Footer

Ti Arte Ti Komunikasion Ilokano 101 (Maika-26 a paset)

Kadagiti met agraduar iti kolehio, no saanda a nalaing a sumao, marigatanda wenno dida madependaran ti thesis wenno dissertationda. Dakkel daytoy a bentahe ti nalaing a sumao.

Ta ania ngamin aya ti talugading dagiti nalaing a sumao?

1. Makaay-ayo a personalidad.

No personalidad, kunatayo, saan laeng nga iti pisikal no di pay iti akin-uneg a bagina: ugali, panagpampanunot, pannakilangen ken no kasano a sanguenna ti parikut. No addaan makuna a personalidad, saan laeng a guapo wenno napintas, no di pay addaan iti makaay-ayo ken pagwadan nga ugali.

2. Ammona ken kabisadona ti sasawenna.

Wen, kasano a patiendaka dagiti dumngeg no dimo met ammo ti sasawem? Masapul nga ammom wenno kabisadom ti kayatmo nga ibaga. No fortem ti agpakatawa, ammom wenno kabisadom dagiti tekniko ti komediante.

No character actor wenno aktres met, ammoda ti mangiyagus iti emosion. Sikreto dagiti artista daytoy. Nalaingda a sumao. Artista ngarud no mababain nga agsangit wenno agarte?

Maibilang met a panagsao ti panagkanta. Ngem no mabain a sumao (iti porma a kanta), awan a, saan?

3. Addaan iti natibker a rikna ken nawada a kapanunotan.

Dagitay mararaem nga spokesman wenno spokeswoman ti ehemplo ditoy. Diplomado kada diplomat. Dagiti negosiador iti kidnapping, peace process ken dadduma payen dita. Addaanda iti natibker a rikna ken nalawa a kapanunotan.

Kangrunaan itoy ti maysa nga ama. Kasapulan ti maysa nga ama a natibker ti nakemna ken ken nalawa ti kapanunotanna iti uneg ti pamiliana tapno raemen dagiti annakna, kaarrubana ken amin aminen.

4. Nalaing a sumao iti bukodna a dila wenno sao iti mismo a lugar a yanna.

No Ilokano, nalaing a sumao iti Iluko. No English ti aramatenna, nalaing latta. No Tagalog, nalaing met. Kabisadona ti lengguahe nga agaon iti ngiwatna.

5. Makaay-ayo ti panangisawangna kadagiti balikas. Addaan iti umno nga intonasion.

Adda dagiti nalaing a sumao ngem di makaay-ayo a denggen ida ta ngalngalenda dagiti balikasda, napartakda a sumao ken di maawatan ti ibagbagada. Isu a kasapulan ti naannayas, nalawag, ken umno nga intonasion iti panangisawang kadagiti balikas tapno maay-ayo dagiti dumngeg.

Kas pagarigan ta atiddog ti diskursom, kasapulan a matengngelmo ti imatang dagiti dumdumngeg. Ammom ti kanito a pagladingitem ida, ti kanito a pagkatawaem wenno pagguraem ida. Ngamin, ikutmo dagiti makaay-ayo a panangisawang iti balikas a mangibalud iti emosion ken rikna ti dumdumngeg.

6. Nalawag a panangisawang.

Saan a daydiay binubugkaw. Nalawag a mangngeg, saan a napigsa wenno makatitileng ken saan met a nakapsut unay a dagiti laeng abut ti agong ti makangngeg. Basta nalawag a maawatan. Naalumamay a panagsasao. Mararaem.

7. Adda nalawag a pagsaipan ti agsasao ken ti dumdumngeg.

Wen met, no nakakidemka nga agsasao, agmisuot dagiti udiensmo. Ngem no adda ?eye to “eye contact” with matching kidday and sensias, with pasaruno a katawa, di kad mayat? Ngem no dinumogan ti ispiker ti papel a basbasaenna iti rabaw ti rostrum, amangan no dina napuotan, awan gayamen ti dumdumngeg kenkuana. Taliawen ti kasasao, manipud kannigid agingga iti kannawan, iti tengnga, iti likudan, iti sikigan.

Dagitoy ti sumagmamano a talugading dagiti makunkuna a mararaem a sumao. Adu pay ngem bagiyo metten ti mangited iti ehemplo.

Dagiti kasapulan iti makapnek a panagsao:

1. ammo

2. sanay

3. panagtalek iti bukod a bagi

 

Ammo. Kas iti nasao iti ngato, nasken nga ammuen ti isawang. Saanka nga agibaga iti dimo ammo a banag. Saanka nga agipadamag iti damag a dimo ammo a nalaing ti napasamak. Dimo idiskurso ti maysa a banag a dimo sinukisok. Dika makidebate no awan ti ammom iti tungtongan. Saanka laengen nga agpainterbio no dika met nagsukisok iti posible nga ibagam iti interviewer. Nasken nga ikut amin dagitoy nga “ammo” sakbay a sumabak.

 

Sanay. Sanayan laeng dayta, kuna dagiti dadduma. Maala iti praktis. Ngem no dika man la padasen ti agpraktis nga agdiskurso wenno agkanta wenno agdaniw iti tallaong, awan a. Praktis lang ang katapat. Kung ayaw mo ng praktis, talagang wala ka nang binatbat.

3. Panagtalek iti bukod a bagi. No kabaelanda, apay ketdin a dimo kabaelan?

Kastoy met ti kunak iti bagik idi damok ti lumaok iti poetry reading. Diak ninamnama a nasurok gayam a sangaribu ti dumngeg ken agkakalaing a propesora ken propesor dagiti kaduak. Sipud ta diak sanay, naglulok ti tumengko, hehehe! Ngem impilitko a kabaelak met ti agdaniw. Kabaelak ti agsurat, diak ketdin kabaelan ti agibasa?

Panagtalek iti kabaelan. Iti bukod a bagi.

(Adda tuloyna)

, ,