Footer

Taldiap kadagiti literary devices ken techniques

NAIKKAT dagiti immuna nga imahen iti literatura, a mammagbaga maipapan iti moralidad ken Kristianismo. Mailadawanen dagitoy a panagbalbaliw babaen kadagiti mannurat a kas kada: Pelagio Alcantara, Jose Bragado, Manuel Diaz, Fredelito Lazo, Antonio Sanchez, Salvador Espejo (wen apo, ti publisher ti TNM) Meliton Brillantes, Edilberto Angco, Lorenzo Tabin ken dadduma pay.

Ehemplo laeng dagiti sinurat a naiparang a kas pagibasaran iti sociological approach to literary criticism nga intay lablabiden.

Ta ania ngamin aya daytoy a literary criticism?

Kastoy ti panangilawlawag ti http://www.bcs.bedfordstmartin.com/litgloss:

Sociological criticism. An approach to literature that examines social groups, relationships, and values as they are manifested in literature.

Sociological approaches em-phasize the nature and effect of the social forces that shape power relationships between groups or classes of people.

Such readings treat literature as either a document reflecting social conditions or a product of those conditions. The former view brings into focus the social milieu; the latter emphasizes the work.

Two important forms of sociological criticism are Marxist and feminist approaches. See also feminist criticism, Marxist criticism.

Dua ti sangana, kailian, ngem subliantayonto dayta.

Unaentayo pay dagiti dadduma a buya a panangilawlawag itoy a banag. Dagiti buya wenno aspeto a mangidalan kadatayo iti naun-uneg pay a pannakawat.

Ngamin, no adda timmaud, adda ngarud naggapuanna, saan? Timmaud daytoy a kas kritisismo. Ngarud, nalawag nga adda met nagtaudanna wenno namungayanna.

Kadaytoy a namungayanna, ti feminist ken Marxist ti unaentayo pay sakbay kadagita dua a sangana, .

Namungay ti social criticism babaen ti pammati a ti arte ket addaan met iti relasion iti gimong.

Ta saan kadi a maysa met nga arte, bunga ti arte dagiti sinurat? Isu ngarud a maawagan iti literary arts.

Napakaimportante daytoy a banag ta iti panangamiris ken panagadal kadaytoy ken relasion ti sinurat iti gimong, tumaud wenno ipasngayna met ti estetiko a bunga ti arte. Ti nakapimpintas a bunga ti arte.

Maysa nga aramid nga addaan iti panawen ken gimong ti sinurat.

Ulitentayo manen, ti gimong a kas buklen ti tao, aglawlaw ken panawen.

Dagiti sinurat itoy ket nalawag a sungbat ti mannurat iti mapaspasamak iti gimongna – iti aglawlawna, iti panawenna ken kadagiti padana a tattao.

Ti mannurat ti pannakamata, pannakalapayag, pannakaagong, rikna ken pulso, ken dila ti gimong iti panawenna.

Kadagiti dadduma, napimpino pay a termino ti maikawes iti mannurat, ti pannakaawagna a kas KONSENSIA TI GIMONG ITI PANAWENNA.

Kas sungbat ni mannurat iti mapaspasamak iti gimongna ken iti kumunidadna, nasken ngarud nga intay awaten ken adalen dagitoy a sungbatna, dagitoy nga insuratna.

Nga isu daytoy ti maawagan iti sociological approach to literary criticism.

Ti maysa a sociological critic ket agduyos la unay iti inna panangadal iti social milieu ken no ania ti kaipapananna iti parte ti mannurat a kas maysa a disipulo iti arte ti literatura.

Ti sociological critic ket agduyos la unay iti panangammona no kasano iti panangsungbat ti mannurat iti mapaspasamak iti gimongna.

Kasano nay?

  1. Mangsurat kadi iti pammabalaw?
  2. Mangsurat kadi iti pammada-yaw?
  3. Mangsurat kadi lattan iti panangiladawan nga awanan iti pammabalaw wenno pammadayaw?
  4. Mangsurat kadi iti tuodan ti panagbalbaliw a kas kadagiti ehemplo?

