sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

SINURSURAN: Ti basura dagiti deboto…

MAYSA agingga iti maysa ket gudua a riwriw a deboto ti nakipaset iti kalkalpas a Translacion ti Nangisit a Nazareno itay Enero 9, segun iti report dagiti otoridad. Ngem kadagiti papadi iti Simbaan ti Quiapo, mabalin nga ad-adu pay ngem iti dayta.

Riwriw a deboto, awan panagaripapa a nakipaset iti Traslacion nupay ammoda no kasano ti karigatna. Agasem dayta agarup maysa nga aldaw a makilinlinnetletda maasitganda laeng ti imahen. Wenno maiggaman man laeng ti tali ti karo daytoy. Ta pammatida a mapatgan dagiti kararag no maaramid daytoy.

Anian a panagdeboto iti Nangisit a Nazareno!

Isu a kasta la unayen ti siddaaw dagiti sabsabali a puli iti dayta a kinauneg ti panagdebosion dagiti kailiantayo. Pagtataudan la unay dayta a panagdebosion?

Iti pannakiuman dagiti agiwarwarnak kadagiti deboto, addaanda iti bukod nga istoria… bukod a rason…

Adda dagitay agyamyaman ta napatganen ti dawatda a maaddaan iti anak, makapan iti agtrabaho iti ballasiw-taaw, panagimbag iti nakana a sagubanit, pannakaipasa iti eksamen, pannakasapul kadagiti naisina nga ipatpateg iti biag, idudur-as ti biag…

Kasta met nga adu latta dagiti mangikarkararag kadagiti personal a dawatda iti Nazareno nga umarngi kadagiti pagyamyamanan dagiti dadduma a nakagun-oden itoy. Saan nga agsarday nga idadawat, panagkiddaw ken panagkarkararag.

Iti kinauneg dayta a pammati wenno panagdebosion, saan a masamsamir dagiti risgo, peggad ken rigat a pasaren iti isusurot iti Translacion. Adu dagiti madangran ken maitaray iti ospital ta di kinabaelan ti bagida dagiti nadumaduma a pannubok a lasatenda. Sobra a pudot, panaglilinnetlet, dinnuron, pannakaipit ken dadduma pay.

Patinayon ngarud ti patigmaan dagiti otoridad. Saan koman nga agitugot kadagiti ubbing tapno saanda a kakaasi. Wenno mapukaw iti kapuskolan ti tao. No adda met rikriknaen ti bagi ket namnamaen a saanen a kabaelan pay, umanay koman ti naulimek a pannakisarita iti Nangisit a Nazareno. Agaramid kadagiti banag a mangipakita latta met iti panagdeboto. Kas koma kadagiti nakitatayo iti kalleppas a Translacion a panagiwaras iti makan ken mainum kadagiti deboto dagiti dadduma a kailiantayo.

Wenno pagsarmingan dagiti nadumaduma a grupo ken indibidual a kalpasan a makalikud ti burnok ti tao, sarunuendan a dalusan dagiti agkaraiwara a basura a parnuay dagitoy a deboto.

Basura dagiti deboto?

Wen. Ngem no arisiten a naimbag, adda dakkel a biddut ditoy.

No deboto, kunatayo, saan ngata a rebbengna laeng a kitaenda met ti rebbengenda iti aglawlaw? Saan a dayta lattan iwalangda ti basurada!

No mano a trak ti basura a nakolekta kalpasan ti Traslacion!

Dagitoy a basura, dakkel ti akemda kadagiti barado nga estero nga ad-adda a mangpabayag ti panagnadnad ti danum no kasta nga agtudo. Malayus ngarud ti kaaduan a lugar iti asideg a perwisio kadagiti agindeg.

Ala, agpayso nga adda para dalus. Ngem saan met nga amin a basura a naparnuay ket nabati iti kalsada tapno nadalusan dagiti street sweeper. Adu ti naipaipit kadagiti kaykayo, naibansag lattan iti buttaw a kanal, wenno iti karayan, wenno iti sadino la ditan. Ket apaman a dumteng ti napigsa a tudo, abbengan dagitoy dagiti pagayusan ti danum.

Dakkel a parikut ti pagilian iti agdama ti basura. Perwisio ti ipaay dagitoy kadagiti amin nga agindeg a nagpupuniponan dagitoy. Sakit a di masasaan ti ipaayda kadagiti kailian. Madadael pay ti nakaparsuaan a nakaitambakan lattan dagitoy.

Kitaen laengen ti napasamak iti isla ti Boracay. Iti kaadu dagiti basura a naurnong, nakontamina ti sibubukel nga isla. Kapilitan la ngarud nga impaserra ti gobierno ti operasion dagiti establisimiento tapno makapaginana ti baybay kabayatan a maiwaywayat ti pannakadalus daytoy.

