Ti baro a kabusor ken dagiti baro a bannuar

MANIPUD iti nalpas ti Maikadua a Gubat iti Lubong, naidumduma ti panangngilin dagiti Pilipino a Kristiano Katoliko iti Semana Santa idi Abril 6 – 12, 2020 ta manipud iti Domingo Ramos (Palm Sunday) agingga idi Domingo Panagungar (Easter Sunday) ket saanen a nakadar-ay dagiti adu a tattao iti Misa kadagiti simbaan ken saanen a naangay dagiti naipakadawyan a gannuat gapu iti agtultuloy nga enhanced community quarantine wenno lockdown iti Luzon tapno mapengdan ti panagraira ti Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) iti Pilipinas a nangakaren iti adu a Pilipino ken nangkettelen iti adu a biag.

Nagsayaat ti pannakairanana nga iti napalabas a Semana Santa ket naitumpong idi Huebes Santo a maika-78 nga anibersario ti “Fall of Bataan” wenno panangilagip dagiti Pilipino iti “Araw ng Kagitingan” wenno Aldaw ti Kinamaingel kas panangbigbig ken panagyaman kadagiti maingel a bannuar kabayatan ti Maikadua a Gubat iti Lubong idi sakupen dagiti kabusor a Japanese Imperial Forces ti Pilipinas.

Kabayatan ti panangsakup dagiti Nazi forces iti panangidaulo ni Adolf Hitler kadagiti nagduduma a pagilian iti Europa, rinaut met dagiti Hapon ti Pilipinas kalpasan ti panangbombada iti Pearl Harbor sadiay Hawaii, USA idi Disiembre 7, 1941. Nagkamang dagiti kaaduan a soldado a Pilipino ken Amerikano iti Luzon sadiay Bataan Peninsula tapno mapagkaysada dagiti puersa iti dayta a lugar a nagsentroan ti gerra, tapno malapdan pay ti nakaro a pannakadidigra iti gubat dagiti dadduma a paset ti pagilian.

Idi nakalibas a napan sadiay Australia ni Gen. Douglas Mc Arthur, Commander ti Allied Forces Commander iti Far East, manipud iti Pilipinas, nabati ni Major Gen. Edward King a nangidaulo kadagiti Allied Forces iti Bataan Peninsula. Iti panagpaut ti ranget, naibusan dagiti Pilipino ken Amerikano kadagiti rasion iti makan, danum ken bala ket napilitanda a simmuko kadagiti Hapon gapu iti nakaro a bisin, pannakawaw ken sakit.

Dumanon iti 80,000 a soldado a Pilipino ken Amerikano dagiti simmuko a nagbalin a Prisoners of War ken nagbalin a paset ti nakaam-ames a Death March manipud Mariveles, Bataan, agingga sadiay San Fernando, Pampanga. Nagnada iti nasurok a 100 a kilometro ti kaadayona. Sadiay San Fernando, nailuganda kadagiti de-kahon a tren a naipan iti concentration camp sadiay Camp O’ Donnel, Capas, Tarlac.

Agarup 10,000 a balud a Pilipino ken Amerikano dagiti natay gapu iti kapsut, bisin ken pannakaparparigat kabayatan ti Death March. Dagiti napasag ken saanen a nakapagna a balud ket binayoneta lattan dagiti bantayda a Hapon, ket nabatin dagiti bangkayda a naiwalang iti nawatiwat a dalan.

Dagiti nakalibas iti Death March ket nakikappengda kadagiti gerilia a nangituloy ti pannakiranget kadagiti Hapon aginggana idi 1945 a nagsubli iti Pilipinas dagiti United States Forces nga indauluan ni Gen. Mc Arthur a nangpaksiat kadagiti Hapon agingga a simmukoda kalpasan ti panangitinnag dagiti Amerikano iti bomba atomika sadiay Nagasaki ken Hiroshima a nakatayan dagiti rinibu a tattao. Pormal a naggibus ti gubat iti Pilipinas idi Setiembre 1945.

Tunggal dumteng ti Araw ng Kagitingan iti Pilipinas, mapadayawan dagiti maingel a bannuar idi Maikadua a Gubar iti Lubong babaen kadagiti nagduduma nga aktibidad sadiay Dambana ng Kagitingan sadiay ili ti Pilar, Bataan ken iti Libingan ng mga Bayani iti Fort Bonifacio iti Taguig City.

Naidumduma iti daytoy a tawen a pannakailagip ti Araw ng Kagitingan ta awan dagiti adu a nadaeg a programa a naisayangkat a naidaton kadagiti beterano a bannuar gapu iti enhanced community quarantine iti Luzon. Naidaton laeng kadagiti bannuar ti naulimek a kararag dagiti Pilipino kas panangbigbig ti naindaklan a sakripisioda iti pagilian.

Naisangsangayan met ti pannakabigbig ita a tawen ti Araw ng Kagitingan ta isu ti pannakayusuat ti panangbigbig iti kinamaingel ken sakripisio dagiti baro a bannuar a parupa wenno frontliner iti pannakiranget iti baro a klase ti kabusor nga ad-adda pay a nakabutbuteng ngem kadagiti nagtagiarmas a ganggannaet idi panawen ti Maikadua a Gubat iti Lubong. Nakaam-amak ti kabusor ti intero a lubong a COVID-19 a naggapu sadiay Wuhan City, Hubei, China ta inakarannan dagiti nasurok a maysa a million a tattao iti sangalubongan. Nakabutbuteng daytoy a kabusor a virus ta saan a makita ket no nakapetna ti tao ket awan pay ti agasna.

Nakaam-amak daytoy a virus ta nagwarasen uray kadagiti nabileg a pagilian iti sangalubongan kas iti USA, Italy, Spain, Germany, United Kingdom, Canada ken dadduma pay a nasion. Uray dagiti nangato nga opisial ti nagduduma a pagilian ket addan dagiti nakaptan iti daytoy a virus. No adda man naindaklan nga adal nga itden ti COVID-19 kadagiti nabileg ken nabaknang a pagilian ket saan a dagiti nabileg ken makaukom nga armas ti kangrunaan a pagbutgan, ngem ti sakit a pangta ti seguridad ti sangalubongan.

Kas panangpadayaw kadagiti COVID-19 frontliners iti Pilipinas – dagiti doctors, nurses, health workers, polis, soldado, dagiti agpapaay iti gobierno ken pribado a sektor kadagiti nagduduma a pasilidad ken institusion tapno saan unay a mapadagsenan dagiti umili ken malapdan ti panagraira ti virus – nayusuat idi malem ti Abril 9, 2020 ti simple ngem napnuan iti kaipapanan a pammadayaw kadakuada babaen ti pananglukat dagiti umili iti tawa dagiti pagtaenganda ken panagpalakpakda para kadagiti frontliners, kasingin ti panagyaman ken panangikararag kadakuada a saluadan koma ti Dios ida kabayatan ti panangakemda kadagiti natan-aok nga annongenda para iti pagilian ken padada a tao.