sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Ti Daniw a Para Ubbing

(Tuloyna)

Musika. Aweng. Mangparnuayka iti kanta bayat ti pannakabasa ti daniw. Ngem tapno magun-od daytoy kinasamiweng ti daniw, nakapatpateg la unay ti kaadda met ti rukod ti suraten. Daytay panagpapada iti silaba tunggal binatog wenno addaan iti pattern a suroten. Kitaen ti Tumba-Lata ni Alvarez:

Agalaak, ay, agalaak / ‘Ti tumba-lata aglaingak,/ Ta uray lussok a tsinelas / Lata ti sumyag no mabarag.
Bantayak man a sisisiglat / Daytoy lata ken ‘toy tsinelas;/ No mabarag ket maipuruak/ Pidut- pardas, isimpak- daras.
Dikayo agsusuitik laeng/ Nasingedtayo aggagayyem;/ Kas iti lata ken tsinelas/ Iti tumba-lata agkabsat.

Agpapada dagiti binatog nga addaan iti 9 a silaba!

Kitaen met ti nursery rhyme a Kulalanti:

/Ku/la/lan/ti/ /a/ na/su/di/ -8
/Ag/tay/ta/yab/ ‘ti/ ra/bi/i;/ -8
/Rum/muar/kan,/ ku/la/lan/ti/ -7
/Si/la/wam/ ‘toy/ da/lan/mi./ -7

Kitaen ti pattern a nausar. Mabalin met a 7-8-7-8 ti usaren. Basta adda pattern-na tapno iti kasta, naan-annayas met laeng ti pannakayebkas ti daniw no maibasa.

Rima. Parnuayen ti rima (panagpaparehas ti aweng dagiti balikas iti ungto dagiti linia wenno iti uneg dagiti linia [inside rhyme] ti nasamay nga aweng a mangguyugoy/mangbalud iti rikna ti ubing. Dagiti agkakaaweng a balikas, pudno unay a sumpaak iti rikna, ket di mainsasaan, ganasen ti ubing ti daniw a basaen ken yebkas, ta ti rima kas iti ritmo, itdenna ti musika iti daniw. Pagaayat la unay daytoy ti maysa nga ubing, inlektiur ni Alvarez.

Aweng. Musika manen. Isu ngarud a di mapagsina dagitoy rukod ken rima. No nagkuyogdan, namnamaemon ti kinaadda ti samiweng a naparnuay ti daniw a sinuratmo. Kitaen ti Tumba-Lata, ken dagiti immuna nga ehemplotayo, di kad’ agkakaaweng dagiti binatog?

Dakkel pay a katulongan ti pannakaparnuay iti samiweng iti daniw ti panagusar kadagiti figures of speech a nabayagen nga inad-adaltayo iti pagadalan.

Naynay a maus-usar dagiti pannakaulit-ulit dagiti balikas, silaba iti uneg ti maysa a balikas ken pannakaipadron kadagiti mangmangngeg a timek iti aglawlaw. Tapno nalawag daytoy, obserbaren ti daniw ni Alvarez a Tinudok:

Tinudok, tinudok, sagdodos/ Inggatongko ‘toy lima pisok/ Piso pay ti supli ti singkok/ Para danum a naisupot.

Pigura dagiti balikas ti maipakat kadayta a daniw. Uray pay daytoy Da Burik ken Dumalaga a daniw ni Ma’am Eva Mendoza a pinakatanna iti onomatopeia:

Kok-kok-korik, korik, korik,
Kuna ti manokko a burik;
Kok-kok-kura, kura, kura,
Kuna ti manokko a dumalaga.

Anagen met no kasano a pannakabukel daytoy umuna a parapo ti Uong a nasaurattayo itay napalabas a tawen a panaguong nga inruar ti Bannawag:

Grooooooooooddd!/ Dulluog ti gurruod!/ Kzzzt! Kzzzt! Kzzzt!/ Addaytan ti kimat.

Estilo. Addan iti autor daytoy. No kasano a makaay-ayo nga iparangna ti daniw kadagiti ubbing. Mabalin nga agusar iti akrostiko a daniw; cinquain, alpabeto, I wish, limerika ken dadduma pay.

Nayonna: nakunatayo itayen a masapul nga igunamgunam ti kadda ti maagsaw nga adal dagiti ubbing iti suraten a daniw. Ta ania kadi, aya, ti kangrunaan nga akem ni mannurat? Mamalbaliw iti agdama a kasasaad ti lubong, saan kadi? Isu a napateg unay dayta adal a maagsaw ti ubing iti tunggal mabasana a daniw. Kitaen ti Al-alia a sinurattayo nga impablaak met laeng ti Bannawag:

Iti rabii a sipngetnat’ napalalo/ Kellaat, agtaguob dagiti aso/ Permi man a butbutengko/ Nga adda agparang al-alia a kubbo.

Ngem ni nanang isemannak laeng/ Sa kunana a diak agbutbuteng/ Al-alia agpakitada kadagiti ubbing/ A nagannakda dida patpatien.

Sa ni tatang inaynayonna: / Kasta met, a, nga agpakitada/ Ub-ubbing a di managbasa/ Ken di sumsumrek iti eskuela.

Gapu iti butengko iti al-alia/ Adda nagsayaatanna/ Kitaenyo, ay, addaak ita/ Iti honor roll ni maestra!

Iti isyo ti rukod, saan met a kasapulan a kanayon daytoy– depende iti suraten a daniw a para ubbing. Ngem maibalakad a no kayat a napintas ti daniw (saan laeng nga iti linaonna) no di ket iti pannakaibasana, ikarigatan a tun-oyen daytoy aglalo no para salip ti suraten

Ala, padasem man met, ka-Sinursuran ti mangputar iti daniw a para kadagiti annaktayo ta naimbag laeng met a kontribusiontayo iti panagadalda ken iti ibabaknang pay ti literaturatayo. Ta iti kaadda ita daytoy MTB-MLE, agkasapulan dagiti manursurotayo kadagiti materials nga usarenda nga agisuro.

Gudlak!#