Footer

Ti Anniniwan Ti Init (Maudi a Paset)

NAGTITINNALIAW dagiti pumurok. Awan ti nagtimek kadakuada, malaksid ken ni katugangak.

"Apay nga inaramidmo, Amang? Di pay ket sayangen dagiti pempen nga irik ken mais dita!"

"Pinuorak tapno daraskayo nga agtaray nga umay ditoy. Ta no saan, mataykayo…!"

Nagtitinnaliaw dagiti pumurok.

"Ti baybay! Nagngato ti danumna!" inyikkis ti maysa nga ubing a babai.

"Ne, apay, tumakdang metten ti baybay!"

"Ama, higante a dalluyon!"

"Tsunami!"

"Ama, nagdakkelen ti danum!"

"Maisualiten dagiti balaytayo!"

"Apo Dios a manangngaasi!"

"Kanibusananen ti lubong!"

"Dagiti tarakenko! Mataydan!"

"Dagiti sandia ken murod, awandan!"

"Nadadaelen dagiti mula a nateng!"

"Ti naganak a baboyko!" naganug-og ni Nana Pitang nga urayna la indalupisak.

"'Diay nuangko!" inlagaw ti maysa.

"Lakay, 'diay baka a naganak!"   inyanug-og ti maysa nga  ina.

"Diay kalding!"

"Agtalnakayo! Agsaganakayo ketdi. Apaman nga umbaas ti danum, agsublikayon iti purok ta kitaenyo no adda pay mabalinyo nga isalakan!" napintek ti mandar ni Amang.

 Mangrugin nga umadu dagiti agsasangit nga inna ken dagiti ub-ubbing.   Nagtataray ti kaaduan iti hexagon a linong. Sumagmamano dagiti lallaki ti nagpanggep a bumaba…

"Awan ti bumaba agingga a di umbaas ti danum! Napeggad. Paliiwentayo pay nga umuna. Amangan no ipiduana..!"

Bimmaybayen ti kataltalonan. Kasla nalukot a ruting dagiti balbalay. 

Imbaas ti danum kalpasan ti maysa nga oras. Dimmapo metten ti kamalig. Nagtataray a bimmaba dagiti lallaki. Idi masinuoda nga awanen ti pagpeggadan, bimmaba aminen dagiti pumurok. Nabatiak nga agmalmalanga.

"Apay, Itong a nakamuttalengka?"   

"Ay, mabagtitakon, dedeng! Mabalin met a nangpuorkayo lattan kadagiti bulbulong wenno garami, a di ket ti kamalig, Amang!" nagduaak pay ti nangkudkod iti di met nagatel a tuktokko. Urayko la ipungot ti kulotko ta kasla gurong ken lima nga agpa ngatan ti kadakkel ti barikawwet iti lulonak.

"Mapanunotmo pay aya dayta no kamkamatem ti kanito. No dayta imbagam ti pinuorak, namnamaem kadi nga agtataraykayo amin nga umay ditoy? Temtem laeng daydiay, kunayo, a!"

Ha? Wen aya? Kangel! Ay, mabagtitak nga agpayson!

"Ngem no uram, aminda ket sidadaan a tumulong! Agtatarayda pay. Isu a nagtataraykayo. Ken maysa, idi nakitak a nagpangato ti danum iti adayo a laud, ammokon ti sumaruno a mapasamak iti sumagmamano laeng a minutos. No diak nga inaramid daydiay, amangan no agkaraisualiten dagiti bangkay ken nadunor! Diak kayat a maulit ti nagpasaranmi idi. Nakaam-ames a didigra."

"Ania ti kayatmo a sawen, Amang?"

"Nagsasabatan kano ti fault line idta baybay, kuna ti PAGASA, agarup a nasurok a sangapulo a kilometro ti kaadayona iti takdang. Isu a no agginggined iti napigsa, dumakkel ti baybay. Idi agtutuboak, nasaksiak ti nakaro a ginggined a sinaruno ti tsunami. Nalmes dagiti dua a kabsatko a lallaki ken kakaisuna a kabsatko a babai. Adu ti natay a pumurok. Ammo ni Inso."

Isu met laeng a kasla agpalpaliiw idi ni katugangak ken tengtengngaaganna ti baybay!

