Sultana (Maikalima a paset)

Ababa a Sarita ni Jaime M. Agpalo, Jr.

**sampel ti counter clockwise structure wenno immatras a sarita

 IV.

Iti maysa a bigat a pasado alas dies ngatan ti oras, ur-urnosek dagiti botbotelia, lanlandok, latlata, plasplastik, pinitpit a sim ken nagduduma nga urnong iti likudan ti balay. Agbalawak ta linawas nga umay aggatang ni Boy Muslim kadagiti junk ngem makabulanen, di met la umammingawen. Apay itan? Adda met ketdi pasaray maisar-ong a sabali nga aggatang, ngem kaykayatmi a lakuan (kasta met dagiti kapurokan) ni Boy Muslim nga asawa ni Simang – Onesima ti buniagna – a sigud a taga-kabangibang a purok, ta naanus, naragsak ken naparato a kasarsarita. Nagaget pay ta no kasta a panagpaparut iti lasona wenno bawang, wenno panagbuburas iti mais, naynay a tangdanak a tumulong, ta isu pay a nayon ti mateggedanna met. Addaanda ken Simang iti lima nga annak, ken agnanaedda iti kabangibang a barangay. Saan a pudno a Muslim ni Boy Muslim, no di ket palayawna laeng, segun ken ni Simang. No ania ti rason a nakaalaanna dayta palayaw, saankon nga inusisa. Nagam-ammoda ken Simang idiay probinsia ti Rizal a nagpaayan ti immuna a kas katulong iti maysa a kantina. Dita a nabukel ti labistorida.

When speaking of the devil, the devil appears. No asino kano ti pampanunotem, isu ti sumangbay. No maminsan, adda met ngata kinapudnona daytoy. Wenno nairanrana laeng? Ngem maysa met dayta a refran wenno pagsasao. A kas ita, napasangbayko ni Boy Muslim, a kas iti sigud, nakasakay iti top down a traysikelna a paggatgatangna iti junk. Nagrarek iti panangpukkawna kaniak.

Napanak a dagus iti sanguanan ti balay tapno ayabak a bunagennan dagiti urnongko. Ngem nagbalawak ta saan kano nga aggatang ita, ta nasakit kano unay ti kannigid a dapanna a natudok iti lansa. Agpalpalteg.

“Gatangem man laengen daytoy uken, ‘Nong Ben, ta innak man agpadoktor. Agpasigak man a, manong,” kinunana ketdi nga agpakpakaasi.

Idi miraek ti kannigid a sakana, limteg nga agpayso. Simmangbay a dagus ti asik kenkuana ket pinerrengko.

“Delikadon. Baka matetanoka. Agpadoktorkan a dagus.”

“Wen, ngarud ‘Nong. Isu a gatangemon daytoy uken. Lima a gasuten a, ta pangkakaasiam kaniak.”

Minirak ti uken: puraw iti panagipapanko, ngem nakadungdungrit daytoy, nagkuttong, a kudilnan sa laengen ti nangbungon ti bagina ken arigna din sa payen makatakder. Pagarupek a nagaponan ti adu a timel no di pay ket ampas ti sugabba a dutdotna. Ay, diak la agbibisin nga agtaraken iti kastoy nga uken! Amangan no agsakit pay datao iti daig a mangtaraken itoy.

Kinautko ti pitakak ket nangdutdotak iti nabukel a sangaribu a pisos ket inyawatko kenkuana. “Alaem daytoy. Ikaromto laengen, dua a lawas pay ngata, agpaburasakton iti mais. Umaykanto.”

Pinidutna ti dungrit ken kuttongit nga uken a di pay makagunayen iti panagkitak, ken pattapattaek a saanen nga umabot iti dua nga aldaw ket matayen. Marigatan sa payen nga umanges. Ginandatna a yawat kaniak.

“Saanen, alaemon dayta,” inyatipak. “Agbiag ‘ya dayta ket agngangabiten!” inkatawak. Kinudkodko ti di met nagatel a tuktokko.

“Napintas a puli daytoy, ‘nong. ‘Su ngarud a sika ti pangtedak…”

Essemmi met ketdi ti maaddaan iti taraken nga aso, nabayagen a kayat dagiti ubbingmi dayta, ngem awan met ti pangalaan. Ngem no daytoy a dungrit, kuttongit ken nakasingkawen ti natadem a kumpay ni Patay iti tengngedna ti taraknen, uray awan ti agtartaraken. Diak agbibisin nga agtaraken!

“Alaemon, papang, tapno adda met asotayo…” ni Albert, ti inaunaan, nga adda gayam iti asideg nga agpalpaliiw. Domingo ita, isu nga awan serrekda iti eskuelaan. Dagiti dua a kabsatna ket simmurotda ken baket a napan idiay tiendaan idiay ili.

“Ket no masaksakit ken matmatayen! No madamdama, makureten dayta!”

“Agbiag daytoy, ‘nong, agkakapsut ngata ta di pay nangan…” kinuna ni Boy Muslim.

(Adda tuloyna)