Sarita para Ubbing: Ti bassit a bantay iti Pammoboan | Tawid News Magazine - Weekly Ilocos News 📰

Ti bassit a bantay iti Pammoboan

Ideya ni: Jiemil Anne S. Pacnis

IDI un-unana nga aldaw, adda nangato a bantay iti Barangay Pammoboan. Maysa ti Pammoboan kadagiti barangay iti ili ti Cabaybay iti Amianan a Luzon. Aw-awagan dagiti lumugar ti bantay iti Bantay Timmapaya. Timmapaya ta no kitaen iti adayo ti pakabuklanna, kasla ima a nakatapaya. Limmukong iti tengnga a kasla dita ti pagdissuan amin a grasia a yetnag ti langit.

Kas kadagiti nagkauna a bambantay iti pagilian, nabaknang ti Bantay Timmapaya. Dadakkel dagiti kayo, adu ti atap nga ayup ken nalames dagiti bagi ti danum iti ikubna.

Gapu iti dayta, naragsak dagiti taga-Pammoboan. Saanda a parikut ti pagalaanda iti taraonda. Basta nagaget, saan nga agbisin ti asino man.

Agingga a maysa a tagaabagatan a probinsia ti naikamang iti barangay. Managan daytoy iti Insiong. Naasawana ni Manuela wenno Ilyang a patneng a taga-Pammoboan.

Naidumduma ti isem ni Insiong idi apagsangpetna iti Pammoboan. Iti ngamin panagturongda iti pagtaengan da Ilyang, naimuttal iti imatangna ti Bantay Timmapaya. Nagdadakkelan dagiti kayo a nalabsanna. Naraber ti kabakiran. Malaksid kadagiti kayo, sigurado ni Insiong nga adu pay ti ilemlemmeng ti bantay a pagsayaatan.

Ket idi agbayag, insangpet ni Insiong, kalpasan a nagpakada tapno agawid idiay lugarda, dagiti ramitna iti dati a trabahona dagiti wasay, tallo nga atiddog a ragadi, metro, atiddog ken dakkel a kadena a landok.

Gapu ta komunal ti Bantay Timmapaya, rinugian a dagus ni Insiong, kaduana dagiti nagayyemna a bumarangay, ti nagitumba kadagiti kayo. Sangapuloda amin kalpasan a naikarina kadagitoy ti tangdanda iti inaldaw.

Apagbiit a nakapagramut ni Insiong. Iti laingna a makibagay kadagiti lumugar, napilida payen a mangidaulo kadakuada. No labsen ti agsao, tunggal pamilia iti barangay, naiserrekna ti adigi daytoy iti pagtrabahuan.

“MABIIT ti panaglupos ti biagta, baket,” kinuna ni Insiong iti dayta a rabii ken ni Ilyang. “Uray puotem, ipatakderankanto iti mansion. Awan ti dinto umapal kadata.”

“Arapaapko met dayta, lakay,” inyarakup pay ni Ilyang ti ragsakna. “Kitaekto laeng no dinto agkatay iti apalda dagiti tagasentro a manglalais kaniak idi aglaklakoak pay laeng iti nadumaduma a natnateng.”

“Badangannak ngarud, baket,” sinubadan ni Insiong ti arakup ti asawana. “Adu pay dagiti makitkitak a mabalin a pagnumaran iti Bantay Timmapaya.”

“Ania dagita, lakay?”

“Maammuamto, baket. Agurnongta pay iti umanay a puonan tapno maisayangkatko a dagus ti planok. Ipasiguradok nga agakupta iti pirak.”

Saan a mailadawan ti ragsak ni Ilyang iti dayta a nangngegna. Nakayaman ta nakaasawa iti ammona ti agbiag a kas ken ni Insiong.

SAAN laengen nga agmalem ti panagtrabaho dagiti tao ni Insiong. Idanunda payen iti agingga iti alas dies iti rabii. Naimbag laeng ta adda nagatangna a generator a daytoy ti mangmangted iti lawag kadakuada no kasta nga idanunda ti agtrabaho iti alas dies ti rabii.

Pimmudno ti kari ni Insiong iti asawana. Naibalayanna daytoyen iti kasla mansion kadakkel. Tangtangaden amin a bumarangay iti napintas a nakaisaadanna iti abay ti waig nga agarup uppat a pulo a metro ti kaadayona iti arsadanan ti Bantay Timmapaya.

Idinto a ti pamilia dagiti tao ni Insiong, napnekdan iti agdama a biagda. Naragsakda la unay ta magatangdan dagiti kayatda gapu iti kaadda ti trabaho a pangnamnamaanda.

Idi agbayag, sinerrek metten ni Insiong ti panagminas. Nakitana ngamin a nabaknang ti bantay iti balitok. Ti paset ti bantay a natumbadan dagiti kayona ti nangirugian ni Insiong a nagkali iti abut a nangdanon iti uneg ti bantay. Adu nga usok dagiti naparnuay idi agbayag.

Nupay adu a tao ti kinasapulan ni Insiong iti panagminas, maab-abrotna met ti itangtangdanna kadagitoy no kasta a maprosesodan dagiti naminasda. Dakdakkel nga amang ti maganganansiana iti panagminas ngem iti panagtarikayo.

