayan daytoy.

Isu a kasta la unayen ti leddaang no adda maipadamag a nabaybay-an nga ubing a naibattal lattan kadagiti estero, kalkalsada wenno iti karuotan.

Dagiti dadduma, bangkayen a makita dagiti umili. Dagiti met dadduma, nakakaasida a nakagkagat iti nadumadumna nga insekto.

Dakkel nga akem ti kinaina. Ket saan a magatadan ti sakripisio dagiti inna iti maysa a pagtaengan. Ad-adda nga isuda ti maturturtoran iti panagdakkel dagiti ubbing ken pannakapataray ti maysa a pamilia. Kabadang ti maysa nga ama.

Isu a kasta laengen ti leddaang no makaimatangtayo iti anak a mangbasbastos ken di mangikaskaso kadagiti nagannak kadakuada.

Ipakpakitada nga awan ti utangda a naimbag a nakem!

Saanda a mapanunot nga agbalindanto met nga ina, wenno ama, kadagiti agbalin nga annakda. Maaklondanto ngata no ipalak-amto met ti anakda ti ipalpalak-amda kadagiti nagannakda ita?

Kinaina. Nalaka ti agbalin nga ina. Ngem ti napudpudno nga ina, ditan a sumrek ti problema.

Isu a sakbay koma a serken daytoy a banag, rumbeng a saludsoden iti bagi no nakasaganan? Ta iti panagbalin nga ina, adu dagiti agbalbaliw iti taray ti (panag)biag, aglalo iti propesion wenno iti bukod a bagi.

Umuna a saludsoden iti bagi, sakbay a serken ti kinaina: addaanak kadin iti umno/umisu nga edad?

Maitudo ngamin a kaaduan ti agbabbabawi kadagiti simrek iti naestaduan a panagbiag ket dagiti naubbing pay unay. Isuda a di nakaipapas iti panagbaro ken panagbalasangda. Iti rugsoda idi damo, saandan a napanunot ti mabalin nga ibunga daytoy — a dayta panagbalinda nga ina wenno ama.

Iti panangbukelda iti pamilia, saanda pay a nakasagana. Pagtinnaganna, masansan ti di panagkinnaawatan uray pay kadagiti babassit a banag. No saanda a mabalakadan iti husto, ditan a marpuog ti pamilia. Saanen a maipatungpal ti akem a kas ina. Wenno ama.

Kakaasi dagiti ubbing iti kastoy a situasion.

Maikadua a saludsoden iti bagi no kabaelam met laeng nga isakripisio ti agdama a panggedan.

Iti panagbalin nga ina, masapul a daytoy ti ad-adda a mangtarabay iti anakda nga agassawa. Saan ngarud a karkardayo a maapektaran ti agdama a trabaho. Kadagiti agssawa, narigat no ti lalaki ti agaw-awir ket ti babai ti agobra. Saan la ketdi a kayat ti ama nga isu ti agsardeng nga agtrabaho ket ti asawana ti agobra para iti pamilia. Iti kulturatayo, adayo a kastoy ti maar-aramid iti nagbaetan dagiti agassawa nga addaan iti bukod a trabaho.

No kunaen a mangkita iti agaywan iti anak, ta narigat ti maawanan iti trabaho kadagitoy a panawen, saludsoden iti bagi no kabaelan a sabali ti mangkita iti kasasaad ti anak. Kas kuna dagiti eksperto, duma laeng no ti ina a mismo ti mangaywan kadagiti annakna aglalo iti panagdakkelda.

Oras met a nakadesisionen nga aywanan ti anak, isakripisio ti trabaho, namnamaen ti maminpinsan a panagbaliw ti taray ti inaldaw nga aramid. Addan a nakapokus iti anak dagiti annongen. Maipaigiden dagiti awan kaes-eskanna a papanan a kas idi awan pay ti anak nga aywanan.

Itoy a panawen, adda met dagiti babbai a conscious wenno maseknan la unay iti bagida, iti tinubtubay a pammagida. Ket tapno mapagtalinaed dayta makapataliaw a kinalasbangda, saanda pay laeng kayat ti maaddaan iti anak uray siaasawadan.

 Nga iti biang ti lalaki wenno asawada, saan a mabalin ti kasta. Binangonda ti pamilia a mangnamnama a maaddaanda iti anak a kas liwliwa ken pangisagutan kadagiti bunga dagiti rigrigatda nga agtrabaho.

No ngarud sinerreken ti babai ti naestaduan a biag, masapul a nakasagana metten iti panagbalin daytoy nga ina. Ipaayanna iti anak ti asawana. Saan a dayta pammagi ti ad-adda nga ikkanna iti importansia. Adu latta ti pamuspusan tapno mapagtalinaed ti napintas a pammagi uray addan anak daytoy. Adda laeng iti no kasano a kitaen ti salun-at iti uneg ti pagtaengan.

Saan a daytay ipaturay a ‘malosiang’ a kunada. Uray addan bukod nga anak, wenno maysan nga ina, adda latta karbenganna a mangpatalinaed iti kinalasbangna. Ngem dina koma isakripisio ti kasapulan ti anak ken ti asawana.

Maysa a di pangayatan dagiti dadduma nga agbalin nga ina, isu ti panagdandanagda iti salun-atda. Kabaelanda ngata ti aganak? Baka agpeggad laeng ti biagda?

Iti kastoy a situasion, napateg a pagsaritaan dagiti agassawa no ania ti rumbeng. Agpabalakadda iti mangngagas ta daytoy ti mangpennek no kabaelan met laeng ti maysa a babai ti agbalin nga ina a di agpeggad ti biagna.

Sabali laeng met dagiti agalangan nga agbalin nga ina ta amangan kano no dida ammo a padakkelen a nasayaat nga umili dagiti agbalin nga annakda.  Aglalo kano itan ta adu ti mabalin a mangagaw ti atension ti maysa nga anak. Napigsa a mangyaw-awan ita kadagiti annak ti social media wenno ti internet.

Ket no dida mabinor dagiti annakda, kargonto laeng ti konsensiada ti panagbalin dagitoy a parikut ti ili wenno ti pagilian.

Sabali laeng dagiti agbuteng nga agbalin nga inna ta amangan kano no saanda a maited dagiti kangrunaan a masapul dagiti annakda. Basic needs a kas sagudayen pay ti linteg. Taraon, kawes, kangrunaan ti edukasion dagitoy.

Wen, pudno la unay a dakkel nga akem ti kinaina. Saan a barengbareng. Isakripisio ti bukod a bagi.

Ngem kitaentayo laeng ti aglawlawtayo, nakaad-adu dagiti rumbeng a pagyamanan iti kaadda ti anak, iti kinaina, iti maysa a pagtaengan. Saanen a rumbeng a saggaysaen pay.

Daytoy laengen: maysa a kinabannuar ti kinaina. Saan a magatadan dagiti sakripisio nga ipapaayna saan laeng a kas ina wenno asawa ngem kas maysa nga umili a dakkel ti akemna iti panagbalin a sanggir ti pagilian dagiti annakna.

Itoy a bulan a mabigbig manen dagiti patgentayo nga inna. Rumbeng laeng nga ipaay kadakuada ti pammateg ken respeto— isuda a silaw ti pagtaengan. Isuda nga awanen ti ibatbatida iti bagbagida ta pagsayaatan laeng ti pamilia ti kitkitaenda.

Happy Mother’s Day kadagiti amin nga inna. Kasta payen kadagiti amma nga inna!