Footer

Ti Arte ti Komunikasion Ilokano 101 (Maikanem a paset)

Pudno la unay a napateg ti komunikasion iti   biang ti tao. Ta  daytoy ti maysa a mangipaneknek a naisangsangayan a parsua ti tao gapu iti kinaadda kenkuana dagiti nadumaduma a wagas ti komunikasion.

Ania ngata no awan ti  komunikasion ti tao? Ania ti mapasamak? Kasla   bato wenno bingkol wenno ania  la  ditan nga awan ti biagna, saan?

TI PANGGEP TI KOMUNIKASION

1) Mangipaay iti dana tapno agkikinnaawatan ti tao – No awan ti komunikasion iti dua a tao, dida agkinnaawatan ken saanda nga aggayyem wenno dida agam-ammo, kasda la bingkol wenno bato uray no agsinnabatda wenno agkatugawda iti uneg ti bus wenno jeep. Posible pay a no aggayyem wenno aniaman ti relasion dagitoy, no awan ti  komunikasion iti nagbaetanda, mapukaw dayta a relasion. Ta ngamin iti relasion, ti kumunikasion ti mangpatpat kadagiti ruot ken muyong nga agtubo kadagiti nagbabaetan. No awan ti komunikasion, natural nga agtubo dagiti ruot ken muyong no di pay ketdi agkabakiran ti nagbaetan ket awanen a pulos ti panagam-ammo. Addan bangen iti nagbaetan. Kasta met dagiti dua wenno ad-adu a tao, lugar ken nasion, partido ken gunglo, timpuyog ken taripnong, nasken ti kinaadda ti panagkikinnaawatan tapno masabat ti amin a kasapulan ken sungbat.  

2) Makakalap iti umno nga impormasion ken pakairanudan nga ammo –  Kas pagarigan koma, dagiti mannalon, nasken nga adda komunikasionda kadagiti padada a mannalon wenno kadagiti otoridad ti agrikultura tapno makakalapda kadagiti umno nga impormasion para iti kabarbaro a wagas ti teknolohia iti panagapitan. Agpipinnadamagda no ania ken kasano ti mangpaadu iti apit, mangpaksiat kadagiti nagduduma a peste, no ania ti kabaruanan a teknolohia  tapno mapaadu ti apit, ken dadduma pay a  pakairanudan a nayon ti ammo, kabaelan, ken kapanunotan.

Kasta man met laeng kadagiti mangngalap, aniaman a propesion ken asinoman,   makalap iti pannakikomunikasion  dagiti umno nga impormasion ken pakairanudan nga ammo.

3) Ikkanna iti naan-anay a panawen ken kinapateg ti maysa nga isyo a rumbeng nga ipaayan iti imatang, pagiinnadalan ken amirisen –  Ania koma ti nasisita nga isyo iti agdama? Isu dayta ti mapagsasaritaan ken amirisen ken ikkan iti importansia   ken isapulan iti naan-anay a sungbat no di man solusion a pakairanudan.

Kas pagarigan, panagtutudo ita, uso manen ti panagraira ti dengue. Ania ti dengue? Kasano a maala ti dengue? Kasano a   malapdan ti dengue?  Dagita dagiti isyo. Makalap dagita nga isyo. Ikkan iti importansia dagita nga isyo. Amirisen ken ipaayan iti sungbat dagita   nga isyo. Iwaragawag ken idanon dagiti naamiris a pagimbagan manipud kadayta nga isyo. Wagas amin dagitoy ti komunikasion.

Ken dadduma pay a napapateg nga isyo a nasken a pakaituonan iti imatang ken panangamiris. Dagitoy a proseso ti makunkuna a komunikasion iti tunggal maysa.

4)  Mangited iti dana kadagiti nadumaduma a kapanunotan, rikna ken ir-iruken ti tungggal tao.

a.  Kapanunotan. Babaen ti proseso ti komunikasion, maiyebkas ti asinoman ti kapanunotanna, aniaman dayta a kapanunotan. Kas pagarigan koma, adda daytoy a panagadal, Ilokano 101, ngamin kayatko nga iyebkas ti kapanunotak a mabalin met gayam ti panagadal iti lengguahetayo a kas iti panagadal kadagiti sabsabali a lengguahe. Inyebkas ni Dr. Jose Rizal ti kapanunotanna maipapan iti kinarugit ti panagturay dagiti Kastila babaen kadagiti librona a "Noli Me Tangere" Ken "El Filibus Terismo" ket yinabyabanna ti rebolusion. Inyebkas ni Benigno Aquino ti kapanunotanna a "The Filipino is worth dying for" ket rinubrobanna ti irurukuas dagiti umili iti diktadoria. Adu dagiti kapanunotan a maiyebkas babaen ti proseso ti komunikasion a posible a pakairanudan ti sapasap. (Dagiti laeng positibo a panirigan ti nasken a mapagadalan, ta daytoy ket arte ti komunikasion.)

b.   Rikna. Yebkas dayta rikna. No awan ti panangiyebkas iti rikna babaen ti komunikasion, nalabit awan met ngatan ti tao ditoy rabaw ti daga, saan? Ket awan   metten ti serbina ti biutipol lubong. Yebkas ni manong baro ti riknana ken ni manang balasang babaen ti panagrayo wenno panagaremna,  ket maysa  dayta a kita ti komunikasion da manang ken manong. Isu nga agtultuloy ti sirkulo ti biag ti tao gapu iti komunikasion . Yebkas ti rikna: no malipit wenno masaktan, annayko, kunana. No maragsakan, urayna la ipugiit ti ellekna no di man makasangit iti ragsakna; no malidayan, iyanug-ogna met no dina man ikulitagtag ti mangitna. A, adu dagiti wagas a panangiyebkas iti rikna. Kasta   met nga adu dagiti rikna a nasken  nga iyebkas.

c.    Ir-ruken. Gapu iti wagas ti komunikasion, masolbar dagiti parikut a ginubuay ti ir-iruken ti rikna. Kas pagarigan koma dagiti agassawa, no adda ir-iruken ti maysa kadakuada, nasken ti nalapat a komunikasion ti tunggal maysa tapno masolbar dayta a parikut ket umir-irut pay ti nasin-aw a harmonia ti relasion. Kasta met kadagiti empleado kadagiti   bossda,  uray dagiti mannalon, mangngalap, ken aniaman  nga umili nga adda a sisasango iti peggad, damsak ken pannakaipusing, ti komunikasion ti kasamayan a mapataud tapno marugian ti pannakasolbar dayta a nga ir-iruken. Ngem no awan ti   komunikasion, ania kadi ti mapasamak kadayta nga ir-iruken?   

       (Adda tuloyna)

, ,