Sirena (Maikadua a paset)

ADDA panawen a nasken iti panangilawlawag ti maysa a kinapudno. Adda met ti kinapudno a nasken a baybay-an lattan a silsilawan ti apuy ti lampara tapno agtultuloy ti panagdalliasat ti imahinasion iti henerasion ken henerasion; ket iti kasta, saan a matay ti naindaklan a bunga ti panunot. Agiinnallatiw kadagiti dila. Dayta saan a pannakaiddep ti lampara ket agtultuloy met iti panagtakuat-panagpartuat kadagiti kabarbaro a bersion, a kas iti napapanawen ken dadduma pay.

Impalawagko kenni Andres. “Ti sirena ket bunga laeng ti alikuteg a panunot dagiti piksionista idi un-unana a panawen, a naglabas kadagiti henerasion ken henerasion, isu a sibibiag agingga iti agdama. Maysa a folktale, kuwentong bayan wenno sarsarita idi ugma. Di napaneknekan a kas kinapudno. Ta kasano koma a mapaneknekan a pudno ti bunga laeng ti panunot?”

Napanganga ni Andres, kasla di mamati ti imbagak.

“Kas iti napagadalanmi idi iti literatura, ti etymolohia wenno nagtaudan dayta tao ti bagina ken ikan ti ipusna ket idi pay laeng nagkauna a panawen. Mapapati nga immuna a nasurat ti pakasaritaan sadiay Assyria, a kaabay-amiananen ti nalatak unay a Babylon. Ti itataud dayta Assyria ket idi 25 BC agingga iti 612 BC wenno sakbay ti panawen ni Apo Jesus.”

Simmengngat ni Daryll, “Kayatna a sawen, addan ti pakasaritaan, nasuraten ti maipapan ti sarsarita a sirena sakbay ti pakasaritaan ti Kristianismo. Iti kabayagnan, adun ti mamati a pudno.”

Saan a makatimek ni Andres, manglanglangit.

Intuloyko: “Saan ketdi a nadang-as, naulpit, trahedia dagiti immuna a nasurat. Nagserbida laeng a kas ballaag, nangruna kadagiti marinero ken asinoman nga agdaldalliasat saan laeng nga iti kadanuman no dipay ket iti destinasionda wenno kadagiti sumangladanda, nga adda agur-uray a pakailaw-ananda a basol no dida ammo a tipden ti riknada nangruna ti awis ti bagida. Iti ababa a pannao, uray sadino iti paglayagan ken sumangladan adda latta ti sulisog a mangapektar kadagiti ay-ayaten iti biag. Isu a maitutop ti panagannad ken panangliklik iti pakairuboan.”

Idi talliawek ni Daryll, nakalibbi a mangperperreng kenni Andres, a kasla met agpampanunot iti nauneg ti naud-udi. Wenno dina ngata mabatok ti kayatko nga ipalawag?

Intuloyko: “Gapu iti didaktiko a kaitutopan, timmaud dagiti nagduduma a bersion manipud kadagiti nadumaduma a pagarian ken pagilian. Agingga nangrugi ti bersion ti siren wenno sirena. Ti sigud a napintas a mermaid nagbalinen a kontrabida iti biag ti tao a nangrugi idi napaliiw dagiti dadduma a piksionista a pasig met la a didaktikon ti pakasaritaan, binaliktadda met ita, nagbalin a nadangkok. Ti sigud a mermaid nagbalinen a siren wenno sirena.”

Simmublat nga agsao ni Daryll, “Dayta balikas a sirena, di laeng mamallaag babaen iti bunga ti panunot no dipay ket iti realidad. Isu a no naguni ‘tay wangwang, “Agasaganakayon, ta nagunin ti sirena! Agbakuittayon, dumarupen dagiti kabusor. Adda dumteng a saplit ti nakaparsuaan ken dadduma pay a ballaag. Maaramat pay ti sirena no lumabas ti didiosen ti sosiedad!”

Minatmatak ni Andres. Saan a makatimek, naulimek lattan a dumdumngeg. Pammaneknek, nga saan amin a gundaway ket natarabit ti sidingan ti dilana. Napaisemak la ket ngarud.

Intuloyko: “Uray dagiti nalalatak a piksionista a kas kenni William Thackeray ket addaan met iti bersion. Adu a mannurat iti adu a pagarian ken pagilian iti nangaramid iti bersionda. Nagkayamkam ti imahinasion a sirena. Nagwaras iti sangalubongan.”

“Bunga ti alikuteg a panunot ti sirena?” Inlibbi ni Andres.

“Isu met! Piksion ngarud a makunkuna, bunga ti alikuteg a panunot, addaan iti imaginary characters, risiris ken panawen a mangpaamnut ti pakasaritaan tapno kasla pudno a napasamak.”

Tinalliawnak ni Daryll, a kasna la kunkuna a batangkon iti mangnayon ti palawag.   

“Nagduduma a bersion dagiti rimmuar. Adda kontra bida ken adda latta met a bida a, a mamallaag ken mangisalakan. Nagduduma met iti pangawag segun iti lengguahe ti pagilian a nakaputaran dayta a bersion. Sadiay Japan, Ningyo ti pangawagda. Sadiay Scotland, Selkie. Sadiay Africa, awaganda iti Mami Wata. Iara met sadiay Brazil. Ken adu pay a diak malagipen. Ngem ti mermaid ken siren ket isu nga isu. Iti pagilian, lalona iti Katagalogan, ti merman ket siokoy.”

Simmublat met ni Daryll, a nakatingngaag iti daya, “Iti Pilipinas, adda itan millennial bersionna! Paatiw ketdin ni Pinoy no innalikutegan iti pampanunot ti pagsasaritaan…!”

