Tanem Ken Kalbario ti Maysa a Sarita

Iti Duyog ti Singasing: Kolum ni Jaime M. Agpalo
Maikatlo a a Paset

Napimpintas daytoy ngem iti tanem, ta maysa laengen a kalbario, kailian. Kayatna a sawen, adda marka wenno gusogos iti saritam. Nauged-ugedan, naedit, nasukatan wenno naikkat dagiti dadduma a pasetna. Naugedan amin a binatog, naedit pati tulnek wenno sikaw ket ti la naganmon ti awan gusugosna. No kastoy ti nakapay-an ti sinuratmo nga insubli ni editor, rugiamon ti agragsak ta kalpasan a maurnos wenno masurotmo dagiti imbaga ni editor nga aramidem, adda posibilidadna a maipablaaken ti saritam! Basta no naedit ti sarita, (uray daniw) maipablaaken! No di naedit, kas iti nadakamat iti immuna a paset daytoy a salaysay, naitanemen.

Dua met a klase daytoy a kalbario. Umuna, inedit ni editor iti intaramente a saritam, ket arigna nagan ken adresmo laengen ti nabati, sana insubli kenka, ket kunana a suktam wenno irewrite. No kastoy, tungpalem a dagus. Ipablaakna ti saritam no sinurotmo dagiti balakadna. Ta kaadduanna nga editor ket masulit nga agire-write iti maysa a manuskrito. Kastaak met iti Tawid News Magasin. Naimbag ta naanus ni Manang Rose nga encoder ta no dadduma, ad-adun sa pay ti gusugos ken proofreader’s marks ngem ti sibubukel a manuskrito, he-he-he!

Maikadua: No inedit ni editor ti saritam ngem dinan insubli kenka, ay, nasken nga agragsakka ta ipablaaknan/impablaaknan dayta a saritam! Kayatna a sawen, naanusanna nga in-rewrite. Nasken ngarud nga adalem wenno amirisem no ania dagiti inedit ni editor ken no apay nga ineditna dayta a banag. Ditoyka a makasursuro ken masursurom a mangedit iti bukodmo a sinurat.

Kadagiti dua, ti tanem ken ti kalbario, amang a nasaysayaat ti kalbario ta sigurado nga adda ti atension ti editor iti sinuratmo ket sigurado a maipablaak. Iti tanem, (di pulos a naedit) no dimo singkilan ti sinuratcillin ti sarita, naitanemen a talaga. Makapadisganas kadagiti agdadamo.

Ngem maliklikan met ti pannakaitanem ken pannakaikalbario ti saritam no ammom nga ikkan iti umno a panawen a panangkalap kadagiti napapateg nga impormasion maipapan iti danog ti saritam. Daytoy ti maysa nga addang.

Mabalinmo met nga ipabasa iti sabali sakbay nga ipatulodmo. Mabalin met nga amirisem a nalaing sakbay nga ipatulodmo. Mabalin met a kasapulan dagiti tao nga addaan iti mata ti sarita wenno mannurat met laeng a mangamiris no ania a talaga ti inalat ti sarita. Dagitoy ti sapulem a pangipabasaam ti sinuratmo no agduaduaka. Isuda dagitoy: paspasaruno (puff group) a kritiko iti literatura, wenno destraktibo wenno dagiti laeng madi iti sarita ti ibagana (destructive)

‘La, uray no paspasaruno, ipabasam latta, ta pangpakired dagiti balikasda uray pay no dayta ket paspasaruno laeng ti kunada a nakapimpintas ti saritam. Kasapulan met ti balikasda uray no maysa laeng dagita a kunkuna wenno pasablog; kasapulan met dagitoy tapno tumibkerka a sumango iti ad-adu pay a pannubok. Kasapulam ti pasablog tapno uray iti apagapaman laeng wenno uray no kadakuada laeng ket maysakan a naan-anay a mannurat! Pangpalukmeg iti ego. Ngem agannadka, kailian! No masobraam ti kastoy, agapitka iti ippes a dur-as ti plumam! Ta uray no nasken koma pay nga ikkam iti panawen ken panagbalbaliw ti saritam ket iturongdaka laeng iti panamati a napintasen ti saritam! Ta pasablogda ngarud, di met? Ti alaem laeng kadakuada ket ti pammatibkerda a saan ket a ti opinionda iti saritam. Nasken a sapulem met laeng wenno ipabasam met laeng ti saritam ken ni nalaing iti literatura. ‘Tay makuna a kritiko nga ammona amin a pasikutsikot ti sarita, ammona amin a kita ken klase ti sarita. Tay makuna a kritiko nga ammona amin ti maipapan iti sarita. Ammona nga amirisen no ania a kita ken klase ti saritam ken no ania ti nagbiddutam ken no ania ti pagdur-asan ti saritam.

Daytoy ti makatulong kenka, kailian. Ngem ti imasna, manmano met a kaputotan dagitoy a tattao, he-he-he! Dida pay ngata makapagkalima iti paspasablog. Ket ania ngarud ti sumaruno nga addangmo no dika makabirok iti kastoy a kita ti tao a manghusga iti saritam? Inka ken ni destraktibo.

(Adda tuloyna)