sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

SINURSURAN: Ti Adal a Yeg dagiti Aksidente

Kolum ni Jobert M. Pacnis

(Maudi iti dua a paset)

 

Idi addaak pay iti pribado a pagadalan,  ditoy met laeng  ilimi, maysa nga estudiantemi ti naaksidente iti motorna. No agawid, kasla kanayon a makikinkinnamatan ken ni Patay. Iti maysa a malem, bayat ti napegges a panagpatarayna, iti yooberteykna koma, maysa a baket a di unayen makangngeg ken makakita ti kellaat a nagballasiw. Impakagatna iti uray la ti prenona ngem gapu iti kinatarayna, nagam-udanna latta ti baket. Natay ti baket idinto a nabnablo ti estudiantemi. Naragadi pay ti ulona. Naimbag laeng ta nalasatna ti peggad.

Adu a kuarta ti nabusbos dagiti nagannak ti estudiantemi. Naimbag ketdi ta adda mabalinda. No awan, iti kinakaro ti nagpasaranna, sigurado nga impanna koma metten. Ta barengbareng, aya, ti maluktan ti ulona? Didaka met ngarud garawen iti ospital no awan ti maikumitmo a pagbayadmo.

Dakkel met ketdi ti basol dagiti nagannak itoy a napasamak. Ta apay a palubosanda ti anakda nga agmaneho idinto a menor de edad pay laeng? Gapu kadin ta adda igatangda iti lugan ket iteddan ti kayat ti anakda?

Itay laeng nabiit, iti ilimi a di serserken ti LTO, nangaramid ti ordinansa dagiti opisial a mangipawil kadagiti haiskul wenno menor de edad nga agmaneho. Naaramid a kastoy ta madlawandan a sumanengseng ti panagpataray dagitoy kadagiti kangrunaan a kalsada. Ar-aramatenda dagiti luganda iti iseserrekda iti pagadalan. Addada pay dagiti kanito (sumipnget) nga agdrag racing-da.

Sa simmaruno daytoy Oplan Visa kadagiti amin nga ili iti Tanap. Tiliwen dagiti pannakabagi ti linteg, saan laengen a dagiti taga-LTO, dagiti awan ti istiker ti PNP ti luganna. Naisayangkat daytoy tapno maparmek ti panagtakaw iti motor (ta adu dagiti agtartaray a lugan iti  kolorum ken naggapu iti karnap).

Napintas unay daytoy nga addang dagiti otoridad. No maipatungpal!

Iti obserbasionko iti agdama, agari-ari manen dagiti agtutubo iti kalsada. Awan manen ti kabutengda kalpasan a nagsardeng dagiti pannakabagi ti linteg nga agsitar kadakuada.

Ta apay a kasta la unayen ti panagadu dagiti agmaneho nga agtutubo? Kasano, naglaka laengen ti mangiruar iti tintinnagam iti binulan a motor. No adda tallo ribum, mabalbalinen. Kaykayat pay ketdin dagiti kompania ti kastoy a wagas ta ad-adu nga amang ti maganansiada no maidasig iti cash a magatang. Wen, a, ta dayta agarup limapulo ribu a bayad ti maysa a motor, lumbes nga otsenta wenno nobenta mil ti pagkairanna no mabayadan daytoy iti uneg ti tallo a tawen. Agasem dayta? No di met makabayad ti immutang, maguyod  ti lugan. Uray pay mailakodanto daytoy iti menos presio, dakkel latta ti ganansiada!

Ningas kugon dagiti mangipatpatungpal iti linteg? Ania pay koma?

Iti kinalukay ti ngipen dagiti linteg iti pagiliantayo, saantay’ koma ngaruden a masdaaw nga agtultuloy latta ti ingangato ti bilang dagiti aksidente ti lugan (uray payen dagiti krimen). Agpayso, nabara ita ti pannakaipatungpal ti maysa a linteg, ngem inton agbayag, lumamiisen a kasla yelo.

Ania ngarud ti rumbeng ita a maaramid?

