Footer

Ti biddut

NAGUNGGON ti abagak.

“Manilan, pari,” kinuna ti konduktor. Kinitak ti aglawlawko. Siak laengen ti nabati iti lugan. Iti ruar, mangrugin nga agsaknap ti lawag.

Ginaw-atko ti bagko, insalapayko ti diaketko ket immulogak iti bus. Nangparaak iti taksi ket nagpaitulodak iti pagdagusan ni Nanette.

Napaisemak iti panangarapaapko iti lapsat ni Nanette. Napudaw, ken kariniosa. Dagitoy a saguday ti nangkayaw kaniak ket nalipatak nga addan asawa ken dua nga annakko.

Mammartek ken mannugal ti asawa ni Nanette. Saan ngarud a nakakaskasdaw a sapulenna kaniak ti bara a dina mananam iti denna ni lakayna.

Impambarko ken Marietta nga adda asikasuek iti siudad. Ngem tulagmi ken Nanette ti agsarak. A, kukuami manen ti lubong iti tallo nga aldaw!

Nasinga ti panagparparmatak idi agsardeng ti taksi iti sango ti apartment. Nagbayadak. Nagtimbreak. Inlukat ni Nanette ti ruangan. Kadigdigosna ket agin-inakbay ti banglona. Nakaputot laeng. Nagtilmonak idi mataldiapak ti muldotan a luppona.

“Apay nga itaka laeng?” adda pasugnod ti timekna.

“Adda ngamin report nga inkamakamko,” insungbatko idinto nga inwarasko ti panagkitak iti salas. Agmaymaysa ni Nanette.

“Mabinsinka ngatan,” kinunana. “Agurayka ta idasarko ti pammigatta.”

“Bay-am pay dayta,” kinunak ket ginuyodko sako inarakup.

“Agtutorka kadi,” agkatkatawa a nangiduron kaniak. Nagkinni a nagpakosina.

Naimas ti pammigat nga indasarna. Talaga a sinaganaannak. Kaarigmi ti apagkallaysa a nagsinnubo.

Nagsinniketkami a nagpasalas. Kinarawak ti bolsak ngem awanen ti sigariliok. Linuktak ti bagko tapno iruarko ti reserbak. Nasdaawak ta napuskol a sobre ti nakarawak. Binukitkitko. Pasaporte, tiket nga agpa-Los Angeles, traveler’s checkbook ken dadduma pay a papeles. Kukua ni Norberto Aleson, 26, naasawaan ken taga-Vigan, Ilocos Sur.

Namatmatak ti bag. Kaarngi ti bagko!

“Kasano dagiti aruatem?” nagmulagat ni Nanette.

Immawagak iti terminal. Imbagak ti napasamak.

“Naimbag ta immawagka,” kinuna ti dispatcher. “Immay sinapul ni Mr. Aleson ti bagna. Agluas kano nga agpa-Los Angeles iti alas otso ita bigat.”

Kinitak ti relok. Alas nueben. Nakaluasen ti eroplano.

Inted ti dispatcher ti adres ni Mr. Aleson.

“Madamdama daytan,” dimmenden ni Nanette. Nariknak ti natangsit a barukongna a naidennes iti takiagko.

Bimmaraak. Inarakupko. Nagdingpil dagiti bibigmi.

NAGTUGTOGAK iti ridaw. Timmungraraw ni Norberto. Agkataebkami. Panguloten ti buokna. Adda pamuyaanna.

“Ania ti masapulmo?” sinaludsodna ket, nalang-abko ti agat arak a sang-awna.

“Umayko isubli ti bagmo,” insungbatko.

“Sika gayam ti nakasinnukatko,” kinunana ket inlukatna ti ruangan. Nataldiapak ti sangabotelia nga arak iti bassit a lamisaan. Naguduan ti linaonna.

“Ladingitek ti napasamak,” nakunak. “Namitlo nga immawagak ngem awanka.”

