Terorismo: aliaw ken kinadamsak ti idatengna (Maudi a paset)

Salaysay ni Jaime M. Agpalo, Jr.

 

Malaksid kadagiti ASG, adda grupo nga immuna a timmaud a nangibandera iti inda panagwayas ken isisina iti sibubukel a Mindanao. Naawaganda dagitoy a kas Islamic separatist gapu iti panggepda a panangisina ti sibubukel a Mindanao iti pagilian.

Isu daytoy ti Moro National Liberation Front (MNLF) a nabuangay idi dekada 70. Nangiwayatda kadagiti guerilla warfare iti pananggun-odda iti pannakaisina ti Mindanao.

Idi damdamo, nasged ti tarigagay ken pinget ti MNLF iti panggepda agsipud iti panangsuporta kadakuada dagiti pagilian ti Libya, Saudi Arabia ken Malaysia.

Ngem babaen ti nainget ken naanus a panangipagna ti gobierno iti peace process idi 1996, nagbaliktad ti grupo iti panggepda ket naiserrek ti autonomia a nagtungpal iti pannakabuangay ti Autonomous Region of Muslim Mindanao.

Laksid itoy, adda met timpuar a grupo a maisupadi la unay iti panirigan nga etniko. Isu daytoy ti Moro Islamic Liberation Front (MILF) a simmina iti MNLF idi 1970.

Di inayonan ti MILF ti 1996 peace plan. Gapu itoy, pinapigsana ti puersana. Ket idi tawen 2000 rinugiannan ti nagisaknap iti gubat kontra iti administrasion ni Presidente Joseph Estrada.

Ngem babaen ti peace process nga inwayat ti administrasion ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo, napasamak ti ceasefire ti nagbaetan ti MILF ken ti gobierno.

Mapapati a ni Jamal Khalifa met laeng ti mangit-ited iti gastosen ti MILF idinto nga adda dakkel a pakainaigan ni Hambali, maysa a kameng ti al-Qaeda sadiay Indonesia, iti MILF.

Gapu iti peace process ti gobierno ken ti MILF, timpuar ti bileg ti Abu Sayyaf Group. Ngem naisupadi ti panggep dagitoy a separatist (MNLF ken MILF) iti ASG.

Panagwaywayas ti panggep dagiti separatist a grupo. Daytoy ti inda ilablaban. Ngem maysa ti ASG nga internasionalismo, radikal nga Islamic. Impamaysada ti konsepto ti terorismo babaen ti nasaknap a panangiwayatda iti panagbomba ken panagkidnap kadagiti sibilian.

Agingga nga adda ti ASG a mangan-anak iti al-Qaeda iti pagilian, saan pay laeng a makuna a natalged ti seguridad.

Ta maipagarup nga addaan iti nasurok nga 18,000 a kameng nga aktibo a naiwaras kadagiti 60 a pagilian a pakairamanan ti Filipinas. Dagitoy nga 18,000 ket sidadaanda a matay ken pumatay tapno maisaknapda laeng ti terorismo a panggepda.

Nupay 30 kadagiti panguluen ti al-Qaeda ti natiliw ken napapatay, agtultuloy pay laeng ti kinabilegda agingga a ni Osama bin Laden ti mangidadaulo (napapatay ni bin Laden idi Mayo 2, 2011 bayat ti insayangkat ti Navy Seals a panagraut iti maysa a compount iti Abbottabad, Pakistan.)

Maysa a militante nga Islamist a grupo ti Jemaah Islamiyah nga aktibo iti pangiwayatna iti terorismo kadagiti nasion iti Southeast Asia. Kangrunaan a panggepna ti panangistablisarna iti Muslim Fundamentalist State iti rehion.

Islamic Organization ti kayat a sawen ti Jemaah Islamiyah. Inwayatda dagiti aktibidadda iti US, Indonesia, Singapore, Philippines, Malaysia ken Thailand.

Nabuangay daytoy iti tartaraudi ti 1970s. Ngem awan ti makaibaga iti husto a nangor-ganisar daytoy. Nupay kasta, maipagarup a nagramut daytoy a grupo babaen ti Darul Islam, maysa a bayolente a radikal a tignay sadiay Indonesia, nasion a kaadduanna kadagiti agnaed ti Muslim. Nangrugi ti Darul Islam idi pay laeng 1940s.

Adu met ti bilang ken suportersda. Iti agdama, dumakdakkel pay ti bilang dagitoy. Ditoy pagilian, saan laeng nga umad-aduda no di pay ditoy ti maysa kadagiti natakuatan a pagsansanayanda a kas iti natakuatanda iti Anda, Pangasinan. Maysa nga isla ti ili nga Anda ket nasayaat nga nagsanayanda.

