Ti Ballaag ni Somnus

Sarita ni Ma. Theresa B. Santos

(Maikatlo a paset)

 

Iti tangatang, kasla nagsubli iti ngatuenda ti agik-ikkis nga uwak ken timminggaw manen ti panagsisinnungbat dagiti kakok, ket uray la naggilap dagiti nasidap a mata ti nangisit a tumatayab iti law-ang a nasilnagan ti darang ti init.

“Apay kadi, Apong?”

“Tallo dagiti maris a borda ti panio nga ammok. Puraw, asul ken nalabaga.”

“Ania ti kayat a sawen dagita, apong?”

“No puraw, balligi ti idanon ni Somnus. No asul, pannakapaay. Ngem no nalabaga…” immanges ti baket iti nauneg ket naibakal manen dagiti matana iti nganga ti tawa nga iti labesna  ti nakadeppa a kataltalonan agingga a nagsaltek dagiti matana iti mannalon a mangpupuor kadagiti naidayday a nagangon a garami, ngumayngayebngeb ti apuy a kunam la no aggargarakgak a mangakem ti naituding a responsibilidadna.

“Ania no nalabaga, Apong?”

“P-patay…!”

“Ha? Ania ti kayatyo a sawen, Apong?” naklaat pay ti agtutubo a balasang iti nangngegna ket sinallukoban iti tibbayo ken nerbios ti pangrapisen a pammagina ken kataytayag ti baket.

“No saan nga agbalbaliw ti gayyemmo, adda dakes a mapasamak kenkuana iti mabiit!”

Napaapput pay iti ngiwatna ni Naida ket napasanud. “Ania ti kayatyo a sawen, Apong, matay ni Debbie a gayyemko?”

“No saan nga agbabawi, matay iti mabiit! Isu a bagbagaamon sakbay a maladaw ti amin!”

NGEM a nagbalbaliw ni balasang Debbie Devila. Saanna nga inkaskaso dagiti ballaag ken palagip ni Somnus tunggal magtagtagainepna.

Sinarak met ni Naida ti gayyemna tapno palagipanna manen, ngem natangken ti pangngeddeng ni Debbie. Kunana a maragsakan la unay iti mapaspasamak. Isu a saan nga agbalbaliw ta dayta la ngarud ti pakaragsakanna, apay a baliwanna pay laeng?

Awanen ti nabalinan pay ni Naida. Nupay kasta, nakarikna iti asi iti kinaubinganna. Nalidayan. Ket sinarakna manen ni Apong Chelong.

“Ni Somnus ket agserbi a kas palagip kadagiti tattao. Iti kinapudnona, ni Somnus ket personipikasion ti konsensia. Ni Somnus ken ti konsensia ti tao ket maymaysa.”

“Apong, saan kadi a maysa a persona iti mitolohia daytoy?”

“Wen, kasta ngarud, apok. Ni Somnus ket persona iti mitolohia dagiti Romano. Ngem iparang ti mitolohia a ni Somnus ket personipikasion ti konsensia. Addaan pay kasingin ni Somnus, maysa a pagbutbutngan ti kaaduan ta no agpakita daytoy mangisangbay iti kullayaw.  Isu ni Patay.”

Nagsennaay ni Naida. Iti nganga ti nakalukat a makinlaud a tawa ti tinurong dagiti matana.

“Ti lubong ket napnuan iti kinadatdatlag. Agsidir met ti konsensia. Addan dagiti sumagmamano a kaso iti pannakaitagtagainep ken ni Somnus a mangbalballaag ken mangibati daytoy iti nangisit a panio nga addaan iti bordana a nalabaga a bituen tunggal suli daytoy; adda met ti imbatianna iti asul dagiti bordana a bituen, ken adda pay dagiti naaddaan kadagiti puraw a bituen.”

“Ania ti kaipapanan daytoy, Apong?”

“Agsidir wenno mangipaltiing ti konsiensia iti panawen ti turog. Ti konsensia ti tao ket mamallaag iti saan a nasayaat nga aramid, mangipaltiing iti sumaruno a mapasamak no napunnon ti bagi iti saan a nasayaat nga aramid.”

“Ngem ti panio, Apong…” saan a nasilpuan ni Naida ti kayatna a sawen, ngem nupay di lumtuad dagiti balikas kadagiti bibig, maawatan dagiti addaan iti nasidap a panunot ken rikna ti saludsod a kayat nga amaden ti agsasao.

“Ti panio ket maysa a realidad. Pammaneknek ti kinadatdatlag ti lubong, di nakapappapati ngem pudno. Adda nangdisenio iti lubong ken makaammo iti amin a mapaspasamak, iti man lubong a datdatlag ken iti realidad. Ket no maminsan, dumteng a kas realidad dagiti datdatlag a banag, ta isuda ti pammaneknek ti eksistensia ti Mannakabalin. Palagip pay a nasken met a makisarita ti tao iti Mannakabalin.”

“Kasta gayam, Apong. Ngem ania ti mapasamak no saan a denggen ti naballaagan ni Somnus? Ania ti sumaruno a mapasamak?”

“Ti kasingin ni Somnus iti umeksena… Nagasat unay dagiti tattao a ballaagan ni Somnus ta maikkanda pay iti gundaway. Manmano laeng dagiti pagparangan ni Somnus. Ngem gapu iti ayat ti Mannakabalin, mapasamak dayta kadagiti napili.”

“Apay a di isu amin a tattao nga agparang ni Somnus, Apong, tapno maisalakan amin a tattao?”

“Napasamaken ti naisangsangayan a kinadatdatlag. Saan laeng nga iti tagainep, no di ket iti realidad. Idi imbaon ti Dios ti kakaisuna nga anakna iti daga ket timmao, ti datdatlag napasamak a realidad tapno maisalakan dagiti tattao. Daytoy, apok, ti mangipaneknek a ti realidad ken ti balikas ket maymaysa. Ta idi un-una, addan ti balikas, ket ti balikas adda iti Dios…”

(Maigibusto)