Footer

Ti babae iti plasa, ti ina ken ti anak (Maudi a Paset)

KABAYATAN ti panagur-urayda a mapno ti bus, simmeksek manen iti panunot ni Mikaela: Isu met la gayam a kanayon a naliday dagiti matana. Saanna nga impagarup a kasdiay gayam kakas-ang ti napagteng ti babai nga agnagan  Marieta Sandoval.  Kakaisuna nga anak ti maysa a politiko iti lugarda. Kaedadna kano idi natukay met ni ayat. Nagayat iti maysa a nanumo ngem napnuan prinsipio a lalaki, ni Ricardo Noble.  Ngem idi naammuan ti politiko nga ama ti relasionda, linapdanna daytoy. Gapu ta nasudi ti ayan-ayat a binangonda, inlabanda ti riknada. Ngem anian a nagkas-ang ta iti maysa nga aldaw, nagpukaw lattan ti kaayan-ayatna, awan makaibaga no sadino ti nagturonganna. Awan ti naalana nga impormasion maipapan iti ay-ayatenna uray kadagiti dadakkel, kakabsat ken gagayyem ni Noel. Dakkel ketdi ti pammatina nga adda pakainaigan ti amana iti panagpukaw ti ay-ayatenna. Dandanina kano napukaw ti limbong ti panunotna. Ngem iti pannakaammona nga adda biag nga agpitpitik iti saklolona, ti anghel nga ik-ikutanna, ti imbati ti kaayan-ayatna a pakalaglagipan, dayta ti nangted kenkuana ti regta tapno ituloyna ti agbiag.

Idi naammuan ti nagannakna a masikog, impupokda iti siled. Saan a pulos a nakaruar. Adda badigard a nangbantay iti amin a garawna. Ngem idi nangngegna ti plano dagiti nagannakna nga ipaikkatda ti  im-imetenna, nangaramid iti pamuspusan tapno makalibas. Idi naaddaan iti gundaway, nagturong iti ayan ti maysa a talkenna a gayyem sadiay Baguio. Naggian sadiay agingga a nakapagpasngay.

Agduabulan idin ti anakna idi masapulan dagiti alipores ti amana. Kayat ti amana nga alaen ti anakna ngem kinaykayatna nga indisso ti maladaga nga impasngayna iti maysa a tugaw iti plasa.

Impanda kano 'diay America ket impaasawada iti maysa met laeng nga anak ti gayyemda. Saanda a naaddaan iti anak. Agmakabulan kanon a natay ti asawana gapu iti aksidente ket uray isu, karuruarna met iti ospital isu a medio napusiaw pay laeng dagiti kudilna.

"Kinaykayatko a maisina kaniak ti anakko ngem ti maalada, ammok, ipapatayto met laeng dagiti dadakkelko no maalada," naluyaan ni Mikaela iti panagarubos ti lua ti baket.

"Ket imbagman ta saan pay laeng a napukaw ti namnamayo, Nana? Nabayag metten sipud napasamak daydiay, duapulon a tawen ti naglabas?"

"Saan annakko, ammok, mariknak agkitakaminto met laeng…"

"Ket kasano ngaruden, Nana, no kaguranakanto?"

"Sisasaganaak nga agdawat iti pammakawan, uray ania ti ipatawna kaniak a kas dusa madadaanak nga agsagaba, mapakawannak laeng ti kakaisuna nga anakko. Kaedadmo ngata ken kalaslasbangam."

SUMUNGSUNGAD ken adda pay laeng iti inaladanda, mangmangegnan ti timek ni manangna a kasla adda karingringgor daytoy. Inalistuanna ti nanglaktaw ti pagattumeng a lalaktawan. Nagdardaras nga immuneg iti kadaklan. Nakatakder ni manangna iti sanguanan ti inada a nakatugaw iti single sofa. Nakatugaw met  ti amada iti bangir a tugaw. Saanda a nadlaw ti iseserrekna.

"Aniakay' metten tattanak laeng nga agdawat ti pabor, diyo pay mapatgan," adda pait kadagiti balikas ti kabsatna.

"Mariel, ammom met a dakkel ti kuarta a kasapulan ita ti kabsatmo. Saan met ngarud a dakkel ti mapaspastrek ti flowershop," naalumamay latta dagiti balikas ti inada. Saan nga agtimtimek ti amada.

"Ket kunak met nga  isaldayo ‘diay talon idiay laud. Mano met laeng aya ti dawdawatek?"

"Saan a mabalin nga isalda daydiay a talon, imbagak metten kenka. Daydiay a talon ket tawid ni Papangyo kadagiti kapuonanna," makaungeten ti inada.

"Isublikto met ti kuarta. Saanko met a dawaten ket," nangato manen ti timek ti kabsatna.

"Kas nakunamin ken Mamangyo no kayatmo, urayem pay a makalpas ni adingmo uray ket maysa laengen a semester. Saan met nga importante unay dayta a papananyo," adda pinalidad iti boses ti amada.

"Daytanto ket ngamin. Dayta ti narigat kadakayo, daydiay lattan a Mikaela ti ammoyo," adda unget ken saem kadagiti balikas ti kabsatna, "no adda kunana itedyo a dagus. Imbag koma no pudno nga anakyo ngem saan met!"  

Iti dayta nga itatakder ni Papangda, kagiddatona ti panagdisso dagiti dakulapna iti pingping ni manangna. Agsangsangit ni manangna a mangtaptapaya kadagiti linmabbasit a pingpingna sa nagtaray a simrek iti siled.

Naikuleng ni Mikaela iti nangngegna. Naiburais dagiti prutas a ginatangna iti sementado a flooring. Maysa kadagiti nagtulid iti sango ti ina.

"Mikaela… anak!"

Saan a sinmungbat. Nagtaray a simrek iti siledna. Nagpakleb iti kama ket nagunggon ti abagana.

"Pakawanennakam' koma, anak," inaprosan ni Mamangna ti buokna. Nariknana met ti panagtugaw ni papangna iti iking ti kamana. "Saanmi nga imbagbaga ta saanmi a kayat nga  agbaliw ti pannakilangenmo kadakami. Saanmi a kayat a daytanto ti agbalin a mulit iti natarnaw a langenlangentayo. Sapay koma ta maawatam ti kayatmi nga ibaga," nakalimlimbong dagiti balikas ni Mamangna iti dayta a gundaway.

Ket naakas ti palimed a kinutkutiman dagiti dadakkelna.

Iti dayta a malem, impanda impasiar ni manangna iti plasa. Ditoy a nakitada ti maladaga iti tugaw.

“Sika daydiay, anak. Inyawiddaka. Pinadakkeldaka. Imbilangdaka nga anak,” kinuna ni mamangna.

"Ipatpategdaka anak, dakayo ken manangmo. Awan ti nagdumaan ti panagayatmi kadakayo a dua. Itatta ta naammuamon ti pudno a kinataom, kaguranakam' kadi, anak?" saludsod ni Papangna.

Inarakupna iti nairut da mamang ken papangna. Ngem iti mugingna, agay-ayam ti rupa ti babai iti plasa. Ammona itan no apay a nalag-an ti riknana iti daytoy. "M-mommy…" naiyesngawna iti nakapsut.#