Footer

Taldiap: Dialekto ken Bengngat

Kolum: Iti Duyog ti Singasing

Ni Jaime M. Agpalo, Jr.

 

Ti ngatan kabukbukodan a dila ni Ilokano ti mapaliiw a nagkaadu dagiti variation. Saan laeng a dagiti pangawag iti maysa a banag, addaan man iti biag wenno awan ti saan a pagpapadaan no di pay ket dagiti bengngat dagiti nabasa, natangken ken dadduma pay.

Dagiti agpalpaliiw ken mangad-adal iti linguistika ket awaganda lattan ti nagduduma a dialekto iti uneg ti lengguahe.

Ngem sakbay kadayta a panangsuyod iti surong ti tungtongan, umagsawtayo man iti pagbalikasan wenno diksionario no ania ti kayat a sawen ti dialekto, tapno mailawlawag a nalaing ken nalaklaka a maawatan.

Manipud iti http://www.thefreedictionary.com/dialect, kunana: 1. a variety of a language distinguished from other varieties by features of phonology, grammar, and vocabulary and by its use by a group of speakers set off from others geographically or socially;  2.  a provincial, rural, or socially distinct variety of a language that differs from the standard language; 3. any special variety of a language: the literary dialect.

Manipud met iti dictionary.reference.com/browse/dialect, mabasa a kunana: 1. a variety of language that is distinguished from other varieties of the same language by features of phonology, grammar, and vocabulary, and by its use by a group of speakers who are set off from others geographically or socially; 2.  a provincial, rural, or social distinct variety of a language that differs from the standard language, especially when considered as substandard; 3. a special variety of language: The literary dialect is usually taken as standard language; 4. a language considered as one of a group that have common ancestor; 5. jargon or cant. Dayta man…

Mapantayo kadayta maikatlo, special variety of language: The literary dialect is usually taken as standard language. Naisurat iti Italics tapno ma-emphasize a nalawag ti kayatna nga ipaawat: Ti kano dialekto iti panagsuratan ti standard a lengguahe.

Malagipko la ket ngarud ti maysa a libro iti panagsurat iti sarita a kunana, a saan kano a pagsaritaen ti mannalon a kas maysa a mangngalap.

Pudno la unay dayta. Nasken nga agtalinaed dagiti karakter a kas iti kinaasinoda, a saan ket a kas iti pagayatan ti mannurat..

No mapukaw ti dialekto dagiti karakter, kasla naiyaw-awan. Agtatapaw iti angin.

Iti ababa a pannao, ti dialekto ket makuna a (dagiti) sangsanga (kunatayo lattan) ti lengguahe a pakairamananen dagiti nagduduma a variation, jargon wenno lingo.

Dayta lingo wenno jargon ket saanen a sapasap nga agpapada. Adda dialekto a kas ibasar ti gimong, ti lugar ken ti panawen. Panawen kunak ta sabali ti dialekto dagiti hippies, bagets, now generation wenno gen x, netizens, techies, a kas iti kinaadda ti lingo dagiti mannalon, mangngalap, drayber, professional, ken dadduma pay. Iti ababa a pannao, variation ti lengguahe ti dialekto.

Iti lengguahe nga Iloko, nagduduma dagiti variation ken pannakaibalikas nupay agpapada ti pannakaisuratna ket agpadada (iti spelling) ngem agduma ti pannakaibalikas.

Sabali pay ti bengngat ken ayug. Nupay agduduma ti dialekto, maymaysa laeng ti pagturongan ti amin, ti panagkikinnaawatan.

No saan met, babaen iti senias, ta adda met lengguahe dagiti senias, nabileg ti lengguahe dagiti senias ta adda kabuyogna nga aksion.

Sabali pay ti lengguahe ti rikna. Maysa nga esoteric, saan a makita ngem ammo nga adda dayta, marikna laeng.

Dayta man ti panangtaldiap ti maipapan iti dialekto ken dadduma pay mainaig iti bukod a lengguahe, ti Iloko.#