sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Sinursuran: Nagasat ken Nasalun-at a Baro a Tawentayo Amin

Kolum ni Jobert M. Pacnis
(Umuna a Paset)

Kunada, napintas la unay a gundaway ti kastoy a panawen a panangirugi, panangbalbaliw ken panangamiris iti kinataotayo. Baro a Tawen, baro nga ugali, baro a biag, baro a kinatao, kasta.

Saan laeng nga iti ispiritual nga aspeto ti biag ti mabalin a balbaliwan kadaytoy a panawen, kas pangrugian iti napabaro a kinatao. Napateg la unay nga ikkan iti panawen ti salun-at ti tunggal maysa. Iti pannakataginayon ti salun-at, ad-adu ngarud ti amang a maaramidan para iti pagimbagan dagiti kakabsat wenno ti pagilian.

Dayta, a, ket no ammotayo nga agpabur-i iti kakabsattayo!

Ania pay la ngarud ti ur-urayentayo?

Isardengen ti pannakailuod kadagiti bisio a makadadael iti salun-at kas koma iti arak ken sigarilio. Kasta metten dagiti taraon a makaited iti sagubanit kas iti nalabes a taba, kinasam-it ken kinaapgad.

Prayoridad koma iti lamisaan dagiti nateng ken prutas. Suroten ti umno a pannakaisaganada—saan a ‘tay naluyak ti pannakaluto dagiti nateng; dagiti prutas, ikkan pateg dagiti adda laeng iti aglawlaw. Mapalpaliiw a mabaybay-anen dagiti nakaisigudantayo a prutas gapu kadagiti imported a sumsumrek iti pagiliantayo. Ngem itay nabiit, nagwaras iti social media ti kinadda iti makadangran a bayrus iti maysa kadagiti sumsumrek a prutas iti pagiliantayo gapu kadagiti pannakaipakpakete ken iti pannakamagtalinaed dagitoy a presko.

Nakakalkaldaang a panunoten a mapukpukaw payen dagitoy a natibo a prutastayo idinto a namnamsekda kadagiti kasapulan a sustansia para iti nasalun-at a bagi. Mano pay ngata kadagiti ubbing iti agdama ti mangayat wenno makaammo iti uplas? iti dirig? iti tiesa? iti ar-arusip (kasla bugnay ngem babbabassit)? iti karayo wenno Los Baños? iti amoras? iti marba (barba)? iti sapote? iti barakbak? iti kulo?

Dagiti ngay natnateng a nakaisigudan da apong, mano ngata pay nga ubbing ti mangayat kadagitoy? Kas iti kuantong, ngalog, kalunay, talinum (taltalino), pannalayapen, kamkamotit, Chinese marunggay, sabong ti kawkawwati, uggot ti kahoy, ballaiba kdpy. Uray payen dagiti naruar a nateng, nagrigat nga ipakan kadagiti ubbing.

Kaniak a maysa, di mapabasol dagiti ubbing kadaytoy a dida panangayat kadagiti nateng. Nga isu ti idakdakkelda. Adda kadagiti nagannak dayta. Dida inruam dagiti annakda nga agsida kadagitoy. Masadutda a mangisagana, kaykayatda dagiti instant foods nga idasar ta saan a mangan iti oras dagitoy nga isagana. Pagangayanna, mairuam ti panagraman dagiti ubbing kadagitoy a taraon a makadadael iti salun-atda.

Saan met ketdi a dakes dagiti agkakaimas a taraon a namsek kadagiti ramen a mangin-inut iti biagtayo (kas kuna dagiti eksperto). Kas nasurattayo idin, adda panagadal a nairanta dagiti taraon a mangpapigsa kadatayo. mangted iti enerhia. Awan kano ti dakes nga epekto dagitoy iti bagi. Awan ti dakes a taraon, kasta ti kayatna a sawen. Adda kano laeng iti panunottayo dayta a banag. No panunotentayo kano a makapahayblad ti sobra a taba wenno makadiabetes ti sobra a kinasam-it dagiti taraon, ay, ket pumudno kan’ a kasta.

Adu la ketdi ti mangwingiwing kadaytoy a panagadal. Ngem no panunoten, mabalin nga agpayso met. No masobraan ti agsida iti apgad, adda met dagiti paset ti bagi a mangdalus kadagitoy basta ammom a tulongan babaen ti panaginum iti adu; iti kaso ti taba, mangted iti enerhia ken mairuar dagiti sobra babaen ti regular a panagwatwat ken di pannakaliplipat kadagiti nateng ken prutas nga ipauneg. Dagitoy ti mangsagad kadagiti di kasapulan ti bagi.

Ala, nasayaat ngarud a rugiantayon no kasano ti makunkuna a lifestyle-tayo. Naimbag la unay nga isaguttayo iti bagbagitayo kadaytoy a Baro a Tawen.

(Adda tuloyna)