Ti adal nga insangbay ni Sendong

Komentario ni Jobert M. Pacnis

 

IDI nakapuotkami, addaytan ti danum. Ken nagpardas ti panagngatona. Apagkirem laeng!

Kastoy ti istoria dagiti biktima ni Sendong a nangipatli iti adu a biag ken nangpukaw iti adu a sanikua. A nanggabur metten iti adu nga arapaap.

Naranggas ni Sendong, Immabot iti nasurok a sangaribu dagiti natay idinto a mapapati a kasta met laeng a bilang dagiti napukaw. Rinibu a pamilia ti apektado. Nakaam-ames a pagteng. Ti koma naragsak a Paskua, nagbalin a bangungot kadagitoy a kadaraantayo ‘diay Mindanao.

Ti nasakit itoy, kaaduanna a biktima dagiti inosente. Nagrigat a panunoten nga iti pannaturogda, nga imetda ti namnama nga iti dumteng a bigat siraragsakda manen a mangsarabo iti sabali pay a rupa ti biag, simmangbay a di napakpakadaan ti didigra. Apagkirem a makuna. Ket idi makapuotda, awanen dagiti ipatpategda iti biag, intanemen ti narungsot nga agus (a napaglaok a danum, pitak, ken kayo).

Apagkimat nga isisina.

Ania la unayen ti ramut daytoy nakaam-ames a pasamak?

Manen, kada kastoy a pagteng, di mapukaw dayta pinnabasol, tinnudo no asino dagiti rumbeng a mapabasol. Kurang ti impormasion nga inted ti PAGASA, kuna dagiti maseknan nga opisial iti nakapasamakan ti didigra. A dagus met a binalandra ti nasao nga ahensia. Ta sakbay kan’ ti idadateng ti bagyo, nangiruardan kadagiti ballaag kadagiti posibilidad a dalanan daytoy.

Mabalin a rason laengen daytoy dagiti opisial dagiti nadidigra a siudad tapno di met unay a kapungtot ida dagiti iturayanda.

Daytoy koma a galad ti rumbeng a liklikan kadagiti kakastoy a pasamak. Tulong ti kasapulan dagiti kailian. Saan a pinniltak, pinnabasol (a naynay pay a mapaspasamak no panawen ti basingkawel) no kastoy a panawen ti rigat.

No panunoten, awan ti rumbeng a mapabasol ‘toy a pasamak no di datayo met laeng. Adda dita ti awan patinggana a panangdadaeltayo iti nakaparsuaan. Agsingsingir laeng daytoy iti panangabusotayo kenkuana.

Ngem asino, aya, dagiti ad-adda a nangabuso iti nakaparsuaan? Iti bukodko a biang, dagiti met laeng adda mabalinna. Isuda dagiti adda puonanna tapno aramidenda dagiti kaykayatda para laeng iti bukodda a pagimbagan. Ditoy a di maaw-awan dagiti opisialtayo. Isuda dagiti nangted iti pammalubos tapno maiwayat daytoy (a legal kano). Ta siempre, adda met bukodda nga interes a kayatda a masalakniban. Ken nasakit man ti kinapudno, ditoy nga agtataud ti bilegda tapno agtultuloy ti pannakailayonda iti puesto a didan kayat nga ibbetan.

Idi pay, nagballaagen dagiti dadduma nga ahensia kadagiti hazard area (flood ken landslide prone area) iti sibubukel a pagilian. Kinapudnona, adda inruarda a mapa. Ditoy a maimatangan no agpeggad ti maysa a lugar iti layus wenno ginggined.  Idi pay nga imballaagda a mabalin a sagrapen dagitoy a disso ti kas iti napasamak iti Ormoc City manon a dekada ti napalabas.

Maibasar daytoy a ballaag kadagiti nainsiriban a panagadalda. Nakitada ti mabalin a mapasamak segun kadagiti datos a naukkonda.

Saan laeng a nagballaag dagitoy nga ahensia ken grupo, nangyaplagda kadagiti addang tapno maliklikan dagiti nakaam-ames a mapagteng. Kangrunaan ditoy ti pannakatagiben koman, babaen ti panagmula iti kayo, ti nakaparsuaan. Ngem ti nakas-ang, awan ti nangipangpangag. Ta nabayag dayta a proseso, kunkunada idi.

Ket ania ita?

(Adda nayonna)