“Hmn, ania ti pangawagda, di sirena, a!” Binagi ni Andres.

“Adda millenial bersionna itan!” Inyisem ni Daryll.

“Inno met?!” Inrupanget ni Andres.

“Dayta man, ne, nagseksi a sumungad dita daya, agkaabay pay ti balayyo…!”

Timmalliawkami amin iti kalsada iti sango ti balay, magmagna ti kataebmi a ni Generoso wenno Nerie ti birngasna, bitbitna ti beauty kit bagna. Nagpaguni met ti bakla kadakami, agdardaras a mapan agpedicure ken agmanicure iti immawag a sukina. Daytoy met ti trabahona.

“Di met folktale daytan, a…!” Indillawko, “Realidad…!”

“Super Sireyna,” nayesngaw ni Andres ket nagsaringgayaden ti isemna.

“Kas iti impablaak ti Tawid News Magazine, nagasawa ti bakla ken tomboy. Bunga ti panunot daydiay, ngem mapaspasamak met iti pudno a biag.” Insanapsap ni Daryll.

“Ket ti sirena iti karayan…?” Inmulagat ni Andres.

“Mangsuratto met a, ni ‘insin Atong, urayem…!”

“Wen, mangsuratakto met maipanggep ti sirena dita Karayan Nasaoang! Iti sirok ti rangtay ti setting. Ngem saan a daydiay maipapan iti panagala iti bangad nga ubbing, trahedia wenno didaktiko. Makauman dagita a balabala. ‘Tay met kabarbaro nga idea, a, ‘tay napapanawen!”

“Kas koma ti…?” Saludsod ni Andres.

“’Tay naglaok a folktale ken sci-fi-techno. Kas iti impablaak ti Tawid News Magazine, a saanen nga agtabtabako ti kapre no di ket vaping nga isu ti uso ken addaan pay selpon a mas advance ngem kadagiti tao.”

“Hu, nabasak met daydiay!” Naggarakgak ni Andres. “Ti la mapampanunotna daydiay a piksionista. Mangiyaw-awan iti alipuspos!”

“Mangsuratka man met insin…!”

“Isu met, kas iti nakunak itay….” Inyisemko.

“Ania koma ti pampanunotem met a suraten, nay?” Binagi ni Andres.

“’Tay sirena ken sireno nga adik iti computer games…!” kinunak nga inyisem.

Uray la nakapugpugtit ti garakgak dagiti dua.

“Bimmaba ti gradoda iti eskuelaan dagiti ubbing a sirena ken sireno ta ‘diay met agay-ayamen iti selpon kada tablet ti ammoda. Mabusoren dagiti nagannak kadakuada. Ta ania koma ti masakbayan dagiti adik iti computer games? Importante a, ti edukasion a mangitag-ay ti kabibiag!”

“Hu, sinalbag ketdi, innak laengen agkariada! Diak nakaadal ta adikak met idi iti billiar!”

“Agurayka a, ta dipay nalpas ti saritaan…!” Inyatipak. “Addan dagiti sirena ken sireno a cartoon character nga agkomkompiuter! Para ubbing. Inaldaw a mabuya iti telebision!”

“Hu, innak laengen, manangiyaliskayo iti alipuspos a piksionista! Nasayaat laeng no iti teltel a maiyalis ngem no iti puon ti malnoris a saba, todas ni laing!”

Nagginnarakgakkami kenni Daryll.

“Sirena ken sireno nga adik ti computer games? Innak laengen! Ta no kastoy nga oras ket masaduten nga agkarriada dagiti padak a traysikelan! Isu nga aggaget met datao tapno nawadwad ti maiyawid! Imbag la nga igatang ti gatas. Isu nga innakon!”

“Apay a masadutda nga agkarriada, nay?”

“Kas met ti istoriaento ni kabagis Atong, a! Adik met dagiti traysikelan iti computer games!”

“Pudno ti kunam nga adda nalmes nga ubing?” Sinubliak ti saritaan.

“Wen, kunakto met. Sapsapulenda pay laeng agingga ita!”

Inggarakgak ni Daryll, “Siguro a, ket, ‘diay sirena kenni Ikko Jr., agay-ayamda iti computer game! Isu a dida pay la masarakan. No malpas ti ay-ayamda, agparangton ni Ikko Jr.!”

“Hu, ulawkayo a dua! Innak laengen!”

Nagdardarasen ni Andres a nagkamang ti traysikelna, ket pinabanurbornan a nangkamang ti bit-ang a tumadog iti provincial road, agpaammiananton agingga makagteng sadiay paradaan ti traysikel iti tiendaan.

“Ania ti makunam ‘diay nalmes nga ubing?” Minulagatannak ni Daryll.

“Naiyanuden daydiay, agal-alinuno ti danum. Kayatna a sawen, napigsa ti agus, lalo iti tukot ti danum. Gapu ta adda dike, awan ngarud ti eroded bank ken deposited bank ti karayan. Sadiay laksid ti dike, iti kabangibang nga ili a di sinakop ti dike, ti ammok a pakasarakan.”

“Eroded ken deposited?”

“Wen, met! Daydiay teppang a makurkurkoran ti agus, isu ti eroded bank. Kalpasan iti sumagsasangagasut a metro wenno gagangay nga at-atiddog pay, iti ballasiw a paset, sadiay a maigabur ti kinurkor ti agus, isu dayta ti makunkuna a deposited bank.”

“Sadiay deposited a naideposit ti bangkay ni Ikko Jr.?”

“Gagangay a kasta ti mapaspasamak kadagiti malmalmes iti naadalem, napegges a karayan.”

Diak koma agbiddut ti panangipapanko.

(ADDA TULOYNA)