Interesado la unay ti maysa a sociological critic iti kinaadda ti maysa a sinurat ken mannurat para iti agdama a mapaspasamak iti gimong. Dagiti dadakkel nga issues iti gimong. Dagiti issues a nasken mailawlawag no di maikkan pay iti solusion wenno sungbat.

Ta saan laeng a mangalliaw, mangpasangit, mangpakatawa, mangpamisuot ken dadduma pay a rikna ken marikna ti aramid ti mannurat no di mangited pay iti pagpanunotan ken possible a solusion iti parikut ti gimong iti agdama a panawen.

Dakkel nga amang ti natugawan dagitoy a sinurat iti literatura Ilokana sipud pay naipasngay.

Ulitentayo, uray no nadagda-gulliten: ad-adu nga amang ti literature of realism ngem ti literature of humanism iti Iluko.

Isu a madlaw a nakabilbileg ti sungbat dagiti mannurat iti Iluko iti mapaspasamak iti gimongna.

Nagduduma dagiti “engagement” a timpuar, a kas kadagiti sumaganad:

  1. katulong iti amo
  2. mannalon iti makintalon
  3. napanglaw iti nabaknang
  4. ti agtultuloy a panagtik-ab ti nabaknang
  5. ti panagtultuloy a ‘pannakalmes’ ti napanglaw
  6. ti napinget a yaalut-ot ti na-panglaw manipud iti gayunggayong ti kinapanglaw
  7. dagiti mangirurumen
  8. dagiti mairurumen
  9. ti bulok a sistema ti edukasion
  10. ti bulok a sistema ti turay
  11. ti bulok a sistema ti gimong
  12. ti bulok a sistema ti gunglo (no ania la ditan a gunglo)
  13. ti maipapan iti politika
  14. ti bunga ti napalabas a gimong ken rehimen:
    • panawen ti Kastila
    • panawen ti Hapon
    • panawen ti Amerikano
    • kalpasan ti gubat
    • panawen sakbay martial law
    • panawen ti martial law
    • panawen kalpasan ti martial law
    • panawen sakbay ti EDSA Revolution
    • panawen ti EDSA 1, 2, ken 3
  15. ti agdama a gimong
  16. ken dadduma pay nga issues ken engagement

 

Dakamatentayonto wenno intay ilawlawag inton sublian-tayo dagiti sanga daytoy a klase ti kritisismo.

Kasano, ania ti sungbat ni mannurat kadagitoy nga issues ken engagement a napasamak iti panawenna?

Asinoman nga interesado ditoy a mangammo ken ma-ngadal ti maawagan iti sociological critic iti literatura Ilokana.

Natural laeng a banag ti panangitipon ti arte ken ti social milieu.

Karamanen daytoy dagiti social values ken social mobility.

Dagitoy a sinurat, nga amirisen dagiti sociological critics no dadduma ket awaganda iti “sarming ti gimong” wenno paganinawan iti mapaspasamak iti gimong iti dayta a panawen.

Ketdi, nangnangruna nga ibaga itoy a kolum a saan laeng a bunga ti mapaspasamak iti gimong ti sinurat no di pay ibungana ti sumaruno a mapasamak iti gimong.

Ngarud, saan amin a sinurat ket awitna ti napudpudno a kinapudno no di adda met dagiti nagawit iti kinapalso.

Piksion daytoy. No piksion no kunam, posible amin a mapasamak, ta bunga laeng ti alikuteg a panunot ti piksion.

Adda met dagiti sinurat a naaramat para iti interes ti bukod a bagi wenno para iti dur-asan ti politika wenno tignay politika.

Isu a kuna ti Encyclopedia Americana 1946 Edition: ti kritisismo ket para iti panagadal kadagiti tagipatgen (values) ken depekto ti maysa a sinurat.

Ti kritisismo ket nainsiriban a panagadal iti literatura.