TI GAYYEM NI ANGKEL ABE

Sarita ni Errol Liquicia Abrew

(Maikatlo a paset)

 

Ti Gayyem ni Angkel Abe Maikatlo a paset

 

Iti sidong dagiti kabarbaro a gayyemmo, maymaysa a plato ti nangnangananyo, maymaysa a paginuman ti nagiinnab-abanyo.   Maymaysa a kapanagan ken kabakiran ti nagunnatan dagiti nautoyan a laslasag ken susuopyo iti kasla awan-patingganan a dangadang.  Napadasam ti saan a nangan ti no mano nga aldaw ket dagiti gagayyemmo, uray isuda a nakapadas awan met ti sintagarida.  Numan pay duapulo a pesos laeng ti sueldom a binulan no idasig ti sangagasut ket limapulo kadakuada, saanmo nga imbilang daydiay a diskriminasion.  Anian a nagbileg ti awis ken duyog ti panagayat ti pagilian, espiritu a namagbalsamo ti arig-kimsialen a kararuam.  Panagayat iti pagilian nga insaldam iti altar ti masungad a panagwaywayas ti ingungotem a daga a nagkarian ti agila nga iyawat kalpasan ti gubat tapno agbalin a naan-anay a republika.

Ngem kaskasdi a natnag daydi naudi a sarikedked.  Makabulan sakbay daytoy, addan diay sabali a pagilian ti heneral.  Ket nangnamnamaka latta idi ingkarina nga agsubli.  Naglibaska ta dimo kayat ti magna iti daydi a Martsa ni Patay a nagpatingga idiay Capas. Nadamagmo a birbirokendaka dagiti kabusor idiay San Jacinto nga ilim.  Ta daydi panangtambangyo iti maysa a kumpania, nasurok a tallupulo nga annak ti init ti pinadsom ti agarup maysa nga oras a pinnaltogan idiay Antipolo.   Nagangayanna, binayoneta dagiti annak ti init daydi amam idi dida mapagpudno.

Banag a namagsairo kenka iti panirigam iti gubat – awan pilpilien ti itupakna a leddaang, saning-i, dung-aw, awan-patinggana a panangilala ken kasla ukom iti maikadua nga ipapatay. Gubat a nangagaw ti kinaagtutubom.  Gubat a nangipaidam a panawen koma ti panagadal, panaglang-ay ken mangirugi a panangbinor iti masakbayan.  Gubat a namag-balin daydi barito kenka a nataengan a nagnakem iti nagpatnag.  Gubat a no ania a panawen a maitutop ti sinao ti nailian a bannuar a dagiti agtutubo isuda ti namnama ti Ina a Daga, awan duadua nga isu daydi a panawen angkel.  No adda man makuna a nasayaat nga imbunga daydi a gubat, para kenka a personal, isu daytoy ti panangipakitam saan laeng a sika ket napudno a kinolonia no di ket napudno met a gayyem ti gayyemmo.  Gubat a dandani nangipisok kenka iti abut.  Ngem gubat a namagtrarubo ti nauram a kararuam iti in-inut a pannakaiyanakmo iti sidong ti kappia ken wayawaya.  Kappia ken wayawaya nga aginggana ita a panawen saantayo a matiliw dagiti payakda.  No siak ket naiyanak koma met kadagidi a panawen, saanak met nga agtukiad ken agkitakit a mangidaton toy biagko kadagiti tagipatgen a dakdakkel pay ngem biag ti kaibatoganna kas koma ti kappia ken wayawaya, kasingin nga anniniwan ti singin met  a papelesmo.

Kappia ken wayawaya.  Anian a rangen, ngayed, bursi ken pintas dayta dua a balikas.  Anian a nagsam-itda a nagan.  Kankantaen dagiti billit, kararag dagiti karayan ken dalluyon, arasaas ti angin ken bulbulong manipud kabakiran, kapanagan ken igid-baybay ken banbantay, ritual ti panagriing ti init idiay daya ken pannaturogna idiay laud bayat ti saprak-sinamarna a naisaruag  kadagiti binukel ti nasurok pito ribu nga isla ken purpuro a maitutop tay Perlas Ti Daya a naganna.  Kappia ken wayawaya a manipud tunggal puso nagbalin nga ikkis ken dir-i dagiti umili tapno saan nga agari ti pasismo kadagidi a panawen.

Wen saanmo nga intulok nga agparintumengka idi matnagen ti maudi a sarikedked Angkel.  Dimon mabilang dagiti aldaw-rabii a panagdaliasatmo kadagiti tantanap ken kabakiran, ti makipangan ken makiturog kadagiti kakailian iti panagsublim diay kampoyo.  Uray ania ti maaramid kunam, saanka la ket nga agpakemmeg kadagiti annak ti init.

Nagbalinka a gerilia ket ti kimmapponam naaddaan ti kontak iti daydi heneral a nagkari nga agsubli.  Ket iti dayta a dangadang ti pannakaruk-at ti siudad, maysaka kadagiti nangwayawaya kadagiti amin a puli a nakabalud  ken napadasam met ti nakirinnamas kadagiti kabusor nga adda ti tunggal pasdek ti siudad nga awan umartap ti panannakaramesna kadagiti dinalapus ti gubat iti yaatras dagiti naabak.  Dimon mabilang dagiti pinadso ti automatiko nga igammo nga inted kenka dagiti gagayyemmo.  Ad-adda nga immirut ti panagraemmo iti dayta a panagsublida.  Kasta met kadagiti kakailian a riaw a riaw ti ragsakda iti agsumbangir a kalsada.  Aglalo ta pinagkamengdaka idin iti armada ti sirok ti agila kalpasan la unay ti Liberation.

Ad-adda manen ti panagraemmo iti gayyemmo idi itinnag daytoy ti ultimo remedio idiay daga dagiti annak ti init a nangrippuog ti tured ti Imperio tapno darasda a sumuko a dina oras.   Ania nga utek met diay Aleman a nanginaw iti dayta a pormula kunkunam iti un-unegmo.  Ngem uray no kasta, adda latta liteng a napugsat iti kaunggam ken naramas met ti pusom bayat ti panangmingmingmo iti umuna a panid ti pagiwarnak ti panangkitam kadagiti minilion a napasag kasta met dagiti al-alia a lemma daydi higante nga uong.  Ta maysan nga imigrante iti daga ti gayyemmo daydiay a sientista nga ag-Einstein a dina ipagarup a saan met gayam a kappia ti ibunga daydi a pormula.  Isu daytoy ti pagpadaanyo a dua, ken amin metten a dimmaga kadagiti tanem nga awan padeppana, kasta metten kadagiti nabati nga umel a testigo ti panagpukaw ti naintaoan a panangipateg ti biag  – maudi a maudi ti babawi nakunayo amin angkel. Kunkunam a nadamsak ken impierno ti gubat ket ingkarim a dimonton gamden manen ti kumalbit ti gatilio.

(Adda tuloyna)