Footer

Ti Arte Ti Komunikasion Ilokano 101 (Maika-10 a paset)

Umawat man ken mangited iti mensahe, adda latta met dagiti lapped iti pannakaipatungpal daytoy. Adda dagiti makunkuna a puersa tapno lappedanna ti dua wenno ad-adu a tao iti inda  panagkomunikasion.

Paset amin ti proseso daytoy. Ta saan met  a mabalin lattan nga awan ti lapped. Siempre, kas iti sarita, adda latta kontrabida. Ta adda met ti kannigid ken ti kannawan. Force of nature, so above and so below  a kunada.

Adtoy dagiti sumagmamano a  lapped ti komunikasion:

1)    SEMANTIKA

2)    SIKOLOHIKAL

3)    PISIOLOHIKAL

4)    PISIKAL

SEMANTIKA. Semantic, kunada man iti English. Posible a daytoy. Adu dagiti lapped iti aglawlaw iti mangited iti mensahe ken ti umawat iti mensahe.

Ania dagitoy a lapped iti aglawlaw? Posible a nariribuk, nasipnget ti lugar,  ket awan ti institusional a wagas a pagnaan ti impormasion wenno mensahe. Posible met  nga  adda pisikal a lapped. Basta adda iti aglawlaw wenno masarakan, aggapu daytoy a lapped iti aglawlaw ti   mangited iti mensahe ken ti umawat iti  mensahe.

Kas  pagarigan koma no nariribuk ti aglawlawmo. Wenno daydiay kaabaymo   ket kunam la no agpasala iti piestaan no agpatokar iti esterio ket matitileng amin a sangkabarangayan. Natural a saan a nalawag ti panangidanon ni mangted iti mensahe iti mensahe. Ipukkawna man daytoy nga   ipukkaw, no narimrimbaw  dayta isturbo a timek ngem ti timekna, saanna la ket a maited ti mensahena iti nasayaat a wagas. Posible pay a dua ti lugar wenno imatangna: iti panangitedna iti mensahe ken iti semsemna iti nariribuk nga aglawlawna. Itoy a punto, saan a kapkapnekan ti panangipatulod iti mensahe.

Pisikal a lapped. Kas  pagarigan ta adda ti mangited iti mensahe iti kannigid ti dakkel ken natayag a pasdek, ket adda met ti umawat iti mensahe iti kannawan, awan ti institusional a pagnaan ti mensahe. Kasano ngarud a dumalan dayta a mensahe? Imposible, saan? Ngarud, maibilang met a lapped a piskal dayta.

Wenno saan, adda sabali a puersa: tao, ayup, saan a tao ken saan met nga ayup. Kasano koma nga agsao wenno makapagsarita ti dua a tao no adda met tao a mangiparit iti inda panagtungtong wenno adda  ayup a mangsikbaben kadakuada? Wenno saan,  kellaat lattan nga adda nagparang nga al-alia wenno daytay ngay katribu ti Kokey, siempre, aginnunan a tumaray ti  mangted koma iti mensahe wenno iti umawat. Saan a napasamak ti proseso ti komunikasion; ngamin, adda lapped  iti aglawlawda.

SIKOLOHIKAL

Agtaud met daytoy iti wagas ti panagpampanunot ti mangited ken ti umawat iti mensahe.

Posible pay a seknanna ti ugali ken tabas ti mangited kasta man met laengen iti umawat iti mensahe.

Sikolohikal. Kas pagarigan adda bagbagtitna ti mangited iti mensahe, adda ngarud mayat a mangawat kenkuana wenno mangakseptar kadayta a mensahena? No adda man sutil a naiyaw-awan a mangawat kadayta a mensahe, natural a saanna met   a seriosuen dayta a panangawatna. Ngarud,   awan ti naannayas a pagtarayan wenno saan a naannayas ti proseso daydiay timmaud a mensahe ket agtungpal laeng iti kinaawan.

Ugali. Lapped met daytoy. Kas pagarigan  tao a sidingan ti dilana wenno daytay ap-apera ti nagtaudan ti mensahe, siempre,  you make no pansin, ket awan ti kaes-eskan ti mensahe. Patiem ngarud ti tao a sidingan ti dilana? Wen, kas tao, awatem ngata ti mensahena, ngem agingga laengen sadiay ket awanen ti sungbat wenno saanen a dumakkel wenno umadu ti panagsisinnukat iti mensahe. Ngarud, considered dead ti mensahe.

Kasta man met laengen iti ap-apera. No daytoy ti mangited iti mensahe, agalangan ti umawat, ket no awatenna ti mensahe, agingga   laeng dita,  awanen ti rason pay nga  umatiddog ti tungtongan. Ngarud, nalappedan daydiay proseso ti komunikasion   babaen ti sikolohikal a wagas.

PISIOLOHIKAL

Iti laksid ti ugali, makuna a lapped ti background ti maysa a tao lalona ti mangited iti mensahe.

Sikolohohikal daydiay ugali. Pisiolohikal ti background ti maysa a tao.

Lapped met ti pisiolohikal iti naannayas a komunikasion.

Kas pagarigan magmagnaka iti eskinita, ket makaunget nga inawagannaka ti maysa a lalaki a rummuar-umuneg iti pagbaludan, santo pay adda iggemna a badang, asitgam ngarud? Siempre, saan. Uray no naawatmon ti mensahe, saanmo la ketdi nga ikaskaso daytoy a   barrairong. Tumarayka  pay ketdin no kayatmo nga isalakan dayta karadkadmo. Itoy a punto,   nalappedan ti komunikasion ti dua a tao gapu iti pisiolohikal a wagas.

Kasta met ti umawat. Saan nga umno nga aramiden ken saan a maitutop a proseso no saan a nasayaat ti background daytoy para iti komunikasion.

PISIKAL A LAPPED

Dagitoy ti maipapan iti mismo a pisikal a bagi. Kaanyuan a kunada iti Tagalog.

No ngongo ti mangited iti mensahe, siempre, adda la ketdi rigrigatna nga awaten ti mensahena. Kasta man met laeng kadagiti dadduma pay nga addaan iti depekto.

No saan nga  igaed ken ited ti naan-anay nga atension,   saan la ketdi a nasayaat ti wagas ti komunikasion; ngamin makalapped ti pisikal nga an-annayen.

Dagitoy dagiti sumagmamano a lapped ti nasamay a wagas ti komunikasion.

(Adda tuloyna)

, ,