Ni Abu Bakar Bashir ti maipagarup nga spiritual leader ti grupo ken isu payen ti operational chief kalpasan a natiliw ken nabalud ni Nurjaman Riduan Ismuddin, alias Hambali, operational chief ti grupo. Indonesian daytoy (siempre a ta sadiay ngarud a nabuangay ti grupo) ken addaan met laeng iti puli a Yemeni.

Idi 1970s a maipagarup a kimmappeng ni Bashir iti Darul Islam. Nabalud sadiay Indonesia maigapu iti aktibismo iti Islamist. Idi nakaruar, napan sadiay Malaysia a nangrekrutanna kadagiti Russian sadiay Afghanistan.

Mapapati a nakadandanon ni Bashir iti Mindanao kenĀ  narekrutna ni Abdurajak Janjalani. Ni Janjalani ti maysa kadagiti boluntario a Muslim a nakirupak sadiay Afghanistan. Idi nagawid, impanguluanna ti Abu Sayyaf Group, nga agdadata a kaaliado ti Jemaah Islamiyah.

Kalpasan ti pannakapadisi ti diktador ti Indonesia a ni Sukarno Suharto idi 1998, nagsubli sadiay Indonesia ni Bashir ket immatonanna ti maysa a Muslim Seminary sadiay Java. Indauluanna pay ti Indonesian Mujadeen Council, maysa nga Islamist umbrella group. Madama ita a maus-usig gapu iti pannakabomba ti Bali, Indonesia idi 2002.

Nupay kasta, pinaglibakan ni Bashir ti akusasion kenkuana nga isu ti mastermind iti panagbomba sadiay Bali. Pinaglibakanna a maysa a terorista. (Idi Hunio 16, 2011, nakonbiktar ni Bashir iti maikatlo a kasona ti terorismoĀ  – panangsuportar iti maysa a jihadi training camp – a nagpaut iti uppat a bulan a pannakausig ket nasentensiaan iti 15 a tawen. Nupay kasta, nawaswas ti kasona mainaig iti mapapati a pannakainbolbarna iti panagbomba iti Bali idi 2002.Ā Ā  Impababa ti Jakarta High CourtĀ  ti sentensiana iti siam a tawen ngem imbasura ti Supreme Court ti apela ni Bashir ket insublina ti orihinal a sentensiana a 15 a tawen.Ā  Iti edadna a 72, manamnama a palabsen ni Bashir ti nabatbati pay a tawen ti panagbiagna iti pagbaludan. – Editor).

Kuna ti US ken Asian Intelligence a ni Hambali a talaga ti pangulo. Isu ti regional shura, ti policy making body ti Jemaah Islamiyah. Isu pay ti operations director ti Al-Qaeda iti East Asia. Ngem natiliw sadiay Ayutthaya, Thailand. Adda itan iti ima ti Central Intelligence Agency ti US.

Natiliw met idi Hunio 2001 ni Mohammad Iqbal Abdurraman, alias Abu Jibril, a kangrunaan a rekruter ken makannawan nga ima ni Hambali.

Dagitoy dagiti sumagmamano a maipagarup a gapuanan ti Jemaah Islamiyah:

1. Ti pannakabomba ti Marriot Hotel sadiay Jakarta idi Agosto 2003 babaen iti car bomb (bomba a naikabil iti kotse) a nakatayan ti 12 a katao.

2. Pannakabomba ti maysa a nightclub sadiay Bali. Agdagup iti 202 ti natay a kaaduanna ti turista. Nakombiktar ditoy ni Amrozi bin Nurhasyim, agtawen ti 41 ken gimmatang iti kotse a nausar iti panagbomba.

3. Pannakabomba ti simbaan sadiay Indonesia idi Disiembre 2000 a nakatayan ti 18 a katao. Ni Hambali iti kangrunaan a nangiwayat iti plano.

4. Pannakabomba ti Manila idi Disiembre 2000 a nakatayan ti 22 a katao. Ni Hambali ti akimplano daytoy a panagbomba. Ngem natiliw ni Fathur Roman al-Ghozi, maysa kadagiti pasurotna. Nabalud daytoy ngem nakapaglibas. Inanup dagiti pannakabagi ti linteg ket natay iti sidong ti Abu Sayyaf.

5. Ti panggep a panagbomba kadagiti 11 a commercial jetliners iti Asia, ken kadagiti embahada ti US, British ken Australia sadiay Singapore.

Kadagitoy nga aramidda, maigutugotan nga adda panagkakadua ken panagtitinnulong ti Al-Qaeda, Jemaah Islamiyah ken ti Abu Sayyaf. #