Ti anniniwan ti init (Maikadua a paset)

“Wen a, ngem saan laeng a dagiti katalonan ti umasideg, uray dagiti taga sabali a purok‚Ķ”

“Ania man nga intedmo iti padam a tao, agsublinto met laeng kenka. No sangabukel a pandesal ti intedmo, amangan no five-layer cake nga agsubli. No inikkam iti kasla kikit a beggang, amangan no apuy ti agsubli a manguram kenka!” inkatawana pay. Aysus, mabagtitak dedeng!

“URAY pangaldawan la koma, Amang,‚ÄĚ impasig ni Mistro Tonio, ti head teacher ti Cannaoay Elementary School, ta sangailienna kano dagiti nasurok a sangapulo a tao a mayat nga agsursuro nga agsurat iti sarita ken daniw. Mannurat ni mistro ken pinagbalinna a kurtina iti diding ti salasda dagiti inukkonna a plake ken sertipiko kadagiti pasalip iti panagsuratan.

“Mabalin ti sangabukel a kalding? Dakaminton ti mangluto.”

“Yamanenmi la unay a, Amang. Aggapu kadagiti nadumaduma a barangay dagiti agregget nga agsursuro. Umadunto la ketdi ti mannurat iti ilitayo. ”

Dua a kalding ti pinaparti ni Amang: kaldereta, kilawen, singkutsar ken dinardaraan. Uppat a kamanokan a dumalaga ti pinapayaan ken minarunggayan ni Saling. Paksiw nga ulo ken ipus ti oriles, ken naiprito a sabali pay nga ikan. Uppat a case a sofdrinks. Dayta ti indeliberko babaen ti dyip iti eskuelaan a pangisursuruan ni Mistro Tonio iti sarita ken daniw.

Dimngegak. Ta kas kuna ni Amang, bareng makasuratak met iti dallang ti kannaway iti malem wenno daniw iti kutit ti kuliglig.

“Ni Apo Candido Madaymen ti isponsortayo. Kasla kadakkel ti simbaan ti pusona. Saan nga agpatingga ti panagunnat dagiti imana. Maysa isuna kadagiti sangarakem nga anniniwan ti init‚Ķ”  impalawag ni mistro kadagiti adalanna.

Ay, mabagtitak, dedeng! Nagsabat pay dagiti kidayko ket tiningigak ni mistro. Apay, adda ketdin anniniwan ti init? Marakem aya ti anniniwan? Ket no kasla gemgem sa laeng ti puso ti tao?

Dimngegak pay. Ngem, diak latta maawatan dagiti sasawenna a mitmitiporpor, simsimilit, pipirsong, om-omeya, mitonimi, heyperbol, litlitot ken dadduma pay nga inikkanna iti ehemplo. No diak pay la nga agawid, talaga a mabagtitak, dedeng! Isu a nagpakadaakon. Adda paglaingan ti tunggal tao: diak met agpaatiw no panagraepan, uray ngata no agbarong- Tagalogak met ket diak ngata mapitakan‚Ķ 

Managbasa iti libro ni Amang. Napno iti liblibro, journal ken magasin ti maysa kadagiti siled ti balay. Nadumaduma dagiti nagsubskribiranna iti magasin ken pagiwarnak. Nakaragragsak no adda ipaw-it da Manong Paul ken Manong Steve a liblibro. Ti Biblia ti kanayonna a basaen iti naghexagon a linong iti lauden ti kamalig a nagatep iti pan-aw. Narangrang a nalabaga ti silaw ti linong iti rabii. Senial dagiti mangngalap, kunana man idi insingasingko idi nga iddepen ti silaw. Tumannawag ti linong iti pakabuklan ti Liccaong. Pan-aw ti atep ken rinitrit a tarikayo ti naghexagon a tugawan ti linong. Adda iti tengnga ti narra a lamisaan.      

