Tapno Mapasubli ti Panagraem Kadagiti Dadaulo ti Moralidad

Ni Tatang Lakay

 

Itay nabiit, nakigtot dagiti agnaed iti Los Angeles, lugar a maibilang a yan ti kaadduan iti bilang dagiti Katoliko a Romano iti Estados Unidos, gapu iti damag a panaglusulos ti maysa nga obispo kalpasan ti panangannugotna nga adda naputotanna a dua nga ubbing.

Ti yan ti paitna, maibilang a maysa kadagiti maresrespeto nga obispo ni Auxiliary Bishop Gabino Zavala gapu iti panangsupsuportana kadagiti gannuat pakaseknan dagiti agindeg, nangruna dagiti makunkuna a Hispanic.

Iti “nagan ti espiritu ti ayat ken panangaasi”, inawat ni Pope Benedict XVI ti panaglusulos ni Zavala uray no 60 pay la ti tawenna. Segun iti paglintegan ti simbaan, mapalubosan ti maysa nga obispo nga aglusulos wenno bumaba iti puestona iti nasapsapa ngem iti normal a tawen a panagretirona no masakit wenno saannan a maannong ti pagrebbenganna a kas padi.

Adu a makaam-ammo ken ni Zavala ti naklaat idi impalgak daytoy nga adda annakna ket addada iti pannaripato iti ina dagitoy. Agsipud ta dua ti putotna iti nasao a babai, nalukaisan a saan laeng a maysa laeng a rabii a nakarelasionna daytoy no di ket nabayag.

Ditoy pagiliantayo, adda met panawen a nagpadispensar ti Catholic Bishops Conference of the Philippines (CBCP) kadagiti pastorna gapu iti “sexual misdeeds” dagiti sumagmamano a padi ket inwaragawagna ti panangipakatna kadagiti paglintegan tapno malapdan dagiti eskandalo mainaig iti seks.

Maipalagip a namunganay ti panagdispensar ti CBCP iti pannakapabasol ti dua a nangato ti saadna a padi ti Simbaan Katoliko iti kaadda iti relasionna iti babai a kalangenlangenda kadagiti aktibidad ti simbaan.

Naibutaktak ti kaadda ti dua a putot ni Bishop Crisostomo Yalung ken ti maysa a mannakitinnulong iti simbaan iti Antipolo. Gapu iti eskandalo, napilitan ni Yalung a nagbakasion.

Iti sabali a bangir, inreklamo ti sekretaria ni Bishop Teodoro Bacani ti Novaliches iti sexual harassment. Nupay pinaglibakan ni Bacani, narelibuan iti pagannonganna nga administratibo ket inimbestiga tiVatican iti reklamo ti sekretaria.

“Ita, itudotayo manen ti agpabpabasol a ramay iti bagitayo. Agsagsagaba iti nakaro a leddaang ti intero a Simbaan ti Pilipinas kabayatan a maisebba iti beggang ti integridadna kadagiti kaso ti aktual wenno mapapati a dakes nga aramid a seksual dagiti sumagmamamno kadagiti pastorna,” kinuna ti CBCP iti pastoral a suratna pakaseknan dagitoy a pasamak.

“Siriridamkami a kadagiti sabali a lugar ti biag ti Simbaan kas iti pinansial a panangimaton iti parokia, adda sumagmamamno a miembro ken dadaulo ti Simbaan a nalukay ken saan a nadalus ti panangtarawidwidda,” kinuna pay ti pastoral letter ti CBCP.

“Gapu kadagitoy, iyebkasmi ti ladingitmi ken dumawatkami iti pammakawan manipud iti Mannakabalin, kasta met kadagiti tattao,” innayonna.

Iti napalabas, naglak-am ti Simbaan ti pammabalaw gapu iti panangitedna iti suportana kadagiti padi a naireklamo iti seksual a panagabuso. Dakkel pay a nakababalawanna iti saanna a panagtignay tapno maalay-ayan wenno tulongan dagiti biktima dagiti pastorna iti seksual harassment wenno panagabuso.

Kaadduan kadagiti biktima ti nagulimek lattan wenno nagsagaba a siulimek tapno laeng saan a maipalgak ti linak-amda a pannakaibabain.

Ngem kalpasan nga inako ti Simbaan nga adda dagiti adda “naiyaw-awan” iti babaenna a papadi, kasapulan metten nga agtignay a mangipakat kadagiti paglintegan tapno malapdan dagiti eskandalo a pakainaigan dagiti padi.

Dayawenmi ngarud ti inisiatibo a mangipasdek iti board a mangiggem kadagiti reklamo ken pulong maipapan kadagiti padi a saan a lumbes kadagiti proseso a legal, sibil man wenno linteg ti Simbaan.

Iti biang ti sumagmamano a padi, rumbeng a mapakatan iti pannusa dagiti padi nga aglabsing . Adda singasing a no nagaramid iti dakes ti maysa a padi, maikkaten a padi ngem iti biang dagiti dadduma, nasaysayaat a suroten ti ehemplo ti sibil a paglintegan, a mangipakat iti pannusa kas katukad iti inaramid ti naglabsing a padi.

Kasta met a masapul nga ipaayan ti Simbaan dagiti biktima iti naan-anay a tulong para iti kasapulanda ken iti panangabaruananda. Saan la a pinansial a tulong ti kasapulan dagiti biktima, kasapulanda unay dagiti ballakad tapno maaturda dagiti biddut iti biagda ken mapasublida ti panagtalek ken panagraem kadagiti pasurot iti Dios.

Ania man ti surotenda, mangnamnamakami a dagitoy nga addang ti mamagsubli iti napukaw a panagtalek dagiti umili iti Simbaan.

Saan a malibak a gapu iti aramid dagiti sumagmamamno, namantsaan ti rupa ti Simbaan a nangipababa iti panagraem dagiti tattao kadagiti padi a ladawan koma iti nangato a moralidad.#