No malagip pay, tinonelada ti basura a nagtaud iti Canada ti dimteng idi iti pagilian. saan a nagpatingga dita ti kasla ketdin panagangkattayo kadagiti basura. Itay laeng Nobiembre, dimteng manen dagiti agpito ribu a metriko tonelada a basura a naggapu pay idiay South Korea. Pagbalbalinen dagitoy a pagilian a basuraan ti pagiliantayo?

Nasayaat ketdi ta rinugianen ti South Korea a yawid dagiti basurada. Ngem 51 a container pay laeng (wenno apagkapat laeng) daytoy. Sumarunonto dagiti dadduma ta manarimaan ti pannakaurnos dagitoy.

Maysa pay a parikut iti basura dagiti hospital waste iti siudad ti Lapulapu idiay Cebu. Naibelleng lattan dagitoy iti baybay. Iti kaudian a report, immabot payen dagitoy iti Mandaue.

Basura a nagtaud iti ospital. Dakkel ti posibilidadna a mangyeg iti sakit kadagiti agindeg, aglalo kadagiti ubbing a mangay-ayam kadagitoy. Indieksion, suero, ken naipakete a dara ti kaaduan kadagitoy. Naikapetda dati kadagiti adda sagubanit. Saan ngarud a karkardayo nga imet dagitoy dagiti makadangran a bayrus ken bakteria.

Iti agdama, naiget ti maar-aramid nga imbestigasion. Ammuenda no ania nga ospital ti nagtaudan dagiti basura tapno sungbatanda ti perwisio nga ibunga ti inaramidda.

Maikadua a lawas ti Enero, bimmisita ni Department of Environment and Natural Resources Secretary Cimatu iti Manila bay. Naimuttalat kenkuana dagiti agtatapaw a basura nga ay-ayamen dagiti dalluyon. Imbilinna a masolusionan a dagus ti parikut. Kayatna a maisubli koma ti sigud a kinadalus ti lugar a mabalin nga ipagpannakkel.

Binilin ni Cimatu dagiti establisimiento iti asideg ti Manila Bay a maaddaan dagitoy iti bukod a water treatment facility. No dida agtungpal, mabalin a makasuan wenno maipaserrada.

Kadagitoy a parikut iti basura, aglalo kadagiti basura nga imbati dagiti deboto iti kalkalpas a Traslacion, ipalagipna met kaniak dagiti basura a mabatbati iti kadaratan ti baybay ti ilimi no kasta a Sabado Gloria.

Burnok dagiti tao a nakabakasion no kasta a Semana Santa. Kalpasan ti nauneg a panagpampanunot iti turongen ti biag, kalpasan ti panagngilin ken panangibiag iti bugas ti pannakatay ni Kristo Hesus iti krus, iti kaaldawan ti Sabado, no palausen ti manarita saanen a matinnagan ti dagum ti kaadu ti mapan iti baybay tapno agpipiknik. Reunion payen kadagiti dadduma.

Ngem kas iti mapaspasamak iti Traslacion, kalpasan ti ragragsak iti dayta nga aldaw, saan met a mautob a panunoten ti kaadu dagiti basura a naiwarang. Ti rigatna, adu dagiti bettak a bote a dagiti dadduma, parparawpaw a nagaburan. No mabaddekan, sigurado a disgrasia ti lak-amen. Agkaraitayab met dagiti plastik—no di maidaknir iti igid, dilpatan a guyoden dagiti dalluyon.

Ammotayon no kasta ti mapasamak. Mabalin a kanen dagiti ikan dagiti basura nga agtalinaed iti tukot ti baybay. A puon ti in-inut a pannakasabidongda.

Kadagitoy a parikut iti basura, saanen a kasapulan ti adu a linteg koma. Nabayagen a nayadal kadatayo ti panamagsisina kadagiti basuratayo. Dagiti marunaw, mabalin nga aramiden a ganagan. Maresaykol met dagiti plastik, karton, landok ken bote. Dagiti kemikal a saanen a mabalin a mausar, adda wagas no kasano nga ibelleng dagitoy tapno saan a makaapektar iti salun-at ken nakaparsuaan.

Biagen koma ti kinadebototayo. Disiplina, kasta laeng kasimple ti kasapulan tapno masolusionan daytoy a parikuttayo.

Rugian iti bukod a bagi. Uray kasano kabassit ti pagimulsitan iti makan, saan a basta iwara lattan.

Ania ngarud ti ur-urayem? Manipud ita, saan koman nga agiwara.

No debototayo a napaypayso, biagen daytoy iti kinataotayo!