NGEM iti maysa nga aldaw, naidanon ken ni Kapitan Insiong ti kaadda ti maysa nga agtutubo a kabarioanda nga agkunkuna a dakes kano ti ibunga ti sobra a panagminas ken pannakakalbo ti Bantay Timmapaya.

Ni Rilo ti nasao nga agtutubo– inauna iti dua a bunga da Angkel Berto ken Anti Pinang— nga agad-adal iti kinaagrikultor idiay kabisera. Ikagkagumaan dagiti nagannak kenkuana a pagadalen ta mamatida la unay iti kinabileg ti edukasion.

Ngem saan nga inkankano ni Kapitan Insiong. Malagipna ketdi a dina naallukoy ni Angkel Berto nga agtrabaho kenkuana. Kinaykayatna ti agsukay iti daga.

“Sawenna laeng ti kayatna a sawen,” kinuna ni Kapitan Insiong idi pagdamagan ti asawana no ania ti makunana iti damag.

“Ngem baka no mapamatina dagiti kalugarantayo?” Sineknan ti danag ni Ilyang.

“Agsaysayang laeng ti katay adiay, baket,” impasingked ni Kapitan Insiong. “Arig amin nga amma ditoy Pammoboan, agtrabtrabaho kadata. Kasano koma a patpatienda? No agsardengda nga agtrabaho, pangalaanda koma iti pagbiagda? Nalipatanda payen ti agsukay a dati a panggedanda. Pinagilakodan dagiti dagdagada kadata!”

NAGTULTULOY latta ngarud ti panangpugipog ni Kapitan Insiong iti Bantay Timmapaya. Saanna nga inkaskaso ti panangtubtubngar kenkuana ni Rilo. Nadumaduma a babasaen ti iwarwaras ti agtutubo a nakaibisikan ti peggad nga ibunga ti pannakadadael ti nakaparsuaan. Adda dita nga agdandaniw iti maikontra iti negosiona. Adda dita nga ipimpintana ti nakaam-amesto a pagbanagan ti Pammoboan no di maisardeng ti aramidna. Adda dita a isursuratna a sarita dagiti nakabutbuteng a pagteng a mabalin a mapasamak no agsingir ti nakaparsuaan.

Ngem pulos a di namki ni Kapitan Insiong. Aglalo ket adda nagayyemna iti ngato. Patpatulodanna daytoy iti makunkuna a “padulas” tapno saanda a “pagbabaraan.”

Ti makadakes, nakaala ni Rilo ti simpatia kadagiti sumagmamano a kalugaranda. Dagitoy ti nangirugi iti babassit a panagwelga iti wangawangan ti Bantay Timmapaya.

Ngem saan a kinabuteng ida ni Kapitan Insiong. Binutbutengna ketdi dagitoy babaen kadagiti armado a pasurotna.

ITI dayta a lawas, damag iti transistor radio ti kaadda ti sumungsungad a bagyo. Super typhoon pay ketdi.

Isu a kasta la unayen ti danag dagiti agindeg iti Pammoboan. Nagbakuit dagitoy kadagiti kabagianda idiay ili a natalged ti balbalayda. Saan a kas kadakuada a kaaduanna a naaramid laeng iti slab dagiti kayo ken nagatep iti pan-aw a no saan, pingot.

Ngem ken ni Kapitan Insiong, ken ti asawana a pakairaman ti bugbugtong nga anakda nga addan iti umuna a tukad ti kolehio, kampanteda laeng. Saanto a kabaelan ti dumteng nga allawig a rippuogen ti impatakderna a balayda.

Napigsa nga agpayso ti bagyo. Ngem di a namki ti balay da Kapitan Insiong. Naiturogda latta ti nasimbeng iti dayta a rabii a panangbasnot kadakuada ti bagyo.

Pagdaksanna, nakaro a tudo ti kakuyog ti bagyo. Limmukneng a limmukneng ti daga iti Bantay Timmapaya. Gapu ta awanen ti mangigawid itoy, nagreggaay idi agangay. Napardas ti simmaruno a napasamak.

Dimmalagudog ti aglawlaw. Dinungpar dagiti gidday ken kaykayo ti balay da Kapitan Insiong. Apagbiit a nagaburan daytoy.

Kabigatanna, apaman a nagtalna ti panawen, daras a nagsubli dagiti agindeg iti Pammoboan. Urayda la napasarimadeng idi nakitada ti nakapay-an ti lugarda. Nadlawanda a dagus ti kaawanen ti pimmalasio a balay da Kapitan Insiong. Ammoda lattan a nagaburan daytoy iti pitak ken dagiti troso nga agkaraiwalang iti dati nga arsadanan ti bantay.

Idi pay laeng a nadlawda nga awanen ti Bantay Timmapaya. Kasla napatag!

Idi pay laeng a nautobda a husto gayam ti imbagbaga ni Rilo.

Ita, maysa laengen a bassit a bantay ti Bantay Timmapaya. Ruruot laengen dagiti nagtubo iti ikubna. Pagpaspastoran dagiti agindeg kadagiti dinguenda. Saanen a kas idi a pagtataudan daytoy iti nadumaduma a pagsayaatanda nga agindeg. Nagbabawida ngem saanen a naisubli ti dati a kinangayed ti Bantay Timmapaya.