Footer

Stem Cell ken ti Timek iti Kaltaang

Komentario ni Christine Marie Versoza

 

Natibong ti parasapas ti medisina ita maigapu iti panagaramat iti stem cell wenno stem cell therapy. Maaw-awagan iti biang ti medisina iti blank cell, no ma-inject daytoy iti pasiente, tumaud ti baro a tissue ket suktanna dagiti nadadael a tissue a pagtataudan iti nakaro a sagubanit. Ngarud, maysa a breakthrough in medicine daytoy manipud iti bone marrow (pata iti tulang) ken agtaud kadagiti naganus a tissue.

Daytoy stem cell therapy ita ti pagaayat a kapten dagiti addaan iti nakaro a sagubanit. Ta nasayaat ti binanag dagiti nakapadasen, kas ken ni Jose S. Concepcion, Jr. ti RFM Corporation ken national chairman ti NAMFREL.

Kas pannarita ni Department of Health (DOH) Secretary Enrique Ona, masimpa ti stem cell ti nadadael a tissue a bunga iti sagubanit.

Dagitoy dagiti sumaganad a maagasan ti stem cell therapy: nadumduma a klase ti cancer, auto-immune diseases, cardiovascular diseases, ocular diseases (mata), immunodeficiencies, neural degenerative diseases and injuries (a kas kadagiti nagsagaba iti stroke), anaemia and other blood condition, wound and injuries, other metabolic disorder, ken liver diseases.

Ti rigatna ita, iti kinaadu ti maagasanna, ginundawayan dagiti dadduma nga agparpartuat wenno manufacturers iti agas ken cosmetics, ta ibaga ken sawenda a ti produktoda ket addaan iti laokna nga stem cell isu a nasayaat la unay nga usaren; lalo dagiti beauty cream products, tablet, ointment, sapsapo wenno dagiti kapsula a mangilanlanad iti kinaadda iti laokna nga stem cell. Sumakayda iti bandwagon wenno garaw-parasapas ti gimong a makunkuna. Usarenda ti balikas nga stem cell tapno ad-adu ti paglakuanda iti produktoda—a kaaduanna kadagitoy ti saan a rehistrado wenno naipasidong iti Food and Drugs Administration, lalo dagiti ismagel a saan pay a maawatan no ania ti naisurat.

Napeggad la unay a patien ti publiko dagitoy a simmakay ta agsagaba dagiti maseknan iti kabaliktad iti namnamaenda a pagbanagan. Imbes a maagasanda, magatasanda ketdi wenno mairuarda ti iduldulin a kuarta ken pananggastos nga awan ti naimbag a pagbanaganna.

Ti rigatna, iti kinaadun ti simmakay itoy a parasapas ti gimong, makapamisuot pay ketdin ta agsasamparat metten dagiti mangibagbaga nga adda laokna nga stem cell ti produktoda. Makaulaw, no di man mas kunaen a makaallilaw met dagiti ulaw.

Kinapudnona, ma-inject ti stem cell, ken aramiden laeng dagiti kualipikado a doktor.  Saan a mapagnumaran babaen ti sapsapo wenno oral dosage. Aramiden dagiti eksperto iti stem cell therapy ti proceso a saan ket a babaen ti waragawag dagiti simmakay iti bandwagon wenno manangallilaw.

Para iti seguridad dagiti agpangpanggep a maipasidong itoy a panagagas, nasaysayaat no makiumanda pay nga umuna iti Philippine Society for Stem Cell Medicine wenno iti Institute of Personalized Molecular Medicine (IPMM) wenno nasaysayaat pay a makiumanda nga umuna iti Department of Health ken Food and Drug Administration ta isuda ti makaammo a mangitudo kadagiti lisensiado a dodoktor itoy a wagas ti medisina.

Ti stem cell therapy ket buklen iti naannad ken sientipiko a proseso. Isu a liklikan ti agtalek kadagiti manangallilaw tapno di mabiktima a gumatang wenno mangtangkilik iti produkto dagitoy.

Iti biangmi, adda laeng kaso a moral ditoy. Ta maipagarup a nagtaud kadagiti naganus a tissue dagiti dadduma a maar-aramat iti stem cell therapy, manipud kadagiti natay nga alis wenno naikkat a sikog (embryo). Saanen a mailibak pay a maysa daytoy a pagtaudan dagiti stem cell.

Mangibunga la ketdi iti isyo a moral ti panagaramat iti stem cell therapy. Nupay adu ti maagasanna a sagubanit ken traumatic conditions, no nagtaud daytoy iti human embryo, adda la ketdi itdenna a human implications wenno moral a panirigan. Dagiti dadduma, awaganda daytoy a wagas nga unethical wenno base iti kinaawan ti pagtaktakderan a naintaoan a prinsipio.

No ti embryo wenno sikog ket pagtaudan iti mirakulo nga agas, ekspektaren ngarud nga iti masungad nga aldaw, ad-adu pay ti mapasamak nga aborsion. Daytan ti panawen a sumipnget ti lubong gapu kadagiti sangit dagiti saan a naipaayan iti lawag wenno nakapadas iti biag iti rabaw ti daga.#