Footer

Ti Arte Ti Komunikasion Ilokano 101 (Maika-18 a paset)

SEGUN iti paliiwko kadagiti sumangsangpet a manuskrito ken kadagiti binasak (dagiti naisalip a sarita ken daniw), adu dagiti killo, putedputed ken awanan iti anag a binatog ken parapo.

Saan laeng a dagiti agdadamo no di pay dagiti beteranon wenno dagiti adda payen ukkorda a premio a mannurat ti nakapaliiwak iti kastoy.

Isu nga itoy a topiko,  nasken a dakamatek ti kinapateg ti binatog ken parapo iti panagsurat. Ta agpannuray ti kinasayaat ti basaen ken makaawis iti imatang no naurnos ken naannayas dagiti binatog ken parapo.

 Lalo iti sarita ken iti daniw.

No maipapan iti paria ti ibagbaga ti binatog, sana insagpaw ti tarong, okra manen, kamatis, bugguong, lasona, napukaw daydiay yuniti a kunkunatayo wenno kaisahaan ni Anggalog. Dina pay la imbaga a pinakbet ta isu met laeng nga isu ti turongenna.

Iti met parapo, kas maibasar kadagiti nagsangpet a manuskrito ken nabasak, no dadduma, saanko a maidasig no ania ti langada.

Adda daydiay nakabasaak (wenno nakangngegak sa) a ti panangidasigmo no ania dagiti parapoda ti sikreto da NVM Gonzales ken Francisco Sionil Jose.

Ta kasano ngamin aya ti agaramid iti parapo?

Iti Iluko, nalinteg ken naurnos dagiti parapo dagiti mannurat a babbai a kas kada Linda Lingbaoan-Bulong, Cecilia Peta-Kuan, Clarita Sumahit ken Virginia Duldulao. Ammoda wenno kabisadoda ti agsurat kadagiti parapo a makaay-ayo a basaen. Daytoy ti pagpigsaan dagiti sinuratda.

Apay kadi ti parapo ken binatog? Nasken aya?

 Wen met a.

 Malaksid iti topiko wenno idea, maisuratda a makaay-ayo. Dayta ti akem dagiti binatog ken parapo. Uray man  napintas ti ideam no nakapsut met ti pannakaisuratna, nawara,  kasla trampo a karrakarra a di met makaruar iti ruar ti bakod, awan serbina. Saan a kas dagiti AGINDUROG a trampo nga inton agsardeng, adayo ti tinarayna  ken rimmuar pay iti bakod wenno iti uged a sirkulo.

Ania  ngamin aya ti parapo? Kasano ti agaramid iti nalinteg a parapo ken nalaka a maawatan?

 Ala, agsawentayo iti diksionario no ania ti parapo.

 Paragraph is a group of related sentences developing a single topic.

 Ti parapo ket grupo dagiti agkakaingas wenno addaan iti relasion a binatog iti maymaysa a topiko wenno idea wenno argumento.

 Subliantayo ti ehemplo itay: no agaramid iti parapo maipapan iti paria, paria laeng dayta, awanen ti sabali pay a maisapit. No kayatmo nga ilawlawag wenno ibinsabinsa ti tarong , sa okra, sa bugguong wenno ania  la ditan, addaanda iti bukod a parapo. Ngem no kayatmo a pagkaykaysaen ida amin iti maymaysa a parapo, saan a para paria ti aramidem no di parapo ti “pinakbet” ta dayta ti umno. Isu a kunana, related sentences developing a single topic.

Kasano aya ti agsurat iti nalinteg ken nalaka a maawatan a  parapo?

Kastoy ti panangilawlawag ni Corazon Almario iti librona a napauluan iti Developing Skills in Grammar and Composition 2.

 1. Limitaran ti parapo iti maymaysa laeng a topiko.

2. Mangpili iti topiko nga adda pannakaammom wenno topiko nga interesadoka.

3. Ikagumaan nga amin a binatog iti parapo ket parang-ayenna wenno pabilgenna ti topiko.

4.  Usaren ti topiko a binatog a mangilawlawag iti kangrunaan nga idea iti parapo.

5.  Agaramat iti clincher  no kasapulan ti dramatiko nga epekto iti parapo.

6. Urnosen dagiti idea iti umno a wagas ken nagsasagannad tapno masurotan a nasayaat dagiti agbasa.

7. Usaren dagiti nadumaduma a tekniko iti panangidur-as iti panagsurat iti parapo.

8. Agaramat kadagiti transitional expression tapno agkakamayyet wenno agkakamet, agkakapet ti idea  iti uneg ti parapo wenno dagiti parapo.

9.     Usaren ti lengguahe a maitutop kadagiti agbasbasa.

10.  Iturong iti umno a karirikna ti sinurat

Kastoy kano ti aramiden, kuna ni Almario. Sangapulo amin dagitoy a kangrunaan wenno nasken nga  ikkan iti naan-anay nga  imatang no kasano ti agsurat iti parapo. Ilawlawagtayo.

1. Limitaran ti parapo iti maymaysa laeng a topiko. Nailawlawagen.

2. Mangpili iti topiko nga adda pannakaammom wenno topiko nga interesadoka. Dika agsasao maipapan iti banag nga awan a pulos ti ammom wenno pamalpalatpatam ken saanka met nga interesado. Kas pagarigan koma maipapan iti kabaruanan a teknolohia, ti artificial intelligence a nangsukat iti optical process ti topikom, nasken nga adda ammom maipapan itoy a banag lalo iti nanotechnology agraman ti pakasaritaan dagiti immun-una ngem dagitoy a teknolohia kas iti vacuum tube, transistors, integrated circuit ken microprocessor (pangawag iti agdama a teknolohia). Dimo gamden nga ilawlawag ti E=emf2 Albert Einstein no dimo pay ammo ti P=V*V/R=V2/R=V2/R wenno E=square root of W*R=W/I=R*I ken dadduma pay nga equation ken formula iti energy wenno power wenno voltage source ken kanayonda. Ti topiko ket daytay ammomon, pamiliarka, kabisadomon, rinesertsmo, inadalmo, inamirismo, ineksperimentom.

3. Ikagumaan nga amin a binatog iti parapo ket parang-ayenna wenno pabilgenna ti topiko. Sangkadagullittayo daytoy kadagiti immuna a sinurat iti daytoy a kolum.

4. Usaren ti topiko a binatog a mangilawlawag iti kangrunaan nga idea iti parapo. Daydiay sawem iti parapo ket maitutop a para laeng iti topiko babaen ti panagaramatmo iti ababa, nalawag ken nagsasaggannad a binatog.

       (Adda tuloyna)

, ,