“Basolko,” insungbatna. “Nagbiddutak iti pinidutko a bag.”

Nangiruar ni Norberto iti baso. Binuknokanna iti arak. Inyawatna kaniak

“Uminumta,” kinunana. “Gapu iti saan a pannakatuloy ti biahek.”

“Dimo koma riknaen unay ti napasamak,” inyandingayko. “Makapankanto met laeng.”

“Pudno. Ngem ania pay ti mamaayna? Simminan ni Eloisa!”

“Something wrong?” inamadko.

Insungo ni Norberto ti pagiwarnak ti sopa. Binukbokanna ti basona. Intanguapna. Awanen ti naguneg ti baso idi idissona.

Pinidutko ti pagiwamak. Naipasabat kaniak ti paulo ti damag: 136 ti natay iti kras!

Binasak. Awan ti nakalasat a pasahero idi naidungpar ti nagluganananda nga eroplano iti bakras ti bantay. Daytoy ti pakaammo ti manarawidwid ti Manila Air Lines. Naduktalan a gimmil-ayab ti makina ti eroplano. Agturong ti eroplano iti Los Angeles…

“Ni Eloisa ti maysa!” nagbanarbar ti timek ni Norberto.

“Makipagladingitak iti napasamak,” impatayko ti dakulapko iti abagana.

Diakon nagbayag. Pinanawak ni Norberto a nakamulengleng iti adayo.

“ADDAN ni Papang!” nagtaray a simmabat dagiti annakko. Rinakep ni Daisy Joy ti luppok idinto a nagpasallabay ni Jongjong. Naglaglagtoda idi iruarko ti pasarabok.

“Ni mamangyo?” inamadko.

“Pan nakitienda, ‘pang” insungbat ni Jongjong.

“Mom, ‘pang, nagsangsangit ni mommy,” impulong ni Daisy Joy.

“Ha? Apayen?” adda nagparikna kaniak. Naduktalan ngata ni Marietta ti panagulbodko?

“Mok man, ‘pang.”

“Addaka gayamen,” naikuadro ni Marietta iti ruangan. Di pay immisem. Inlisina ti pingpingna idi bisongek. Nagtarus iti kosina.

Sinurotko. Idepdeppelna ti tammudona iti matana.

“Pagsangitam?” nakunak.

“Dika aglibaken,” inkusilap ni Marietta. “Kinasinnarakmo ti kulasisim, ‘nia?”

“Ti la mapampanunotmo.”

“Kinapudnona, nabayagen a maal-alimadmadko nga adda babaim. Diak idi intaltalek ta dakkel ti panagtalekko kenka. Ngem mangrugin a mamatiak iti damag.”

“Patpatiem met,” nakunak. “Ti kunam, maituredka nga isukat?”

NAGKIRIRING ti telepono iti lamisaanko. Pinidutko ti auditibo. Kellaat nga inapputko ti auditibo idi malasinko ti timek ni Nanette.

“Di la mabalin nga agkitata?” makasangsangit ti timekna.

“Oras ti opisina,” insungbatko. “Ken dumlawen ni Marietta.”

“Adda nasken a pagpatanganta.”

“Ibagamon.”

“Nabartek ni Dodong,” kinuna ni Nanette. “Dinissuannak. Diakon nakapagteppel ket imper-akko nga agsinakamin.”

Diak nakatimek.

“No pudno met laeng nga ay-ayatennak, iyadayonak, Marc! Mangabaruananta iti sabali a disso.”

“N-nagdagsen ti dawdawatem,”

“Nawadwad ti urnongko. Agbiagta a sinanam-ay.”

Naapirasko ti timid ko. Kasla naipitak iti nagbaetan ti dua a bato!

“Urayek ti pangngeddengmo.”

“Panunotek pay.”

“Umawagak no bigat,” kinuna ni Nanette. “Nakasagana koman ti sungbatmo.”

