Footer

Ti Arte Ti Komunikasion Ilokano 101 (Maika-14 a paset)

Addaan iti uppat a kita ti komunikasion:  ti panagdengngeg, panagsao, panagbasa  ken panagsurat.

Panagala kadagiti impormasion nga agpaay para iti bagi, iti pamilia, kadagiti gagayyem ken para iti sapasap  wenno kaaduan ti panagdengngeg ken panagbasa.

Kabaliktadna ti panagsao ken panagsurat ta panangited iti impormasion wenno mensahe dagitoy.

Nupay kasta, nagennegenned dagitoy nga uppat a kita ti komunikasion segun iti kaadu ken kalawa dagiti mangar-aramat wenno agus-usar a kas naipamatmat kadagiti kaudian a panagamiris dagiti otoridad itoy a banag.

Kastoy ngarud ti pannakaiwarasna:

 

Panagdengngeg – 45%

Panagsao – 30%

Panagbasa – 16%

Panagsurat – 9%

 

Apay a dakdakkel nga amang ti apag ti panagdengngeg ngem ti panagsao? Ad-adu dagiti dumngeg ngem kadagiti agsasao. Kalakaan nga aramiden.

 Apay a kabassitan nga amang ti apag ti panagsurat? Kadakuada amin nga uppat, daytoy panagsurat ti karirigatan amin nga aramiden.

Ti dumngeg ti kalakaan nga aramiden: itungangam lattan wenno iperrengmon ket dumdumngegkan iti agsasao. Posible nga adda pay  dadduma nga ar-aramidem,  kas iti pannangan, panagobra ken dadduma pay kabayatan ti inka panagdengngeg. Isu a daytoy ti kalakaan nga aramiden.  

Kasta man met laeng ti agsao, naglaka. Ngem ketdi, adu dagiti saan a nasanay nga agsao iti tallaong lalo kadagiti makunkuna nga extemporaneous. Kas maysa nga arte ti komunikasion, nasken nga adalen ken sursuruen ken aramiden no kasano ti agsao iti extemporaneous iti tallaong, wenno biglaan wenno asalto a saan a nakasagana ken awan  a pulos ti pamalpalatpatanna iti inna sawen.  Adu dagiti nasken a sursuruen itoy a banag no kasano ti agsao, iti takder, timek, panagarte ken panangiyebkas kadagiti  balikas. No kasano ti agsao iti makaallukoy iti imatang ken no kasano ti agsao iti addaan iti anag ti biag ken kaipananan. No kasano ti agsao iti makaimpluensia  ken makaited iti naan-anay a pannnakapnek kadagiti dumngeg. Maysa nga arte ti panagsao. Isu a nasken a maammuan ti amin ken maadal tapno nalaklaka nga iyaplay iti idadateng ti situasion wenno batang itoy nga akem.

 Kasta met iti panagbasa. Saan a basta lattan agbasa gapu ta  kayat. Adda met dagiti kangrunaan a kasapulan ken akmen iti umno a panagbasa. Ngarud itoy a punto, nasken met ti panangadal no kasano ken no ania ti arte iti panagbasa. Adda met dagiti apag itoy a panagbasa segun iti kapaspas ken kaadu dagiti balikas a basaen iti kada minuto. Adda dagiti panawen itoy a panagbasa. Adda panawen a nasken a paspasam ti agbasa tapno makamatmo ti maungpot nga oras kabayatan ti panangsepsep iti mensahe. Idinto ta adda panawen nga uray saan a napaspas ti inka panagbasa ta saanka met nga agkamkamat iti oras. Adda pay dagiti nasken ken rumbeng a suroten no kasano ti agbasa. Kas maysa nga arte ti komunikasion, nasken ken rumbeng laeng ti naan-anay  nga impormasion iti pannakaammo itoy nga arte tapno ad-adda pay ti pannakairanud.

Segun iti datos a naipakitatayo,  basbassit ti agar-aramat iti panagsurat agsipud ta saan a kabaelan amin dagiti dumdumngeg, dagiti agbasbasa  ken dagiti agsasao ti agsurat iti nalinteg ken maitutop  ken naurnos .

Libtawantayo pay laeng dagiti dadduma a kita ti komunikasion. Itoy a gundaway, unaentayo a trataren ti panagsurat ngem kadagiti dadduma  pay a kita ti komunikasion.

 Apay a basbassit ti apag ti agsursurat? Ania  aya ti makagapu? Narigat aya ti agsurat iti umno ken nalinteg a binatog?

 Nasursuro amin a literado ti agsurat. Laeng ta adu met dagiti saan a makabael nga agsurat iti nalilinteg a balikas  ken grupo dagiti balikas wenno parapo. Adu dagiti makabael nga agsurat kadagiti binatog (sentence) ken parapo ngem saanda a kabaelan ti agsurat iti naurnos, nalinteg, makaay-ayo ken makaimpluensia. Adu met ngarud dagiti kita ti sinurat kas iti daniw, sarita, salaysay, abstract, nobela, damag, editorial, opinion ken dadduma pay.

 Ta ania ngamin aya ti panagsurat? Ania ti makagapu no apay nga intay agsurat? Ania dagiti aspeto ti panagsurat? Ania ti maited a pagimbagan ti panagsurat? Ania ti pagdudumaan dagiti sinurat? Kasano ti agsurat iti nalinteg a binatog ken parapo? Kasano ti agsurat iti makaay-ayo? Kasano ti agsurat iti makaimpluensia? Kasano ti agsurat kadagiti nadumaduma a sinurat? Kasano ti agisagana iti sinurat?

Ay, adu! Ken nalawa daytoy a benneg. Ken nalabit a kasapulan pay nga isubli ken irebisa dagiti sinurattayo nga immuna ditoy met laeng a kolum no kasano ti agsurat iti sarita, daniw ken salaysay. Recap, kunada man.

Intay man ngarud rugian nga ibinsabinsa daytoy a topiko: panagsurat.

Ta ania  ngamin aya ti panagsurat?

Maysa a wagas a panangidanon iti kapanunotan ken rikna ti maysa a tao babaen kadagiti simbolo wenno pannakabagi ti aweng wenno uni dagiti sao ti panagsurat.

Ipaneknek  pay daytoy ti kabaelan ken kalawa ti ammo ti maysa a tao, a saan laeng a dumngeg, agsao ken agbasa ti ammona no di pay ti karirigatan amin nga aramiden.

 Adda dua a klase ti panagsurat.  Ania  aya dagitoy?

 1) Addaan iti annuroten (guided wenno pinatnubayang pagsusulat)

2) Nawaya a panagsurat

         (Adda tuloyna)

, ,