“No sika ti aglaplapusanan, pakanem dagiti mabisin, painumem dagiti mawaw,” nabagas ti perrengna kaniak, a kasna la kuna: laglagipem koma dayta bagim‚Ķ!” 

Natulongannak met. Nagkatangkatangak idi kadagiti kalkalsada iti siudad. Mabisbisinan. Nakuttongak pay ketdin idi, ti kudilko laengen ti nangbungon ti bagik. Nadlawko idi a palpaliiwennak nga agkalkalkal iti basura iti dayta a tengnga ti aldaw a nakamulagat ti init. Agal-alingasaw ti pudot ket arigna mais a makirkirog ti tao. Diak nga ikankano ti nangisit nga asuk nga ipugpugso dagiti nalaaw a dyip nga aglabas. Idi awan ti nakitak a pagbiag iti aglatlati ken rutrot a dram, saanakon a nagbain nga immasideg kenkuana a nakatakder iti sango ti kantina. Dua a karton ken maysa a bag ti nakadisso iti kannigidna.

“Palimos man, apo. Uray no igatangko laeng iti maysa a tinapay,” nagtigergerak pay a nagpakaasi iti bisinko.

“Taga-anoka?”

“Bicol, apo‚Ķ”

“Apay nga agpalimoska ket nagdakkelanka a karne?”

“Immayak agsapul iti trabaho ngem awan ti nasapulak. Nadukotanak ketdi isu nga awanen ti pagpletek nga agawid. Intaray pay dagiti mannibrong ti bagko a naglaon kadagiti aruatek. Awan ti mangaasi kaniak‚Ķ”

“Iti kabakiran a siudad, guyoden ti tunggal maysa ti ipusna‚Ķ”

“Tulongannak kadi, apo‚Ķ adu ti ammok a trabaho‚Ķ”

“Saanka a dakes a tao?”

“Saan, apo‚Ķ nasingpetak‚Ķ nagagetak pay. Kaasiannak koma.”

Nanglangit a kasla nagpampanunot. Nangiruar iti pantalon ken polo manipud iti bagna, ket kinunana: “Inka agdigos idiay paupaan a CR. Agsukatka. Urayenka dita uneg,” ket inyawatna ti singkuenta pesos.   

Inyawidnak ditoy Purok Liccaong, sakup ti Barangay Cannaoay ti ili ti San Pascual. Nakipagnaedak. Nagbalin a katulonganna. Ditoy met laeng dakkel a balay a naam-ammok ni Saling nga anak ni Tata Inso a katalonanna ken agpapaay a katulong kadaydi Nana Ikka. Nagsinningedkami ken Saling. Di nagbayag, inaremko. Ni Amang ken ni Nana Ikka ti naggastos iti amin idi nagkallaysakami. Ditoykamin balay ni Amang nga agnanaed kadagiti uppat nga annakmi.

Natay ni Nana Ikka iti atake iti puso, piton a tawen ti napalabas. Nupay balo, maysan a dekada iti napalabas, saanen a nagasawa ni Amang.

“Makaasawa pay ti agtawen iti pitopulo a nasurok, Amang!” impasaksakko. Nasurdoak met no maminsan. Lalo kano no kabus. Mangmangngegko dayta ken ni Saling.

“Saanen a dayta a banag ti kaskenan iti lakay a kas kaniak. Din kasapulan ti lakay ti bara ti lasag ta ad-adda a makadengngep ti naraniag a panagtabon ti init. Awan ngatan ti manglitup pay iti pinanawan ni Ikka,” inkatawana pay. Sana inubba ti buridekko nga agtawen iti maysa. Insalana ta agmangmangit a di nakasurot ken ni inana a napan idiay ili.

Manipud idin, saankon a sinurdo maipapan itoy a banag. Napalalo nga anug-ogna idi naitabon daydi Nana Ikka. Makabulan a naliday. Sako la nakita manen ti raniag dagiti matana idi nasumokna iti agbasabasa iti Biblia.

         (Maituloyto)