Footer

SINURSURAN: “Naabusoak…”

NAABUSOAK…

Dayta ti bugas ti imposte iti instagram ni Miss Earth Canada Jaime VandenBerg, maysa kadagiti kandidata iti lepleppas a Miss Earth 2018 iti pagilian.

Naabuso? Ne, ay, nakababaintayo pay, kailian. Rupatayo a Pilipino ti ania man a napasamak, napadasan, naimatangan ken narikna dagiti amin a kandidata.

Ita, kasta ti damag?

No apay a nakuna ni Miss Earth Canada dayta, umuna a rason, naited kano ti numero ti selponna iti sabali (a daytay maysa nga isponsor) nga awan ti pammalubosna. Ket siempre, tawagtawagan ken patpatulodan iti mensahe ti nasao nga isponsor.

Iti post iti instagram ni VandenBerg, pinanawanna kano ti pagilianna tapno makisalip iti internasional a kompetision. Magagaran kano unay a makagteng iti pagilian ta iti kallabes, nakapasiaren iti pagilian ket nariknana ti kinamanagayattayo a puli.

Ngem iti kano napasamak kenkuana iti Miss Earth 2018, saan a kas iti ninamnamana.

Pimmanaw a madama ti pageant ta panagriknana, saanen a natalged. Tawtawagan kano ti dina innaganan nga isponsor (a nakaala iti numero ti selponna). Damdamagen daytoy ti paggigiananna ken ti numero ti kuartona.

Nagtultuloy ti harassment uray naipakaammon ni VandenBerg iti team manager ti grupoda ti napasamak. Iti amin nga aktibidad a nakairamanan ni Miss Earth Canada, adda kano latta ti isponsor a mangsursurot kenkuana.

Ulit-uliten kano ti isponsor ti diayana nga itedna amin a kasapulan ni VandenBerg.  Ken katukad ti posible a panangabak ti kandidata, maysa a sexual favour.

Isu a kasta la unayen ti pannakadismaya ni VandenBerg!

Saan laeng a nagpatingga dita ti isyu. Saan met a nakateppel ni Miss Earth England Abbey-Anne Gyles-Brown. Impostena iti instagram ti umarngi a padasna:

“I enjoyed 50% of my trip but the other 50% was over shadowed by feeling exploited, vulnerable, unnerved and sexually harassed as I was approached by a sponsor on many occasions who asked for sexual favours in exchange for the Crown.”

Seks katukad ti arapaap ti tunggal kandidata a korona!

Napasamak kano ti insidente iti Manila Yacht Club, a segun ken ni VandenBerg, dita met laeng ti nangpaayaban ti isu met laeng nga isu nga isponsor amin a kandidata iti grupona ket naalaanda iti makapagartem a ladawan.

Saan laeng a nagpatingga dita ti insidente. Saan met a nakateppel ni Miss Earth Guam Emma Mae Sheedy. Nangrugi kano pay laeng ti makapadismaya nga aramid ti isponsor kadagiti pre-pageant activities.

Segun pay ken ni Sheedy, napasamak met ti padasna iti Manila Yacht Club. Namin-ano kano a naipaigid tapno makapatang laeng ti isu manen nga isponsor. Inawis daytoy nga agpasiar idiay Boracay, iti maysa a pribado a resort, ken kaduana dagita kandidata a Latina tapno agsalada. Agsalada iti sanguananna.

Innayon ni Sheedy, iti kano Manila Yacht Club, sinigurado ti isponsor (a nangapros kano iti likudna idi National Costume Competition) a naisina ti kuarto dagiti team managers iti kuarto dagiti kandidata.

Ket dayta a gundaway ti al-alaen ti isponsor tapno maipakatna ti panggepna a “mangdemonio” kadagiti kandidata!

Nagkaykaysa da Vandenberg, Gyles-Brown ken Sheedy a nupay indanonda ti insidente kadagiti maseknan (team managers), awan ti aksion a napasamak.

Kinatawaan la kano ida dagiti team managers. “Learn to be nice (to the sponsor),” kuna laeng kano dagitoy.

