Footer

Ti Arte ti Komunikasion Ilokano 101 (Maika-15 a Paset)

1. Ania ti kayat a sawen ti addaan annuroten a panagsurat? No dadduma,  daytoy ti aw-awaganda iti formal writing wenno format iti Ingles. Adda dagiti annuroten a nasken a masurot tapno makabukel iti naurnos  ken makaay-ayo ken makaimpluensia a sinurat. Ania man daytoy a kita ken klase ti sinurat, pormal no ibasar iti pannakasuratna, nasken ngarud a suroten dagiti wagas a maitutop tapno magun-od ti naan-anay a panggep ken maited ti mensahe ti sinurat kadagiti nagbasa ket maaddaanda iti pannakapnek.

2. Ania met ti saan a pormal wenno informal writing? Awan ti wagas a suroten. Nupay kasta, medio narigrigat la bassit nga aramiden daytoy kadagiti dadduma ta no ti mangimpluensia ti panggep, nasken a kapkapnekan ti nagbasa ta no saan, awan ti serbina ti sinurat.

 Ti daniw a free verse ti ehemplo ti sinurat a nawaya, awanan iti annuroten. Free ngarud isu a nawaya ken awanan iti annuroten. Kasta man met laeng ti daniw nga avant-garde. Saanna a suroten dagiti wagas ken annuroten no kasano ti agsurat iti daniw. Adda kabukbukodan ti nagsurat nga aramaten ken istilo  ken wagas iti inna suraten. Laeng ta kas  nakunatayon itay, medio narikrikut la ti agsurat iti kakastoy ta no saan a nalawag a maawatan, saan a nalawag ti mensahe, saan a nalawag kadagiti nagbasa, addaan iti tendensia a dina maakem ti akemna a kas sinurat gapu ta saan a maawatan wenno manmano ngarud ti makaawat itoy.

Dagiti kasapulan iti panagsurat

1. Naannad a panagplano wenno panangisagana

2. Umno ken maitutop ti sinurat kadagiti agbasbasa wenno kadagiti agbasa kadaytoy.

3. Nagkaykaysa wenno addaan yuniti. 

Ania ti kayat a sawen ti naannad a panagplano? Kasapulan aya a planuen pay ti suraten?  Wen, nasken a planuen, balabalaen ti aramiden tapno naurnos, agsasagannad ken saan a ti la pappapanan ti sursuraten. Dagiti kunkunada a sagursuran ket dagiti adda nailalaok wenno naisapit a saan a maitutop iti topiko wenno adu unay ti nagturturongan wenno napnapanan ti sinurat ngem maymaysanto met laeng ti papananna a paggibusan ken maymaysanto  met laeng ti kangrunaan a panggepna no di panangitedna iti mensahe.

Naannad a panagplano. Nasken daytoy ken maitutop ti topiko kadagiti agbasa. Daytay ited kadakuada ti kayatda a basaen ken kabarbaro nga  impormasion a kas umayon iti riknada. Kas pagarigan koma iti ummong dagiti mannalon, no daytoy ti target a tallaong, ngem maipapan iti nuclear research and applications, nanotechnology in information technology, latest research in medicine ken no kasano ti agaramid iti telebision ken digital kamera ti topikom, natural laeng a saan a naiyayon dayta a topiko para kadakuada.  Out of topic a makunkuna. Isu a nasken ti panangpili iti topiko a maitutop kadagiti target a tallaong wenno audience. Maitutop a suraten. Adda  maitutop a pagpaayanna.

Mairaman met iti naannad a panagplano ti panangisagana iti panagsasaganad ti sinurat. Ket ti panagaramid iti balabala wenno outline ti kasamayan a panagplano iti sinurat.   Apay ti outline? Tapno naurnos ken agsasagannad.

Kas itoy a topikotayo, addaan iti balabala nga isu ti sursuroten ken inawagantayo pay iti silabus.

 

Dagiti klase ti panagsurat iti outline wenno balabala.

1. Topic outline, wenno ti balabala maipapan iti “sino” wenno tattao wenno tao.

 Kas koma itoy nga urnos:

 

1. TAWID NEWS MAGASIN

          a) Staff

          b) Reporters

          b) Contributors

          c) Advertisers

No suratem ti maipapan dagiti aggunggunay a tattao iti TAWID NEWS MAGASIN, kastoy ti panagsasagannad wenno urnosna. Umuna ti maipapan ti staff, sa reporters, sa contributors ken advertisers. Saan a mabalin a suraten ti maipapan ti advertisers sa manen isapit ti contributors ken reporters sa idi kuan ti la imbagbagamon ket idi agangay saanen a masinuo ti sasawen no maipapan iti advertisers, reporters wenno staff. No maipapan iti staff, staff laeng; no malpas, isarunon ti reporters; no malpas, isaruno manen ti contributors; sa no malpas manen, isarunon ti advertisers. Di kad naurnos ti kasta a panagsurat, saan? Panangbalabala kunada daytoy.

Uray iti panagsuratan iti daniw, damag, salaysay ken sarita, addaanda iti makunkuna a balabala a nangisakaban iti sinurat. No awan ti balabala kasla nasawang a  penned ti karayan.     

 

2. Sentence outline. Ad-adu ti impormasion nga isuratmo.

 Ehemplo manen:

 

1) Tawid News Magasin

a) Ania ti maited a pagsayaatan ti Tawid News Magasin iti komunidad?

 b) Apay a nasken a basaen dagiti amin nga umili iti Ilocandia ken Cordillera ti Tawid News Magasin?

c) Ania ti pagdudumaan ti Tawid News Magasin ken dagiti dadduma pay a pagiwarnak nga Ilokano

d) ken dadduma pay?

 Iti daytoy nga urnos, saan a maipapan kadagiti tattao nga aggunggunay iti likudan ti Tawid News Magasin ti suraten no di iti maala nga impormasion maipapan itoy a babasaen.  Maipapan laeng itoy a banag amin a  suraten ket iligsaymon ti maipapan kadagiti tattao nga aggunggunay iti likudan ti magasin ta saanen a maiparbeng dayta ta adda met maitutop a wagas ti pannakasurat iti maipapan kadakuada a kas nadakamat iti immuna.

Ad-adu dagiti impormasion a kas iti nadakamat nga ehemplo ngem dagiti tattao wenno personal. Kastoy ti agisagana iti sentence outline.

       (Adda tuloyna)

, ,