Tarong, nasamay a pangontra iti kanser iti kudil (Umuna a paset)

Wen, kapid, nasamay kano ti tarong nga agas ti skin cancer ken dadduma pay a saksakiten ti kudil.  Isu man dayta ti natibong nga alingawngaw iti merkado lalo iti komunidad dagiti agar-aramid ken mangsupsuporta kadagiti alternatibo a medisina ken dagiti manufacturers iti dietary supplement. Saan a nailaksid nga inawidna ti immatang dayta a parasapas ken kusikuti. Kas met laeng iti paria ken dadduma pay a nateng ken prutas a naaramid a dietary supplement ken alternatibo a medisina dagiti vital nutrients a gagangay a mananam iti pannangan kadagitoy.

Isu a timmaud dayta nay sapsapo nga inawaganda iti Curadem BEC5 Eggplant Extract Cream ta lapdanna kano a tumaud ti kanser ti kudil wenno agasanma ti agsagsagaban itoy a nakain-inaka a sakit.

Neay, naimbag a damag a dayta, kapid, saan?  Saanen a pagparikutan pay ti sakit a kanser iti kudil. Addan solusionna. Manipud dayta iti tarong.

Ngem, agurayka man a, kapid, masaludsodko laeng, nakadamagkan iti Ilokano a nagsakit iti kanser ti kudil?

No siak ket awan pay ti nadamagko. Ket addan pamalpalatpatak iti puon ken gapuna no apay nga awan ti Ilokano nga agsakit iti kanser iti kudil.

Apay kunam, kapid?

Aniakan, no managsida ni Ilokano iti tarong! Kasano koma nga agsakit iti skin cancer, ala man? Lalo iti ay-ayatna nga agsida iti tinuno a tarong plas KBL wenno kamatis, bugguong lasona santo pay la pinis-itan iti silit’ sairo, ania pay, uray la agaruyoten a kasla jetmatic pump dayta agong a kagiddan ti di agpulsot a sul-oy a sarunuen ti panagipapel ken panagkabukab.

Saan laeng a tinuno, kinilnat a tarong, pukipoki, pinaksiw, inadobo, prito, pinakbet wenno dinengdeng, inlaok iti balatong, torta ken dadduma pay a luto.

Iti ababa a pannao, malaklak-amen ni managsida iti tarong ti vital nutrients daytoy. Isu nga awan ti dadanagan dagiti managsida iti tarong nga agsakitda iti kanser ti kudil ta maal-alada dagiti vital nutrients a kontra itoy a sakit babaen ti masansan a panagsidada itoy a nateng.

Isuna laeng, kapid, ta kas iti paria ken dagiti dadduma pay a nateng a taudan ti kangrunaan a ramen ti dietary supplements ken alternative medicine, ngimmina metten ti tarong iti merkado! Saanen a nakakaskasdaaw no apay. Pakairanudan ketdi dagiti agmulmula itoy ti panagngato ti presio daytoy a nateng iti merkado.

Ngem iti inginginana, adu latta met iti aggatang ta dayta la ngarud ti sidsidaen dagiti naessem la unay iti nateng a kas kadatayo nga Ilokano a vegans wenno vegetarians.

Dagitoy man dagiti kangrunaan a nutrients ti tarong, kapid, a kas impablaak ti maysa a panagadal wenno panagsukisok: manganese, molybdenum, potassium, foliate, copper, vitamin B6 (pyridoxine), tryptophan vitamin, magnesium, vitamin B3 (niacin).

Iti reportda a napauluan iti “Pagtatanim ng Organikong Talong” kas rimmuar iti  panagsukisok da Rodel G. Maghirang, Teresita T. Maligalig ken Gloria S. Rodulfo iti Vegetable Crops Division, Institute of Plant Breeding, College of Agriculture, UP Los Baños College, Laguna, Philippines, agas kano ti tarong iti “diabetes, hika, cholera at bronchitis, pampagana, pampababa ng cholesterol”.

Nasayaat ti agsida iti tarong agsipud ta adda ramenna a nasamay nga antioxidant. Addaan kano daytoy iti phytonutrient a maawagan iti nasunin. Protektaran dayta a nasunin  ti pannakadadael ti cell membranes. Iti maysa a panagadal sadiay USA, addaan pay daytoy iti predominant phenolic compounds a pakairamanan ti chlorogenic acid ken gallic acid ta addaanda iti antioxidant activities. Aduan kano iti nasunin lalo ti ukis daytoy.

A, ania kano, kapid? Iti kudil ti tarong nga aduan ti nasunin? Ket adda ngarud aya manguk-ukis iti tarong malaksid iti tinuno? No masadut nga agtuno ken agukis,  ilambongmon ta, naim-imas pay a mailambong aglalo dagiti kakasla tangan laeng a bunga ti variety nga aruy-oy wenno dagiti bumerde wenno gurlisan a nagbubukel. Sumam-it dagita  a mailambong ken nananamda nga isiwsiw iti kalamansi ken bugguong wenno soy, a nayon iti panagsida  iti buro a burekaw wenno gurami wenno binalo—ta agkamats dagitoy a sidaen. No buro nga aramid dagiti taga-Pangasinan wenno taga-Pampanga, ti sida, kunam pay, mabalin a paglig-isanen iti ampas ti katangken ti buksit gapu iti bussog.

(Adda tuloyna)