Isangit la koma ni Gyles-Brown ti nakapay-anda ngem nabagaan a dina ar-aramiden dayta ta madadael ti makeup-na.

“Saankami a narespeto,” kuna pay ni Gyles-Brown.

Indanon pay kano dagiti nasao a kandidata ti isyu ken ni Lorraine Schuck, ti Bise Presidente ti Miss Earth wenno maysa kadagiti heads ti Miss Earth organizers Carousel Productions.

Ngem kaskasdi kano a dida naikankano.

Nabagaan kano dagiti kandidata a saanen a mapalubosan pay ti irekreklamoda nga isponsor (nga innaganandan nga Amado S. Cruz) nga agpakita kadagiti dadduma/nabatbati pay nga events.

Ngem pagdaksanna, agingga iti rabii a pannakapadayaw dagiti napagasatan, adda latta a maimatangan ni Cruz.

Innayon pay ni VandenBerg a nakisarita iti sabali nga organizer, maysa a managan iti Peachy Veneracion. Ngem kinuna kano laeng daytoy nga agbalinda koma a mannakigayyem kadagiti isponsor.

Kinuna pay kano ni Veneracion nga impasungalngal laeng ni VandenBerg (nga agkunkuna pay a saan a makapanawpanaw it pageant, uray kayatna, ta nakompiskar ti passport-na) ti bagina iti alanganin a situasion.

Nagalawaaw kano a namimpinsan ti pammati, panagtalek ni VandenBerg iti organisasion gapu iti iseserrek dagiti team managers iti kuartona ket nagalada kadagiti bambanag manipud kadagiti gargaretna nga awan ti pammalubosna.

Ngem iti biang ni Schuck, saan kano a pudno nga indanon kenkuana da Vandenerg ti isyu iti sexual harassment. Ken addada babbai a pannakabagi ti linteg a nakadeploy iti ania man a yan dagiti kandidata. Kasano koma nga adda sexual harassment?

Iti isyu ti pasaporte, alagaden kano ti pageant ti pannakaisuko dagiti pasaporte iti organizers tapno saan a mapukaw dagitoy.

Nagbalin ngamin nga isyu iti kallabes ti pannakapukaw dagiti pasaporte. Tapno maliklikan daytoy, inkeddeng ti organisasion a maisuko kadakuada dagitoy para iti natalged a pannakaidulinna pay laeng kabayatan ti salip.

“No indanon kaniak dagiti team managers dagiti insidente,” kinuna ni Schuck, “in-inut koma ti pannakaikkat dagitoy mairekreklamo ket saandan nga agparang pay kadagiti nabatbati nga aktibidad.”

Sinegundaan met ni Miss Earth Cuba Monica Aguilar nga awan ti napasamak kadakuada a sexual harassment. Awan ti kasta a kapadasanna.

“Saan a gapu a di napasamak kenka dayta, awanen ti napasamak a sexual harassment kadagiti dadduma,” bueltada kenkuana.

“Saan laeng a kadagiti pageant a mapaspasamak ti sexual harassment,” reaksion met ni Miss International 2013 Bea Rose Santiago. “Mapaspasamak iti sadino man.”

Ta uray isu, namolestia kano met idi. Iti ima ti maysa a padi idi ubing pay ken iti maysa a negosiante idi addan naan-anay a nakemna. Sa linagipna pay ti pannakaapros met ti likudan ti maysa a kandidata a kaduana a simmarungkar iti Senado.

Ania man ti pudno ditoy, nagbalin a milkat dayta iti imahe ti pagilian. Saan laeng a dagiti direkta nga adda pakainaiganna no di ket iti sibubukel a puli ni Pilipino.

Isu a saan koma a basta lattan aglabas daytoy nga isyu. Adda koma turongen ti imbestigasion nga agdama nga iwaywayat dagiti otoridad. Aglalo ket addan resolusion ti Kamara a mangduktal iti pudpudno a napasamak iti pageant.

Sa inayon pay ditan ti kaipaspasa a linteg nga Anti-Sexual Harassment a nangpadagsen iti dusa dagiti aglabsing itoy.

Ta pudno a nakababain kadatayo ti pagteng iti Miss Earth 2018!.#