Tanem Ken Kalbario Iti Maysa a Sarita

Iti Duyog ti Singasing: Kolum ni Jaime M. Agpalo
Maudi a Paset

KADAGITOY a naagapad, kailian, no adda mangibaga iti nasayaat, nasken met nga adda ti mangibaga iti di nasayaat tapno iti kasta ket maadal a nalaing ti sinurat, ta awan ti perpekto a sinurat, kas ti kinaawan ti perpekto a tao, ta bunga laeng met ngarud ti imahinasion ni mannurat ti sinuratna. Maymaysana a nangputar ket adda met ngarud dagiti makita ti dua nga ulo wenno ad-adu pay a di makita ti maymaysa nga ulo.

Ipalladawmon, ibasuramon, ipakanmon iti baboy, yappanmon iti sellem dagiti kritisismo ti saritam no dimo ayonan! Karbengam met dayta. Isu ngarud a dagiti laeng ayonam a kritisismo ti pidutem. Laglagipem a sika ti boss ti sinuratmo. Aramidmo dayta. Awan ti bibiangmo no nababa ti level ti kapanunotanda a mangawat iti saritam; laglagipem a naisangrat ti sinuratmo kadagiti tao a makaammo a mangawat ti kaipapanan ti sinuratmo a saan ket a dagiti tao a dina ammo nga awaten no ania ti kaipapanan ti saritam. No ti inlagam iti saritam a ramen ket tapno masubok ti abilidad ken kapasidad ti intelihensia ti/dagiti agbasbasa, saanmo ngarud a parikut no dida nagaw-at ti kayatmo nga ibaga. No napaayda a nanggaw-at, saan ngarud a nairanta a para kadakuada dayta a saritam. Ti kangrunaanna ti amin, ket ti panangaremmo ken ni editor (no para pablaak), kadagiti hurado (no para salip). Ta saan a nagbalin nga editor ti maysa nga editor no awan ti ammona; ta saan met a nagbalin a hurado iti maysa a pasalip ti maysa a tao no awan ti ammona iti maysa a sarita. Basta iseksekmo iti utekmo a ni editor ken dagiti hurado ti ad-adda a talkem ken ipaayam iti atension, ta no saan, saan a maipablaak ti saritam iti pasalip. Ket no naipablaak wenno nangabak ti saritam iti pasalip, ket addanto latta komento dagiti kritiko, saanmon a gamden a sungbatan dayta a banag ta ad-addan nga akem ni editor wenno dagiti hurado ta naipasan kadakuada dayta a responsibilidad a mangsungbat iti aniaman a saludsod a tumpuar iti panaglabas iti imada dayta a sinuratmo. Ta saan nga ipablaak ni editor ti saritam no dina kapkapnekan. Di met pilien dagiti hurado ti insalipmo no dida kapkapnekan. Naipaiman kadakuada ti responsibilidad kadagiti saludsod maipapan iti saritam ta isudan a mismo ti makaibaga no apay a naipablaak ti saritam wenno apay a nangabak ti saritam. Ta no usigen, ni editor a nangipablaak wenno dagiti hurado a nangayon a mangabak ti saritam ti ad-adda a pakaituronganen dagiti komento kalpasan a naipablaak, wenno nangabak ti saritam. No adda manglais iti saritam kalpasan a naipablaak, ti editor a nangipablaak ti linaisda, saan a sika a mannurat; no adda nanglais iti saritam kalpasan a nangabak, dagiti hurado a nangayon a mangabak ti saritam ti linaisda a saan ket a sika. No apay a naipablaak ti saritam, ni la editor ti makaammo dayta; no apay a nangabak, dagiti la hurado ti makaammo dayta. Isu nga isuda ti makaammo kadagiti komento. Uray sika a mismo a makinputar, masinuom ngarud a husto ti rason ti editor tapno ipablaakna ti saritam wenno masinuom ngarud no apay a ti saritam ti nangabak iti umuna a gunggona? Ammom a napintas ta naipablaak ngarud, ngem agpattapattaka pay laeng no ania dagiti banag a nagustuan ni editor wenno ania dagiti banag a nagustuan dagiti hurado ta pinangabakda ti saritam. No dimo damagen kadakuada, nalabit nga adda dagiti dimo ammo a nagpigsaan ti saritam a dimo namnamaen. Iti dayta a panagdamagmo, lumawlawa no kua ti panirigam ket umad-adu dagiti dana ti panagsuratan nga inka desdesen. Ta ti sumaruno nga akemmo kalpasan dayta a saritam ket ti sabali manen a sarita.

Anansata, nagingginad laeng ti dur-asam no awan da destraktibo ken ni literary a komentarista. Isu a kasapulam dagitoy a dua. Tapno masangom ken maaddaanka iti tured ken kired a sumango kadakuada, kasapulam met ti pasablog ni paspasaruno (puff group).

Laglagipem a kanayon, a nalalaingka nga agsurat/agputar ngem da paspasablog/paspasaruno, kritiko ti literatura ken destraktibo. Ta adda akem ti tunggal maysa. Adda met bukodmo nga akem, – ti agaramid iti sinurat. Akem met dagiti tallo iti kabukbukodanda nga akem a maisupadi iti akem iti tunggal maysa a maisupadi met kenka.

No dimo kayat nga aglasat iti kritisismo, nasken ngarud ti self-criticism iti sinuratmo.#