Ti Galaktika a Daniw

Kolum: Iti Duyog ti Singasing

Ni Jaime M. Agpalo, Jr.

 

 

Haiku.Dayta ti naibilang a galactic poem iti agdama a panawen. Haiku is an objective, Japanese short poem based on a nature theme, with three lines consisting of the following number of syllables per line– five, then seven, then five. Para laeng iti nature ti tema.

No saan a para nature, maiduman. Senryu.Senryu  is a Japanese form of short poetry similar to haiku in construction: three lines with 17 or fewer syllables in total. However, senryu tends to be about human foibles while haiku tends to be about nature. Senryu does not need to include a kigo, or season word, like haiku. It is usually satirical or ironic.

Ti panagaramidan iti daniw a haiku ti maysa a pakakumikoman dagiti agessem iti dandaniw iti agdama a panawen.Adda ngamin awis ti Mars Atmosphere and Volatile Evolution Mission (MAVEN) a panagaramidan iti daytoy a daniw.Asinoman a taga lubong (Earthling) ket mabalinna ti makisalip basta la ketdi agedad iti sangapulo ket walo agpangato. Maysa laeng ti isubmitar, nupay kasta, mabalin met balbaliwan ti entry nga immuna no kayat a baliwan daytoy kabayatan a saan pay a naggibus ti pasalip.

Nasurat iti English, ngem no mangabak ket saan nga English ti kangrunaan a lengguahe ti autor, mabalinna nga ipatarus daytoy iti bukodna a dila. Pagbibinnutosan ti publiko (popular) dagiti tallo a mangabak; maikopia babaen ti DVD nga isunto iti maipatulod sadiay planeta a Mars babaen ti MAVEN spacecraft ken mabasanto pay iti website-na.

Proyekto daytoy ti National Aeronautics Space Administration (NASA) ken ti University of Colorado at Boulders’s Laboratory for Atmospheric and Space Physics babaen ti kampaniada a “Going to Mars.”]

Interesting ti awis. Asinoman a mangabak, sigurado a maitatak ti naganna iti pakasaritaan, kanayonto a malaglagip, saan laeng nga iti panagaramidan iti daniw a haiku no di pay ket iti pakasaritaan ti exploration ti tao sadiay planeta a Mars.

Ammo aya, no pudno nga adda dagiti Martians, ket mabasada ti daniw? Posible a daytoy ti mitsa iti panagkikinnaawatan ti Earthlings ken Martians, di kadi? Ngarud, adu la ketdi ti makisalip itoy.

Dua ti pasalip. Maysa ti arte nga agpaay para kadagiti estudiante, iti isu met la a tema, “Going to Mars” ngem naggibusen daytoy; ken ti maikadua, ti panagaramidan iti haiku a nangrugi metten ti panagisubmitar kadagiti entries idi Mayo 1 ken aggibus inton Hulio 1; mangrugi iti panagbibinnutos inton Hulio 15 ken aggibus iti petsa 29. Maiwaragawag dagiti nangabak inton Agosto 8.

Ket sigurado nga intayto manen agpaliiw ken bukod nga agpili iti kapipintasan kadagiti naisubmitar nga entries; intayto makiraman, makipaset, ta uray iti kontes iti arte a para kadagiti estudiante nga agdagup iti 377 ket intay nakipaset, a kaaduanna kadagitoy ket drawing.

Intay paliiwen ti sumaruno a mapasamak. Intayto paliiwen ken adalen dagiti naisubmitar ket isunto ti sumaruno nga intay isurat iti komento, kritisismo ken paliiw.

Ti pagsayaatanna daytoy a salip ket adu dagiti maengganyo nga agputar iti daniw, lalona iti haiku.Nupay dagiti Hapon ti akindaniw iti kastoy a porma, saan a nagsadag ditoy ti panagimbubukod ti America ta ngamin saan laeng nga universal language ti daniw no di ket galactic.Di kadi?

Dayta ti daniw, ti galactic language! Kadagiti agessem iti daniw, maysa nga addang ti makipaset ket pannakaital-o ti nagan ti pannakapili a maysa kadagiti kapintasan.#