Footer

Terorismo, aliaw ti idatengna iti sangalubongan (Maikadua a paset)

Komentario ni Jaime M. Agpalo, Jr.

 

Dagitoy dagiti grupo dagiti terorista nga agraraira iti lubong iti agdama a panawen:

Al-Qaeda (Afghanistan, Islamists) – Osama bin Laden (al-Qaeda leader)

Hamas, Islamic Jihad (Palestinian Islamists)

Al-Aqsa Martyrs Brigades (Palestinian nationalists)

PFLP, DFLP, PFLP-GC (Palestinian leftists)

Hezbollah (Lebanon, Islamists)

Jamaat al-Islamiyya, Egyptian Islamic Jihad (Egypt, Islamists)

Armed Islamic Group (Algeria, Islamists)

Kashmir Militant Extremists (Kashmir, Islamists)

Mujahedeen-e-Khalq (Iranian rebels)

Abu Nidal Organization (Iraq, extremists)

Kach, Kahane Chai (Islamic extremists)

Chechnya-based terrorists (Russia, separatists)

East Turkestan Islamic Movement (China, separatists)

Jemaah Islamiyah (Southeast Asia, Islamists)

Abu Sayyaf Group (Philippines, Islamist separatists)

Liberation Tigers of Tamil Eelam (Sri Lanka, separatists)

Irish Republican Army (U.K., separatists)

IRA Splinter Groups (U.K., separatists)

Northern Ireland Loyalist Paramilitaries (U.K., extremists)

Basque Fatherland and Liberty (Spain, separatists)

Novermber 17, Revolutionary People’s Struggle (Greece, leftists)

FARC, ELN, AUC (Columbia, rebels)

Shining Path, Tupac Amaru (Peru, leftists)

Aum Shinrikyo (Japan, cultists)

American Militant Extremists (United States, radicals)

Maibilang met a terorista dagiti MILF ken MNLF separatist iti pagilian. Nairaman pay a terorista ti gunglo nga Abu Sayyaf ken ti New People’s Army iti baet ti isusupiat ti naudi.

Dagitoy dagiti nasion a mangsalsalaknib kadagiti terorista: Iran, Iraq, Syria, Libya, Cuba, ken North Korea.

Dagitoy nadumaduma a nasion a paglemlemmengan dagiti terorista: Afghanistan, Columbia, Georgia, Indonesia, Lebanon, Palestinian Authority, Philippines, Somalia, ken Yemen.

Adu met dagiti nasion a napinget a mangbusbusor iti terorismo kas iti Canada, Australia, ken New Zealand, China, Egypt, Europe, India, Israel, Japan, Jordan, Kyrgyzstan, ken dagiti dadduma pay a Central Asian States, Pakistan, Russia, Saudi Arabia, Turkey, United Kingdom, ken Uzbekistan.

Karaman ti Pilipinas a kaaliado a mangbusbusor iti terorismo. Madakamat ditoy a ni dati a Pres. Gloria Arroyo ti maysa kadagiti kaunaan a nangiwaragawag iti pannakibakal iti terorismo kas suportana ken ni Pres. George Bush kalpasan ti Sept. 11 bombing.

 

Dagiti klase ti terorismo

 

NAGDUDUMA ti klase ti terorismo. Ngem ketdi saan a nagtaud daytoy iti pungangay a balikas no di ket klase a ninaganan dagiti eksperto ken otoridad maipapan iti terorismo. Ninaganan dagitoy nga eksperto segun iti klase ti inda parnuayen a panggep.

 

Addaan laeng daytoy ti innem a klase:

1) Nationalist

2) Religious

3) State-sponsored

4) Left-wing

5) Right-wing

6) Anarchist

 

1. Ti nationalist terrorists -ti panagwaywayas ti lugarda wenno pannakailasinna nga  estado no di pay ket mabigbig a kas nasion ti kangrunaan nga ilablaban dagiti nationalist terrorist. Mangparnuayda kadagiti riribuk iti lugarda wenno iti nasion a yanda tapno iti kasta makaalada iti atension ken suporta iti pannakabigbig ti gungun-odenda a panagwaywayas. Kadagiti amin a klase ti terorismo, daytoy ti kaballigian iti amin ta adu ken nalawa la unay ti lapayag a sakupenna iti internasional a komunidad isu nga adu ti tumulong ken dumngeg. Aramidenda amin a pamuspusan tapno maalada ti simpatia ti lubong wenno adu a nasion a mangsuporta iti panggepda. Kadagiti dadduma nga agpalpaliiw ken uray kadagiti nationalist terrorist, saanda nga akuen ken kayat a maawagan a nationalist terrorists no di ket freedom fighters wenno soldado a mangwayawaya iti nakaiyanakanda a daga. Kadagiti dadduma, kaykayatda a maawagan iti separatists ngem iti terrorist a kas kadagiti Moro National Liberation Front ni Nur Missuari, ti Moro Islamic Liberation Front ni Eid Kabalu (ken kakaduana), ken dadduma pay a grupo a managayat iti panagwaywayas iti nakayanakanda a daga. Nakalidliday a panunoten no kua a maibilang a terorista ti maysa a mangay-ayat iti wayawaya iti nakayanakanna a daga ngem saanen a maliklikan a kabilangen daytoy a kas depinision ti maysa a nationalist terrorist gapu kadagiti wagasda a mangiwayat iti wayawaya babaen ti pakadangranan dagiti inosente a sibilian. Ngamin, maibilangen wenno mainagananen a terorista ti asinoman nga indibidual, timpuyog wenno buklen dagiti timpuyog a mangiwayat iti pakadangran dagiti inosente a sibilian tapno laeng maitag-ay ken maidur-as ti maysa wenno ad-adu pay a panggepda.

(Adda tuloyna)