Adalemen ti rabii ngem kaatap ti riridepak. Agsalsalip ti pusok ken ti konsensiak.

Bimmangonak ket kinarawak ti sigarilio iti lamisaan ket nanindiak. Nagtan-awak. Mangliwengliweng ti sipnget a nangsallukob ti kabalbalayan.

Nagminar iti isipko ni Marietta: naanus ken mapagtalkan nga asawa. Ngem simmallin iti ladawan ni Nanette: nabanglo, makagargari.

“Alusiisenka,” nagtimek ni Marietta. “Adda kadi problemam?”

“Awan,” inyulbodko.

“I know you from head to foot,” kinuna ni Marietta. “Adda la ketdi parikutmo. Ibagam koma tapno matulonganka.”

“D-dakayo ti pampanunotek. Maidestinoak iti adayo. Mapanawankayo.”

“Dayta la gayam,” kinunana. “Dinakam’ pakariribukan. We can manage. Agpaay met la iti masakbayantayo ti panagsakripisiotayo, saan kadi?”

Adda nakalbit iti kaunggak. Ngem nagpisa ti guyod ni Nanette!

INSOBREK ti suratko nga aglusulos iti opisina. Yawatkonto ken ni Mr. Miranda, superbisormi.

Nagkiriring ti telepono. Ginammatak ti auditibo. Ti sekretariak ti umaw-awag.

“Kayatnaka a kasarita ni Mr. Norberto Aleson, sir,” impakaammona.

Nagkuretret ti mugingko. Nalagipko daydi lalaki a nakasinnukatko iti bag.

“Pastrekem,” nakunak.

Umis-isem ni Norberto a simrek. Nalapsat ti babai nga immaklili kenkuana.

“Komusta, Mr. aleson?” timmakderak ket linamanok. Pinagtugawko ida. Nagpayunegnak iti pagpalamiis. Inyam-ammo ni Norberto ti asawana.

“I’m sure nga adu ti trabahom ket diakon agpalpalikaw,” kinuna ni Norberto. “Umaydaka awisen iti pabuniag ni Jun … our first son after seven long years of waiting.”

“Diak maawatan,” nakunak, “Di met ni…”

“Ammok a masdaawka,” immisem ni Norberto. “Well. Isalaysayko kenka…”

Limmamiis ti panaglangen da Norberto ken Salve ta dida maparaburan iti anak. Nasursuro ni Norberto ti naginum. Naam-ammona ni Eloisa, akinkukua iti beerhouse a masansan a paginumanna. Nagkinnaawatanda. Nagtulagda nga umadayo. Ngem ti bagko ti napidut ni Norberto idi agluasda nga agpa-Los Angeles ket saan a nakasurot. Naikras ti eroplano ket natay amin a pasahero. Nagsubli ni Norberto iti asawana ket dimmawat iti pammakawan.

“Agyamanak ta mannakaawat ni Salve,” inggibus ni Norberto. “Ita, naragsaken ti taengmi ta addan saringit a nangpatapat iti ayan-ayatmi.”

“Blessing in disguise ti napasamak kenka, Mr. Aleson,” nakunak.

“Mannakabalin ti Dios, Marc,” kinuna ni Norberto. “Agyamanak ta inikkannak iti gundaway a mangatur iti bidutko.”

“I’m glad for both of you,” nakunak.

Saanda a nagbayag. Inyunayunay ni Norberto ti itatabunok.

Nabayagdan a nakapanaw ngem nakamuttalengak pay laeng. Immukuok iti panunotko ti insalaysay ni Norberto.

Nagkiriring ti telepono. Pinidutko ti auditibo. Ni Nanette.

“Ania ti pangngeddengmo?” inamadna.

“I’m sorry, Nanette,” sitatalingengen nga insungbatko. “Napatpateg ti pamiliak ngem sika.”

Indissok ti auditibo. Nakalaglag-an ti riknak a nangpigis iti resignation letterko.#