"Dayta ti gapuna a naipatakder ditoy tapaw ti balay. Dayta pay ti rason a diak palubosan nga agbangon dagiti katalonan iti balayda iti igid ti baybay. Di sakiten ti panangisakripisio iti sanikua no pakasalbaran ti adu a tao, Itong. Dayta koma ti laglagipem."

Saanak a nakatimek. Minatmatak lattan ti umas-asuk pay laeng a kamalig. Sa dagiti nalukotlukot a balay dagiti katalonan. Dagiti kasla nabuak a kuton a kapurokan. Iti laud, agung-ungor pay laeng ti baybay ken dadakkel pay laeng dagiti agburak a dalluyon.

"Kadatayo, ti laeng sanikuatayo ti isakripisiotayo para iti pagimbagan ti ad-adu a tao. Ngem ti Namarsua, insakripisiona ti Anakna, para iti pannakaisalakan ti amin a tattao…"

Nakudkodko manen ti di met nagatel a tuktokko. Nalagipko ti binasa ni Saling a binatog ti Nasantuan a Biblia idi kanikadua a rabii nga inkam sarsaritaan dagiti annakmi sakbay a naturogkami: panawanyo dagiti sanikuayo ket sumurotkayo kaniak…                          

"Irik laeng dagidiay napukaw kadata, Itong. Ngem no dagiti pumurok ti napukaw, ad-adu nga irik ti mapukawta ta awan metten ti mangtalon kadagiti dagata, saan?"

"Ha? E, wen, aya, Amang? Hustoka!"  Ay, mabagtitak, dedeng, kinakangelkon! Awelakto met ngamin idi agis-iskuelaak isu a diak pay naturpos ti maikadua a tukad ti sekundaria.

"Uray puotem ti kunak, inton sumaruno a panagaapit, adunto manen ti irik nga ipempenmo. Mangbangontanto manen iti kamalig. Ayabamto dagiti pumurok a tangdanan."

Saanakon a nagtimek. Agingga iti dapan ti isemko. Raemek ti inaramid ni Amang. 

"Inka ketdi idiay purok. Ta kitaem no ania ti maitulong. Ibagam a ritritenyo iti chainsaw dagiti troso dita likudan ti balay ta pagbibingayanda. Ibilinmo ken ni Inso nga umay nga insegida ta maammuak no mano ti nadadael a sanikua. Nasken a maireport a dagus idiay munisipio."

Adda dagiti sumagmamano a natay a dingo. Nadadael dagiti kalapaw ken kagamitan. Nadadael dagiti murod, sandia ken natnateng. Ngem, awan ti natay ken nadunor kadagiti pumurok.

Nagtitinnulong dagiti pumurok a nangbangon kadagiti pagnaedanda babaen manen ti tulong ni Amang. Tunggal pamilia, inikkan ni Amang iti pagbiagda ken pinabulodanna amin a pamilia iti igatangda kadagiti aruatenda ken gamigamda.

Nagasat dagiti pumurok. Ngem iti Nagtarayan, lima a mangngalap ti mapukpukaw a parnuay ti tsunami. Sumagmamano met ti nadunor ken nadadael a sanikua kadagiti dadduma pay a barangay iti igid ti baybay.

KASLa punsionan ta sibubukel a pumurok ti timmulong iti panagbangonmi manen iti kamalig. Nagrungrungiitak idi nalpas ti kamalig a nagdiding iti tabla ken nagatep iti kinerker a pan-aw. 

"Palapalenka kamman, Itong, ania ti rungrungiitam, aya?"  inlayat ni Mang Colas ti sangareppet a bamban ngem agkatkatawa. Nadlawko a naiturong amin a mata kaniak.

"Pasensiaanyon ti lakayko, ta kabus ita, aldawna!" binagi met ni Saling.

"Ne, kapurokan, ammoyon ti aramidenyo no maur-uramto manen daytoy a kamalig! Saan nga ang-angaw!" inrungiitko latta.

"Bekkelenkakamman, ti la ketdin sasawem!" tinambiog ni Saling a baketko ti bukotko ket urayak la kinelkel iti uyek ken dandani napadaramudom. Binataknak met ketdi nga insegida sanak inarakup nga agkatkatawa. Nagkakatawa met dagiti kapurokan a nangkantiaw kaniak.#