Footer

Ti Arte Ti Komunikasion Ilokano 101 (Maikalima a paset)

Adtoy man ti sumagmamano pay a di berbal a komunikasion. Daydiay komunikasion a saan a kasapulan ti letra (maisurat wenno maiyebkas). Umanayen dagiti garaw ken tignay ti bagi, paset ti bagi wenno dagiti ladawan iti rupa wenno dagiti senias.

1) Ugis – no inugisan ti ulo ti maladaga wenno ubing, uray di baliksen, ammon ti kaipapanan daytoy: "puera usog!"

2) no linabsanna ti bunton ket piniritna dagiti lapayagna, "baribari…" ti kayat a sawen daytoy.

3) ngilangil – awan ti ammona

4) tung-ed – adda ammona wenno ammona ti sungbat; no kabarkada wenno am-ammo ti masabat, "Kumusta?" wenno kablaaw ti kayatna a sawen dayta.

5) kidday – no lalaki iti babai, adda iparparipiripna a rikna; no gayyem wenno am-ammo, kapada man a lalaki wenno babai, maysa a panangkablaaw daytoy.

6) nagkudkod ti (di met nagatel a) tuktok – dina   ammo ti sungbat.

7) no impusiposna ti tammudona iti sintidona sana pay indeppel ti maysa a tammudo iti bangir a sintido, isenseniasna wenno iparparipiripna a kurangkurang, ambagel, agbagtit, agsiete, agmutit, agmauyong

8) misuot – makagura, dismayado

9) mulagat – no nagannak, pasardengenna dagiti   annak, no dadduma, with matching baniekes pay wenno paipus a banang-es.

10) adayo ti turong dagiti matana – agar-arapaap a nakamulagat, no nakaisem, nainlab, no naliday ti rupana, mapukpukawnan san ti limbong ti panunotna

11) tapaya – nadagsen nga  ulo wenno lugi negosio, naabak iti sugal

12) dilat – gunggonam

13) payapay – gudbay, panagpakada

14) mano – panagdayaw

15) panagpunas sakbay ti iseserrek iti ridaw, panangibati ti sinelas wenno sapatos iti ruar ti ridaw –  panagdayaw iti sangbayan ti kayatna a sawen.

Sumagmamano laeng dagitoy nga iniilokano a tignay, gunay ken senias a mangipasimudaag iti di berbal a komunikasion.

Adu dagiti di berbal  a komunikasion a patauden ti asinoman ken nakaisigudan ken sinuroten a wagas sipud idi saantayo a naiyanak.

Adda met dagiti di berbal a komunikasion a naigagara   ken di naigagara a timmaud  ket basta lattan nailasagda iti kabibiag iti inaldaw a kas paset ti komunikasion.

DAGITI PANGGEP TI KOMUNIKASION  

1) Daytoy ti dana iti panagkikinnaawatan dagiti amin a tattao  

2) Makaagsep iti impormasion a pakairanudan

3) Mangipaay iti kinapateg iti maysa a banag wenno topiko wenno isyo a nasken nga   ikkan iti importansia wenno tuonan iti imatang ket pagsasaritaan ken usisaen no ania ti umno nga aramiden, umno a tignay ken dasigen ti kinapudno ken kinaumnona

4) Mangipaay iti dana dagiti nagduduma a kapanunotan, rikna ken no ania ti nanguneg ti maysa a tao.

DANA TI PANAGKIKINNAAWATAN – kas  pagarigan koma, addaka iti lugar wenno taripnong nga awan a pulos ti am-ammom. Iniseman wenno kinablaawam ida. Sinungbatandaka met. Nagsasaritakayo. Imbagam ti kinaasinom, kasta met kaniana wenno kadakuada. Itoy a klase ti komunikasion, naaddaanka iti kabarbaro a gayyem. Ti panagkikinnaawatan ket parnuayenna ti adu a gayyem. No awan ti komunikasion, ania ngata ti mapasamak kadagiti tattao? Madi ania?

MAKAAGSEP ITI IMPORMASION – makapidut iti impormasion a pakairanudan. Saantayo a   dakamaten dagiti negatibo nga  impormasion ta saan a sagiden ti arte ti komunikasion daytoy a banag gapu ta dagiti naimbag  a pagimbagan iti imbag ti  isurona. Sadino ti pakaagsepan dagiti impormasion? Iti pada a tao, ken dagiti institusional a wagas, kas iti pagiwarnak, radio, telebision, kompiuter ken dadduma pay.

KINAPATEG TI MAYSA A BANAG A NASKEN A PAGTUONAN ITI IMATANG –   kas pagarigan ni mannalon ket nakangngeg iti impormasion maipapan iti kabaruanan a panagtalon, ay,  dayta ti ikkanna  iti naan-anay a panawen ken ituonna dita ti imatangna   tapno maaddaan iti impormasion a pakairanudanna. Kadagiti agngayangay a mannurat, no adda kabarbaro nga  impormasion iti panagsuratan, tugawanda dayta a basaen ken amirisen tapno pakairanudanda.

Adu dagiti ehemplo maipapan itoy.  Ti panangawatmo kadayta nga impormasion ken pakairanudan ti nasken.

DANA TI RIKNA, KAPANUNOTAN, KEN NANGUNEG —

RIKNA – feelings. Gapu iti komunikasion, naarem ni Pedro ni Juana. Naiyebkasna   daydiay riknana.  Gapu iti komunikasion, naiyebkas ni asawa a babai ti riknana iti asawa a lalaki.

No tipden daytoy a  rikna, sumangbay met ti panagsagaba. Tapno saan nga agsagaba, usaren ngarud ti   arte ti komunikasion.

KAPANUNOTAN – isu a dimmur-as ti tao gapu iti komunikasion a panangiyebkas iti kapanunotan.   Inyebkas ni Thomas Edison ti kapanunotanna a mangpataud iti bombilia a silaw; inyebkas dagiti agkabsat a Wright Brothers a kabaelan ti tao ti  tumayab; inyebkas ni Charles Babbage ti kapanunotanna babaen ti analytical ken difference engine ket pinataudna ti kabaruanan a kompiuter ket naawagan pay iti Ama ti kabaruanan a kompiuter. Ay, nagadu dagiti   nangiyebkas iti  kapanunotanda ket nagserbida a pakairanudan ti tao. Maysa a wagas ti komunikasion ti panangiyebkas iti kapanunotan .

NANGUNEG – ir-iruken a rikna, daydiay nagtaud iti kauunegan a siled ti puso wenno kaunggan.

Inyebkas ni Dr. Jose Rizal ti ir-irukenna babaen kadagiti librona   a "Noli Me Tangere” ken “El Filibusterismo" ket rinubrobanna ti rebulosion. Inyebkas ni Mother Theresa ti asina kadagiti ubbing iti kalkalsada ket nagkayamkam ti apuy ti asi. Inyebkas ni Florence Nightingale ti riknana ket pinagserbianna dagiti masaksakit iti ospital, isu a naawagan iti patron saint dagiti nurses ken Joan of Arc.

Panangiyebkas no ania daydiay adda iti kaunggan, iti kasulineksulinekan a siled ti puso tapno pakairanudan ti tao. Daytoy ti arte ti komunikasion.

      (Adda tuloyna)

, ,