Footer

Ti Arte ti Komunikasion Ilokano 101 (Maika-16 a Paset)

OUTLINE. Kadagiti dadduma, paragraph outline ti aramidenda. Dagiti nagsasaganad ng urnos ti pannakasuratna ket babaen ti parapo wenno paragraph. Naurnos ken nasamay met daytoy a wagas. Inton urnosemon ken isuratmon ti pinal a rupa, daydiay laengen agisapit wenno agkissay ti aramidem wenno agiyalis  wenno agikkat iti parapo iti aramidem.

Nabaked a sinurat dagiti naibasar iti outline. Aniaman a sinurat. Kadagiti dadduma, uray kadagiti kolum ket agaramidda pay iti outline tapno naurnos ti panagisuratda.

Kas pagarigan koma ta maipapan iti  kimat ti topikom. No aramiden ti ababa nga outline:

 I.  Introduction

a) Hook line. Pangawis kadagiti agbasa. Rugi. Dagiti saludsod ti kaadduanna wenno gagangay a rugi itoy.  Adda met mangirugi iti idioma wenno pagsasao wenno dagiti ababa laeng a pangawis iti imatang. Wenno ti mismo a tema ti suraten. Mismo a tema: agsipud ta kimat ti topikom, mabalin a kunaem (iti kaunaan a linia wenno itoy a paset a pangawis iti imatang): Liklikam ti kimat, no dimo kayat ti maunnat!

b) Ababa a depinision ti kimat.

II. Bagi.

a) Kangrunaan a padamagmo wenno ibagam wenno argumento no isu. Ania daytoy? Kas pagarigan koma kayatmo nga ipadamag nga adda nakimat iti baranggayyo. Urnosem met laeng daytoy babaen ti pangaramatmo wenno panangilagam kadagiti 4Ws ken 1H wenno 5Ws ken 1H. NGEM, dimo liplipatan daydiay hook line lalo no daytoy ti temam, a kas iti nadakamat. Kasapulan a depensaam daytoy ta isu ti tema.

Kas pagarigan koma: Liklikam ti kimat no dimo kayat a maunnat, sangkakuna dagiti lallakay ken babbaket, ngem di inkaskaso ni Angkuan Manguros ti pammagbaga. Madaman a nakamassayag ti bangkayna iti mismo a pagtaenganda iti Brgy. San Pedro kalpasan a nakset ti sibubukel a bagina nga inarado ti kimat idi Agosto 10 iti malem kabayatan ti panagruotna iti kanen ti nuangna iti tambak ti minaisanna. Etcetera…

Sumarunon dayta “H” wenno “how” wenno apay.

Dayta maika-5 a “W” ket maaramat laeng no saan a naimatangan wenno adda nagtaudan ti impormasion iti inka suraten: kas impadamag ti radio, kas kuna ni, kas naimatangan ni lakayna, baket kdp. Ken dadduma pay a source ti inka sinurat. Source ti kayat a sawen dayta nainayon a “W” wenno  eksakto a kayatna a sawen ket WHENCE.  

b)    Maikadua a padamag wenno argumento wenno isalaysay: (isurat met laeng a kas iti immuna) Daytoy ket umasping met laeng iti kangrunaan a bagi ti sinuratmo.

c)     Maikatlo, no adda..

d)Maikapat…no adda…(kdp)

III.   Konklusion: 

a) nalawag a panangidepensa iti tema wenno argumento

b)   opinion

i. tapno maliklikam ti pannakakimat

ii. ania ti aramiden no agkimkimat…

 No maisurat nga  umuna ti outline, naurnos ken agsasagannad dagiti pasamak  ket makaay-ayo a basaen.

Adda dagiti nalawlawag pay a pannakaisurat ti outline, dagiti detaliado amin a paset ti suraten tapno daydiay laengen agisakab ti aramiden.

 3. YUNITI (UNITY)

 Yuniti ti maikatlo a kasapulan iti panagsurat. Kaisahan kunada iti Tagalog. Nagkaysa wenno yuniti. Addaan iti maymaysa a topiko wenno sasawen.

Ta ania ngamin aya ti yuniti a makunkuna? Isu daytoy ti panangiparang iti naurnos a pannakaisurat ti maymaysa a topiko, panangipaay iti pokus iti maymaysa a topiko, ken addaan iti sistematiko a pannakaiparang ti topiko ken pannakawarwar ti (padamag, parikut wenno argumento) ken ti naannayas ken nalawag a maawatan a pannakasolbar, singasing man laeng daytoy wenno napadasanen.

Naurnos a pannakaisurat. Dayta ngarud ti rason no apay nga adda outline tapno makita  nga umuna ti urnosna. No madlaw a saan a naurnos ti panagsasagannad ti pannakaisuratna iti outline, baliwan. Outline pay laeng dayta. Di met nga isu ti sinurat nga ipresenta. Mabalin pay nga aramiden babaen ti long hand wenno surat-ima. Nalaklaka a baliwan ti outline ngem ti sibubukel a sinurat. No kapkapnekan ti urnos ti outline, naurnoston ti sinurat.

Naannayas ken nalawag a maawatan. No awanen ti sabali a maisapit iti saritaan. No ti topiko laeng ti isurat ket awanen ti sabali pay. Awan ti sagursorna a kas kunkunatayo a kanayon.

Kadagiti sumaruno, saan laeng a maipapan iti outline ti intay dakamaten no di pay  intay iparang dagiti wagas wenno addang no kasano ti agsurat.

                (Adda tuloyna)

, ,