Footer

Ti Arte Ti Komunikasion Ilokano 101 (Maikasiam a paset)

B) TI MENSAHE

1) linaon ken kababagas ti imbaga wenno insurat

2) adda umawat no ania ti kayat a sawen daytoy a mensahe

3) maysa daytoy a berbal wennno di berbal

Linaon ken kababagas.

Eksklusibo wenno sapasap ti mensahe. Eksklusibo no agpaay laeng iti umawat. Para kenkuana laeng dayta ket awanen ti sabali pay a pakaiturongan wenno pagpaayanna. Adda  makunkuna a depinito nga umawat wenno nakaisangratanna. Idinto a para iti sapasap ti mensahe ket naisangrat para iti adu a tattao, ngem ti laeng immawat ti nakaituronganna tapno isunto metten ti mangidanon wenno mangirakurak iti amin a pagserbian ti mensahe wenno kadagiti amin a maseknan.

Agbatay iti umawat no ania ti kaipapanan ken kaimudingan daytoy a mensahe. Isunto metten ti itataud ti aksion ken reaksion kalpasan a naawat. Itoy a punto, dumtengen ti panagsisinnukat iti impormasion wenno mensahe. Dumtengen ti panagrakurak ti mensahe no saan la ket a nalimed. Ngem no limed ken eksklusibo dayta a mensahe a para laeng iti immawat ken nangted, para laeng kadakuada, saan a para publiko.

Maysa a berbal wenno di berbal.

Berbal no naisawang. Di berbal no saan a naisao,  senias laeng ken dadduma pay a wagas a saan a naisawang.

C) TI WAGAS A PANNAKAIDANON TI MENSAHE.

Kasamayan iti amin ti panagpili iti pagnaan/pagsakayan ken/wenno wagas a pannakaidanon ti mensahe. No pilien a nalaing, tumutop ken umiso ti pannaidanonna. No saan a maiparbeng wenno biddut ti naaramat a wagas, saan unay a maagsep wenno saan a maawatan ti umawat, ngarud awanan samay ti mensahe.

Itoy a wagas, addaan iti dua a klase.

1) wagas a sensori

2) wagas nga institusional

1) Wagas a sensori. No sensori no kunana, dagiti umno a panagaramat kadagiti lima a sensori, a kas dagiti sumaganad: mata, agong, dila, lapayag ken panagrikna.

Kadagiti mata, umawat ken mangited kadagiti mensahe a di berbal, a kas kadagiti sumaganad: no nagmulagat with matching baniekes, nalabit a makarurod ti agited iti mensahe; no kidday, adda italtalukatikna a rikna; no nagtayyetayyek dagiti matana, nalabit adda  pampanunotenna wenno saan nga umayon iti mensahe, ken dadduma pay.

Agong. Makaawat ken makaited iti mensahe ti agong? Wen. No bigla a nagbang-es ti maysa a tao, sa nangapput, adda naangotna a di naimbag; no nagsay-op iti atiddog with matching kidem, adda  naangotna a naimbag, ken dadduma pay.

Dila. Awaten ken idanonna dagiti mensahe a gustaturi. Kas iti napait, nasam-it, naalsem, naapgad, natamnay, ken dadduma pay.

Lapayag. Awaten ken idanonna dagiti mensahe babaen ti panagdengngeg wenno babaen ti timek (sound).

Rikna. Maawat ken maidanon ti mensahe babaen ti rikna (feeling), kas koma iti nagatel no nagkudkod, apros ken dadduma pay a marikna.

2) Dagiti wagas nga institusional kas iti surat, telegrama, telepono, morse code, ken kadagiti elektroniko a ramit a pakaibilangan ti kompiuter ken aniaman a nagaramat iti elektroniko.

D) TI UMAWAT ITI MENSAHE

Ti umawat ti mangited iti kaipapanan ken kaimudingan ti mensahe. Ta para daytoy kenkuana. Adda ngarud kenkuana amin a bileg a mangawat ken mangirakurak iti kinaania ken kinapateg ti inawatna.

Adda iti mismo nga immawat wenno umawat iti mensahe ti panagtultuloy ti mensahe nga agwaras wenno dumteng iti sapasap wenno  agpaay daytoy a limed wenno kurimed.

Siempre, no adda mensahe ken adda met umawat, sigurado nga adda sungbat wenno feedback. Ngamin, no awan daytoy, saan a mapasamak ti agtuloytuloy a kumunikasion. Isu a kasapulan daytoy.

Kasapulan daytoy a kas kontrol dagiti lapped ti komunikasion.

Adda tallo a wagas no kasano  a maiyawat ti sungbat.

1)  Umno ken umiso a sungbat

2)    Di umno ken di umiso a sungbat

3)    Naitantan a sungbat

Umno ken umiso a sungbat. Siempre daytay korek! Daytay eksakto a kaipapanan ken kidkiddawen ti mensahe.

Di umno ken di umiso a sungbat. Saan a maitutop ken posible pay a pabalagbag.

Naitantan. Posible a dagiti dua a nadakamat iti ngato ti sungbatna. Naitantan laeng gapu iti rason ti sumungbat.

 Dagitoy ti tallo a wagas iti panagsungbat wenno isusungbat iti mensahe. Ngarud,  kasapulan ti mangited iti mensahe, ti umawat iti mensahe, ti mensahe, ken wagas iti panagsungbat tapno agtultuloy ti komunikasion.

Ngamin no awan ti maysa kadagitoy a ramen ti komunikasion, nalabit a saan a maiwayat ti kinaposiblena a mapasamak no di man naginad ti pannagnana.

      (Adda tuloyna)

, ,