Ti Daniw a Nangbisngay iti Lubong

Ni  Jaime M. Agpalo, Jr

 

Daytoy a sinurat ket saan a maipapan iti Connecticut massacre—ti nakaam-ames, nadangkok ken napnuan lunod ken gura  nga inaramid ni Adam Lanza idi December 14, a nangpatayanna ken ni nanangna, innem a nataengan (titser dagiti dadduma), 20 nga ubbing a pupil iti Sandy Hook Elementary School ken kalpasanna pinatayna metten ti bagina, no di ket maipapan daytoy iti kontrobersial a daniw a nangbisngay ti lubong—maysa a dark poetry—a pinutar ti maysa nga agtutubo nga estudiante, ni Courtni Webb.  High school student ni Webb sadiay Life Learning Academy on Treasure Island, San Francisco, California, managayat nga agputarputar iti daniw;

Maipapan ken ni Adam Lanza ti napilina nga indaniwna.

“I understand the killings in Connecticut./ I know why he pulled the trigger,” insurat ni Webb iti daniwna, maysa a long-hand (surat-ima) iti maysa a panid ti notebook-na. “Why are we oppressed by a dysfunctional community of haters and blamers?”

Nakita ti titserna dayta a daniw ni Webb, kinumpiskarna ti notebook, intedna iti principal a nagkunaan met daytoy a napeggad daytoy a daniw ta addaan kadagiti ‘contained deeply concerning and threatening language, gapu itoy inkeddengna masuspenso ti estudiante. Maitutop kadi ti pangngeddeng ti principal?

Nagbalin daytoy a ngumayngayebngeb nga isyo iti panagtapos ti tawen ti 2012 ken iti isasangbay ti 2013, kalpasan nga ininterbio ti NBC news ni Webb a nangdepensaanna iti daniwna: “I didn’t say I agree with it, I simply said I understand it. I feel like I’ve really been made to almost look like a monster by my school and I don’t appreciate that at all.” Nasagap dagiti dadduma pay a media entity iti sangalubongan ket nagkayakam ti damag, ket nabisngay manen ti lubong iti panagpepengnget dagiti kapanunotan ken pagtaktakderan. Ti saludsod: umno kadi ti pannakasuspenso ti babai nga estudiante? Balitaktakanen dayta nga umatipukpok; gapu iti dayta, nangaramid met iti surbey ti Essence Poll ti essence.com ket ti resulta: 10 a porsiento ti nangayon iti pannakasuspende ni Webb ken 90 a porsiento iti nangkondena iti pannakasuspensona.

Apay nga ad-adu iti nangkondena iti pannakasuspenso ni Webb? Wen a, ta ibagbaga laeng ti agtutubo ti linaon ti panunotna, a naawatanna no apay a pinaltogan-pinatay ni Adam Lanza ni nanangna, dagiti inem a nataengan ken 20 nga ubbing. Ti imbagana iti daniwna ket naawatanna ni Lanza no apay nga inaramidna ti masaker a nangdayyeg iti lubong—saanna nga imbaga nga ayonanna ti masaker nga inaramid ni Lanza. Agduma iti kaipapanan ti “naawatan” (understand) ken “inayonan” (agree). Ken maysa, nawaya ti amin, saan kadi? Adda ti makunkuna of freedom of expression ken freedom of speech—ti nawaya a panangiyebkas no ania ti linaon ti panunot ken rikna.

Ta apay a maawatan ni Webb ni Lanza? Kastoy ti palawagna: “Why are we oppressed by a dysfunctional community of haters and blamers. The meaning of the poem is talking about society and how I understand why things like that incident happened. So it’s not like I’m agreeing with it, but that’s how the school made it seem.”

Agsipud ta naawatan ni Webb ti marikrikna ni Lanza sakbay nga inaramidna ti masaker: nga agsipud ta awan ti mangay-ayat, agay-ayat, mangipatpateg kenkuana, nga amin amin ket awan ti mangayon kenkuana uray iti gimong a pagnanaedanna, isu a naaramidna ti nangpapatay iti inana, innem pay a nataengan ken dagiti duapulo nga anghel nga ubbing. Ta mabasa iti daniw ni Webb, “When you don’t feel loved/ you hate the world.” Adda ngamin tendensia a ti tao nga awan iti mangipatpateg kenkuana, nga awan iti katakunaynayna, uray ti lubong ket saanna a gayyem, a makapanunot iti negatibo unay a banag, isu a pumatay metten santo agpakamatay. Nga isu ti napasamak ken ni Lanza.

Dayta ti indaniw ni Courtni Webb maipapan iti Connecticut massacre, nga insuratna a siuulimek iti panid ti notbokna. Saan a paset ti asignaturada no ket kas paset ti essemna nga agsuratsurat iti dandaniw. No koma ta makananam-mabsog ni Lanza iti ayat ken pammateg, maaramidna ngarud dayta a masaker? Siempre, saan a! Dayta ti kayat nga ipaawat ni Webb, nga awan koma iti parsua a mapaidaman iti ayat, awan koma, tapno awan met ti mapasamak a masaker. No imbagana dayta babaen ti daniw, adda kadi nakabasolanna? No ibagbagana laeng ti sangaduyog a singasing babaen ti daniw tapno posible a maprebentaran ti kas iti napasamak a masaker.

Isu nga iti survey ti Essence Poll ket umno la unay a 90 a porsiento nangkondenar met iti pannakasuspenso ti balasang-agtutubo a mannaniw ken estudiante sadiay California’s Life Learning Academy, San Francisco. Saan a maitutop ti panangdusa iti maysa a mannaniw gapu iti inna indaniw ta siwawaya laeng a mangibagbaga-mangiyebkas iti linaon ti kapanunotanna, ti marikriknana, ti maripripiripna, ti bisionna, ken dadduma pay iti bukodna a wagas ken pannakaawat.#

.