Malaksid a rumbeng a masurot ti tunggal motorista dagiti alagaden tapno maaddaan iti lisensia nga agmaneho, surotenna koma met dagiti rikititos no kastan nga adda iti sango ti manibela. Kas pangarigan, masapul nga adda helmetna. Saan a pumataray iti kasta unay. Di nga agmaneho no adda iti apungol ti makaulaw a likido wenno iti maiparit nga agas.

Itay laeng rabii ti Enero 26, maysa manen nga aksidente ti lugan ti napasamak iti ili ti Pamplona ditoy Tanap. Naggapu dagiti motorista (talloda a nagkakalubbon iti motor) iti ili ti Sanchez Mira tapno mapan makikasangay iti am-ammoda. Siempre, adda dayta inninuman. Iti ababa a pannao, idi agawiddan, addadan a balud ti espiritu ti arak. Naidungparda ket natay a dagus ti maysa. Ita a masursurat daytoy, adda pay laeng ti maikadua nga agngangabit ken patay iti maysa nga ospital iti siudad ti Tuguegarao. Ti maikatlo, nasayaaten ta isu ti akinlikud iti motor. Idi mapan kanon a maidungparda, inkagumaanna ti timpuak. Naalibtak pay laeng ta dina kano napalaluan ti limmidok. Ngem saan met nga isu ti nagmaneho ta dina met kukua ti lugan.

Iti imbestigasion pay dagiti polis, natakuatan a di nagusar iti helmet dagiti biktima. Dakkel ti posibilidadna koma kano a nakalasat ti natay no adda suotna a pangprotekta iti ulona. Daytoy ngamin a paset ti bagina ti napakaruan.Itay laeng rabii ti Enero 26, maysa manen nga aksidente ti lugan ti napasamak iti ili ti Pamplona ditoy Tanap. Naggapu dagiti motorista (talloda a nagkakalubbon iti motor) iti ili ti Sanchez Mira tapno mapan makikasangay iti am-ammoda. Siempre, adda dayta inninuman. Iti ababa a pannao, idi agawiddan, addadan a balud ti espiritu ti arak. Naidungparda ket natay a dagus ti maysa. Ita a masursurat daytoy, adda pay laeng ti maikadua nga agngangabit ken patay iti maysa nga ospital iti siudad ti Tuguegarao. Ti maikatlo, nasayaaten ta isu ti akinlikud iti motor. Idi mapan kanon a maidungparda, inkagumaanna ti timpuak. Naalibtak pay laeng ta dina kano napalaluan ti limmidok. Ngem saan met nga isu ti nagmaneho ta dina met kukua ti lugan.

Iti imbestigasion pay dagiti polis, natakuatan a di nagusar iti helmet dagiti biktima. Dakkel ti posibilidadna koma kano a nakalasat ti natay no adda suotna a pangprotekta iti ulona. Daytoy ngamin a paset ti bagina ti napakaruan.

Ngem kangrunaan koma ti amin, disiplina iti bagi. Daya ti ammok a kasimplean a solusion kadagitoy nga aksidente iti lugan. Disiplina, pamunganayan ti amin a pagimbagan. Ammo, wen, mamatiak nga ammo ti tunggal maysa ti maitutop no kasta nga agmanmaneho. Laeng kurang iti disiplina iti bagi. Ket daytoy koma ti kitaen ti tunggal maysa. Ken dagiti otoridad.

Ala, adda ditan ‘tay kinapudno nga adu ti addaan iti lisensia nga agmaneho ngem saan met a kualipikado. Ta saan a panangibaba kadagiti maseknan nga ahensia, ngem adu latta ti under the table a makuna tapno laeng maikkan iti lisensia ti maysa nga indibidual.

Agpayso, bassit met la ketdi ti bilang dagitoy. Nupay kasta, ti ibungana dagiti mabalin a pasamaken dagiti ilegal ti pannakaalada iti lisensia, nakadakdakkel la unay. Sapay la koma ta masolusionan daytoy dagiti maseknan sakbay a ti pamiliada a mismo ti agbalin a biktima.

Agpanunottayo koma ngarud. Ditay’ pukpukawen ti disiplina iti bagi tapno saantayo a madisgrasia wenno ditayo makadisgrasia.

Ta nupay narikut ti biag, naimas latta ti agbiag! —0