Footer

Ti Arte Ti Komunikasion Ilokano 101 (Maika-28 a paset)

INTRODUKSION pay laeng dayta. Dika pay la nakatengnga. Dimo pay la rinugian ti mismo a panagsaom no agbitlaka koma.

Kadagiti dadduma, agaramatda iti gimmick tapno maallukoyda a dumngeg ti tallaong. Agistoriada, agpakatawa, ken dadduma pay a gimmick ti ipakatda sakbay nga agsaoda wenno iballaetda iti bitlada.

Malagipko ti maysa a nalaing a bumitla a pulitiko iti Abra,  sakbay nga agsao iti tallaong, kunana: “Parangrangenyo dagiti silaw tapno makitadak!” Nagbalin a  punch line kenkuana daytoy. Wen, ta napugot daytoy a diputado.

Kastoy met ti pakatawa ti maysa a senador sakbay nga agbitla:  “Dagiti adda iti likud, mabalinyo ti tumakder tapno makitadak. Dagiti adda iti kalikudan, tumakderdan kadagiti tugawda!” Awan sa  pay five feet ngamin ni apo senador!

Kalpasan a nasaoda dagitoy, (punch line), mangngeg ti amin ti timek: adda panawen a naalumamay, panawen nga  ingangato, panawen a nakangatngato (kagiddan pay ti danog iti angin) ken dadduma pay. Ammoda no kaano ken kasano nga ideliberda daydiay intonation kadagiti dumdumngeg.

Sanay iti daytoy a banag – panagsao iti umno – dagiti adda iti broadcasting. Ngem idi damo, dida nalaing a sumao wenno dida nalaing iti panagsao. Inadalda. Impadasda. Inamirisda. Inulitda nga  impadas. Padas, Ulit. Padas. Ulit. Agingga a naperpektoda. Isu ngarud nga adda panagsanayda. Isu ngarud nga adda panagsursuroda. Isu ngarud a nasken ti intay panagsursuro iti nasamay  a panagsao.

Kadagiti titser? Ahuuu! Uppat a tawen a nagsursuroda iti kolehio, kunam sa! Practice teaching laengen ket 10 units wenno katukad ti maysa a semester. Agasem dayta  nga inda panagsursuro? Ngamin, nasken ti panangperpektoda iti makunkuna nga speech and oral communications tapno  saan nga agturog dagiti estudiante. “Makapaturog nga agisuro!” “Naglaing nga ag-motivate, ania?” Kasta  man. Pagdiligem man dagita dua a titser? No makapaturogka la ngaruden a titser, santo pay la nauyongka wenno awananka iti konsiderasion, awan ti masursuro dagiti estudiantem. Posible nga adu pay ketdi ti ag-drop!

Isu a rekisito dagitoy lima nga allagaden iti panagisuro tapno maguyugoy dagiti estudiante/pupil a dumngeg ken mangipasnek iti panagadalda.

Ken amangan no nairanaka iti punsionan wenno ania la ditan a tallaong  ket pinagsaodaka, ngem gapu ta dika ammo wenno dimo ammo ti aramidem tapno nasamay a panagsaom, naipasungalngalka iti saan a nasayaat a situasion.

 

 2. Panangiyebkas.

 

Uray no addaanka iti kapkapnekan ken nabukel a timek a mangngeg ti amin, kasapulan ti panangiyebkas kadagiti balikas. Kasano?

No siak ti maki-poetry reading, aglektiur wenno agsao iti tallaong, damagek no kua iti talkek a tao no kasano nga  indeliberko. Masansan a mangngegko a kunada: mayat, lalo iti damo, ngem iti udina, nginalngalmo metten! (Wen, diak pay laeng naperpekto siguro gapu ta kaykayatko no kua ti agsurat ngem ti agsao.)

No ngalngalem dagiti balikas, kasano pay a maawatan? Saan a ngalngalen dagiti balikas no di baliksen a nalawag ken umno. Nalawag?  Okey dayta  nalawag. Ti umno? Isu daytoy daytay nadakamattayo nga immuna: no makapasangit, ideliber a makapasangit; no makarurod, makarurod; no makapakatawa, makapakatawa, ken dadduma  pay.

Kasano nga iyebkas dagiti balikas iti unmo ken makaay-ayo? Adda kenkan dayta. Kabaelam.

 

3. Takder.

 

Takder no kuna, daytay takder ti mararaem ken malalaki. Daytay takder ti maysa a manador ken respetado.

Adda met  ibagbaga dayta a takder. Dayta takder nga uray no di isawang, mabasan dita ti adu a balikas ken ladawan a makaay-ayo ken makaguyugoy.

Ket no buyogam pay dayta a takder iti nasayaat wenno makaguyugoy a suot, ayna, makaay-ayon dayta. Nasayaat a suot daytay maiparbeng  a panagkawkawes. Ta iladawan ti kawes ti kinatao.

Napateg ti takder ta  iladawanna ti kinaasino ti agsasao.

 

4. Kumpas.

 

Uray nalawag ti timek, ken panangiyebkas kadagiti balikas ken addaan iti takder a makaay-ayo, kasapulan met ti kumpas.

Kasla (kano?) bambanti ti agsasao nga awanan kumpas.

Dimo kadi madlaw nga  adda pay panagdanog, panangitag-ay, panagtipat ken no ania la ditan a kumpas dagiti nalaing a nga orador? No makapasangit met, adda pay daydiay kundi lidlid dagiti matada, ket no aggarakgakda,  tudotudo ken adu a kumpasda.

Idi un-unana, (iti kurso nga speech and oral communications) mapalubosan ti kumpas a tudo, ngem saanen nga acceptable itan, kakailian. Ta amangan no saan a nasayaat ti panagdengngeg  ken panangawat daydiay intudom  ket maparnuay ti saan a nasayaat. Liklikam ngarud ti agitudo bayat ti panagsaom iti tallaong.

        (Adda tuloyna)

, ,